Focus op Wetenschap

Hoeveel Nederlanders zouden daadwerkelijk de wapens oppakken als het menens wordt? Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos spreken met Michal Onderco, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek doet naar gevechtsbereidheid. Dit is het tweede deel van een tweeluik, opgenomen tijdens wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Onderco vergelijkt Nederland met zes andere Europese landen, met representatieve steekproeven van zo'n 1.000 respondenten per land. De cijfers lopen flink uiteen: van rond de 70% in Zweden tot zo'n 40% in Nederland. En binnen Nederland blijken niet de groepen het meest bereid die je misschien zou verwachten. Twee bevindingen verrasten Onderco zelf, over inkomen en politieke voorkeur. Hij bespreekt ook wat dienstplicht wel en niet doet met gevechtsbereidheid. Het publiek vraagt door over migratieachtergrond en ouderschap. 🧑‍🔬 Te gast: Michal Onderco (https://www.eur.nl/en/people/michal-onderco) – Hoogleraar Internationale Betrekkingen, Erasmus Universiteit Rotterdam 🎧 Meer horen? Dit is deel 2 van een tweeluik, live opgenomen tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Luister ook naar de vorige aflevering (https://npo.nl/luister/podcasts/101-focus-op-wetenschap/145836) waarin Jori Kalkman spreekt over waarom je beste noodpakket je buren zijn. Kijk ook de serie Klaar voor de oorlog via NPO Start. (https://npo.nl/start/serie/klaar-voor-de-oorlog/afleveringen) 🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap 🎙️ Presentatie: Sander Nieuwenhuijsen & Renette Kwakkenbos 📝 Redactie: Fernande van Tets 🎛️ Montage: Sander Nieuwenhuijsen ✉️ Vragen of opmerkingen? Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Wat gebeurt er eigenlijk met een samenleving als het misgaat: paniek en plundering, of buren die elkaar juist opzoeken? Live vanaf wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden spreken Renette Kwakkenbos en Sander Nieuwenhuijsen met rampenonderzoeker Jori Kalkman (Wageningen Universiteit & Nederlandse Defensie Academie). "De meeste mensen worden eigenlijk leukere mensen tijdens een ramp." Kalkman vergelijkt rampen wereldwijd - van tsunami's tot overstromingen - en legt uit waarom ze mensen ongelijk raken, en waarom je daarvoor internationaal moet vergelijken. Zijn eigen onderzoek naar de wateroverlast in Limburg in 2021 levert een uitkomst op die afwijkt van wat je uit ander rampenonderzoek zou verwachten. Een fragment uit de NTR-serie 'Klaar voor de oorlog' (https://npo.nl/start/serie/klaar-voor-de-oorlog/afleveringen) laat horen hoe anders Zweden zich voorbereidt op het ergste, met een voorlichtingsfolder die weinig gemeen heeft met de Nederlandse. En: hoe weerbaar is Nederland eigenlijk, gemeten in vrijwilligerswerk, verenigingsleven en mantelzorg? Aan het eind stelt het publiek ook vragen. 🧑‍🔬 Te gast Jori Kalkman (https://www.wur.nl/nl/personen/dr-jp-jori-kalkman) – Universitair Hoofddocent, Wageningen Universiteit & Nederlandse Defensie Academie 🎧 Meer horen? Dit is deel 1 van een tweeluik, live opgenomen tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Luister ook aflevering 2, met Michal Onderco over gevechtsbereidheid. Focus op Wetenschap is deze maand ook live bij te wonen op het Betweter Festival in Utrecht. Meer weten over wetenschap en oorlog? Kijk de serie Klaar voor de oorlog via NPO Start (https://npo.nl/start/serie/klaar-voor-de-oorlog/afleveringen). 🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap 🎙️ Presentatie: Sander Nieuwenhuijsen (https://www.instagram.com/sandeur/) & Renette Kwakkenbos (https://www.instagram.com/renettekwakkenbos/) 📝 Redactie: Fernande van Tets 🎛️ Montage: Sander Nieuwenhuijsen ✉️ Vragen of opmerkingen? Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Hoe betrouwbaar is een geheugentest als er tegelijk een hond blaft, de postbode aanbelt en het nieuws op tv staat? In deze tweede aflevering van de festivalserie loopt verslaggever Sander Nieuwenhuijsen op Lowlands Science een onderzoekscontainer binnen, met daarin een tot in detail nagebouwde huiskamer. Compleet met bankstel, planten en een keukentje met barretje.   "Wij hebben een ervaring voor bezoekers die uit twee delen bestaat: voorlichting over dementie, en digitale taken om het denkvermogen in kaart te brengen."  In Nederland hebben op dit moment naar schatting 300.000 mensen dementie. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm, maar er zijn ook andere varianten, zoals dementie met Lewy bodies en frontotemporale dementie.   Neuropsycholoog en onderzoeker Sietske Sikkes onderzoekt met The Digital Dementia Experience hoe betrouwbaar digitale geheugentests zijn wanneer ze thuis worden afgenomen. Een omgeving die, anders dan een rustige testkamer in het ziekenhuis, vol zit met afleiding.  Festivalbezoekers doorlopen een digitale geheugentest in een van vier condities: zonder afleiding, met geluid, met beeld of met een combinatie van beide. Sander loopt mee met een groepje proefpersonen en vraagt Sikkes wat deze aanpak straks kan betekenen voor de toekomst van dementiediagnostiek en welk gevaar er schuilt in te vroeg vertrouwen op dit soort nieuwe tests.  🧠 Spreker  Sietske Sikkes (https://research.vu.nl/en/persons/sietske-sikkes/) – Neuropsycholoog en universitair hoofddocent bij de afdeling Klinische, Neuro- en Ontwikkelingspsychologie van de VU & Alzheimercentrum Amsterdam, Amsterdam UMC  🎧 Bijwonen?   Op 19 september zijn we te gast op De Nacht van Ontdekkingen in Leiden. En op 25 september kun je een opname bijwonen op het Betweter Festival in Utrecht.  🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap   Gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.   🎙️ Verslaggever, redactie & montage: Sander Nieuwenhuijsen (https://www.instagram.com/sandeur)  ✉️ Vragen of opmerkingen?   Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons   Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap 

Hoe kun je onderzoek doen naar het effect van alcohol op smaakbeleving? Bij een ethische commissie kom je daar niet ver mee, op een festival wél.  Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen bezoekt Lowlands Science, het wetenschapsgebied naast het hoofdpodium op het festival in Biddinghuizen. Hier verzamelen onderzoekers drie dagen lang data bij duizenden vrijwillige proefpersonen voor onderzoeken die in een laboratorium veel lastiger te organiseren zijn. Bij de snackmuur van het onderzoek ‘De vetverleidelijke borrelplank: smaakinteracties onder invloed’ draait alles om één vraag: wat gebeurt er met je smaakbeleving als je alcohol of drugs hebt gebruikt? Bezoekers proeven snacks met een mayonaisedip in een vetarme en een vetrijke variant en beantwoorden vragen over smaak en gezondheidsbeleving - na een blaastest en een korte vragenlijst over middelengebruik. Het onderzoek combineert twee onderzoekslijnen van Wageningen University & Research: voedingswetenschap (wat is gezond?) en voedseltechnologie (hoe maak je dat ook lekker?).  Arianne van Eck legt uit waarom het festivalterrein een unieke onderzoeksomgeving is, welke logistieke uitdagingen een pop-upkeuken met zich meebrengt en wat de bevindingen straks kunnen betekenen voor de voedselindustrie en voor iedereen die 's nachts na een paar drankjes toch een gezonde én lekkere snack wil. "Als ik mijn ethische commissie vraag: ik wil dat mensen zes consumpties alcohol achter elkaar drinken zodat ik kan onderzoeken wat dat doet met smaakbeleving.. dat wordt niet goedgekeurd."    🧑‍🔬 Spreker   Arianne van Eck (https://www.wur.nl/en/persons/ac-arianne-van-eck-phd) – Assistant Professor Flavor Release and Perception, Wageningen University & Research  🎧 Meer festivals? Kom ook!   Op 19 september zijn we te gast op De Nacht van Ontdekkingen (https://www.nachtvanontdekkingen.nl/podcast-focus-op-wetenschap/) in Leiden. En op 25 september kun je een opname bijwonen op het Betweter Festival (https://www.betweterfestival.nl/programma/2026/podcast-ntr-focus-op-wetenschap) in Utrecht.  🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap   Gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.   🎙️ Verslaggever, redactie & montage: Sander Nieuwenhuijsen  ✉️ Vragen of opmerkingen?   Mail naar wetenschap@ntr.nl 

Als historicus ben je volledig afhankelijk van bronnen, die vaak alleen maar in stoffige archieven te vinden zijn. Over beroemde mensen kom je na wat zoeken veel te weten. Maar hoe vertel je het verhaal van een gewone mens die alleen hier en daar wat kleine snippers aan informatie achterliet? En misschien nog wel belangrijker: hoe geef je die gewone mens diens eigen stem terug?  Verslaggever Renette Kwakkenbos kijkt voor de podcast Focus op Wetenschap mee met een lectoraat van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten. Dit lectoraat is bezig met een bijzonder project: Het Polyphonisch Archief. Ze spreekt met historicus Jair van Dijk en componist Amit Gur.  Een van hun casestudies is Huize Dina, een Joods meisjesheropvoedingstehuis, waar meisjes die als 'onhandelbaar' werden gezien, werden 'heropgevoed.'  Een veelzijdig team zet een aantal archieven over de meisjes uit dit tehuis om in audio, zodat een volledig nieuwe archiefervaring ontstaat. Hoe zouden de meisjes op hun eigen archief reageren?  Meer informatie over Polyfonisch Archief (https://www.ahk.nl/lectoraten/lectoraat-pluralisme-in-onderzoek-en-de-kunsten/onderzoeksprojecten/polyfonisch-archief/)vind je op de website van het AHK-lectoraat Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten.  Het team bestaat uit: onderzoeksleider Naomi Bueno de Mesquita, historicus Jair van Dijk, mediawetenschapper Tzlil Sharon, componist en auditief onderzoeker Amit Gur, regisseur Ari Teperberg, historicus Elena Nguyen en sound-designer Bartosz Gardziński.  🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.  🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.  ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl  📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander te hebben... Al die warme herinneringen worden plotseling herschreven met een pijnlijke lading. 🏹 Wat er dan in je brein gebeurt - hoe die emotionele herinneringen veranderen - is een wetenschappelijk raadsel. Maar opvallend genoeg gebeurt het sturen van emotionele herinneringen al wel in de klinische psychologische praktijk, bijvoorbeeld bij mensen met PTSS of depressie. Dat je herinneringen kan sturen weten we dus al, maar niet hoe dat precies werkt. Meer kennis daarover kan behandelingen helpen optimaliseren. 😰 In deze aflevering van Focus op Wetenschap sleutelt presentator Syb Faes aan een eigen licht-traumatische herinnering voor onderzoek naar de werking van het emotionele geheugen. Hij komt in de MRI-scanner van Renée Visser en haar PhD-student Floris Thijhuis te liggen, én ondergaat een therapiesessie bij Sophie Rameckers om grip te krijgen op zijn eigen geheugen.  🧠 Renée Visser is cognitief neurowetenschapper en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ze gebruikt verschillende technieken, waaronder de MRI-scanner, om ons emotionele geheugen te doorgronden. 👨‍🎓 Floris Tijhuis is promovendus aan de UvA. Hij onderzoekt op het raakvlak van psychologie, filosofie en neurowetenschap, en wil begrijpen hoe herinneringen onze identiteit en mentale gezondheid beïnvloeden. 🧐 Sophie Rameckers is universitair docent en onderzoeker aan de UvA. Ze integreert onderzoek, onderwijs en de klinisch praktijk, en is gespecialiseerd in traumatische herinneringen uit de kindertijd en persoonlijkheidsstoornissen. 🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes). ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen?  🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze ons eigenlijk?  🔡 In de formele taalkunde wordt de mens vaak los van de dieren gezien. Wij zouden immers de enigen zijn die zinnen kunnen opbouwen. Maar volgens Leonie kunnen koeien dat - weliswaar op hun eigen manier - ook. 🧑‍🌾 Presentator Renette Kwakkenbos leert onder andere de verschillen te herkennen tussen de loeien van een moederkoe die haar kalfje voor altijd kwijt is en van een moederkoe die haar kalfje weer terugvindt. 💡Meer informatie kun je vinden op de website van Vakbond voor Dieren (https://www.vakbondvoordieren.nl/project/koeientaal/). Leonie Cornips werkt nauw samen met haar collega Marjo van Koppen.  🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.  🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.  ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl  📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin zijn ze niet meer weg te denken: vaak zijn ze moeilijk afbreekbaar en verspreiden ze zich ver voorbij de plek waar ze in eerste instantie zijn gebruikt. Zelfs tot in jouw lichaam, ons grondwater, je slaapkamer en de dieren om ons heen. 🩻 Dat verdient dringend onze aandacht. We weten namelijk niet zeker wat die duizenden soorten bestrijdingsmiddelen met onze gezondheid en die van ons milieu aan het doen zijn. Maar sterke vermoedens, die zijn er meer dan genoeg. Hoogste tijd dus, om... koolmezen in de blender te doen? 🐥 Ja: je leest het goed. In een lab in Leiden zijn onderzoekers dagelijks dode koolmezen aan het blenderen, met het doel om de verspreiding van bestrijdingsmiddelen over Nederland in kaart te brengen. Honderden burgerwetenschappers uit heel Nederland hebben daarvoor vrijwillig duizenden dode, jonge koolmeesjes opgestuurd naar het lab. Verslaggever Syb Faes wil weten wat er precies in dat lab gebeurt en loopt mee met eindverantwoordelijke van het onderzoek Peter Lindenburg. Daarbij leerde hij: hoe gruwelijk het ook klinkt, wat er met de koolmezen gebeurt is van enorm belang...  👨‍🔬 Peter Lindenburg is lector analytical biosciences bij het Leiden Centre for Applied Bioscience van de Hogeschool Leiden. Hij en zijn team jonge onderzoekers hebben al talloze opvallende onderzoeken uitgevoerd. Zo zijn ook neushoorndrollen en mensenpoep in de blender beland voor de analytische chemie. Na later dit jaar duizenden koolmezen te hebben geblend presenteert een nauwkeurige kaart van Nederland, die een beeld moet geven van welke bestrijdingsmiddelen, waar voorkomen. 🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes). 📻 De radio- en tv-fragmenten uit deze aflevering zijn afkomstig van: - BNR Nieuwsradio - NOS (Nieuwsuur, NOS op 3, NOS Journaal) - RTV Drenthe ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.