![](data:image/svg+xml,%3Csvg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" viewBox="0 0 167 110"%3E%3Cpath fill="%23394960" d="M107.73 61.7 63.5 105.27c-4.46 4.4-9.57 4.4-14.02 0L5.22 61.71c-4.45-4.4-4.45-9.42 0-13.8L49.47 4.32c4.46-4.39 9.56-4.39 14.02 0l44.24 43.57c4.46 4.39 4.46 9.42 0 13.8Z"/%3E%3Cpath fill="%230B1D37" d="m34.91 52.85-7.13-7.03c-3.33-3.28-7.33-3.34-11.07.34l-2.67 2.62c-3.74 3.68-3.68 7.63-.34 10.9l7.13 7.04c1.24 1.22 2.64 1.04 3.6.1.95-.94 1.11-2.3-.13-3.52l-7.07-6.97c-1.34-1.32-1.3-2.56.2-4.04l2.83-2.78c1.5-1.49 2.77-1.53 4.1-.2l7.08 6.96c1.23 1.22 2.62 1.06 3.57.12.96-.94 1.15-2.32-.1-3.54ZM61.35 23.09l-2.82 2.78c-1.5 1.48-2.76 1.53-4.1.2L51.2 22.9c-1.35-1.32-1.3-2.56.2-4.04l2.82-2.78c1.5-1.49 2.76-1.53 4.1-.2l3.24 3.18c1.34 1.31 1.3 2.56-.2 4.04Zm3.74-7.4-3.36-3.3c-3.32-3.29-7.33-3.35-11.07.34L48 15.35c-3.74 3.68-3.68 7.62-.35 10.9l3.36 3.3c3.33 3.3 7.34 3.35 11.07-.33l2.66-2.63c3.74-3.68 3.68-7.62.35-10.9ZM41.7 42.44c-1.5 1.49-2.76 1.53-4.1.2l-3.24-3.18c-1.34-1.32-1.3-2.56.2-4.04l2.83-2.78c1.5-1.49 2.76-1.52 4.1-.2l3.24 3.18c1.34 1.32 1.3 2.56-.2 4.04l-2.83 2.78Zm6.22.72c3.74-3.68 3.68-7.62.35-10.9l-3.37-3.3c-3.32-3.29-7.33-3.35-11.06.34l-2.67 2.62c-3.74 3.68-3.68 7.62-.35 10.9l10.78 10.6c1.24 1.23 2.64 1.05 3.6.1.95-.93 1.11-2.29-.13-3.52l-2.48-2.43a5.5 5.5 0 0 0 2.48-1.6l2.85-2.81Z"/%3E%3Cpath fill="%231E3252" d="m162.12 61.7-44.25 43.57c-4.46 4.4-9.57 4.4-14.02 0L59.61 61.71c-4.46-4.4-4.46-9.42 0-13.8l44.24-43.58c4.46-4.39 9.56-4.39 14.02 0L162.1 47.9c4.46 4.39 4.46 9.42 0 13.8Z"/%3E%3Cpath fill="%230B1D37" d="M90.21 55.38c0 2.5-1.05 4.07-3.26 4.07s-3.32-1.55-3.32-4.04v-7.38h-3.65v7.3c0 4.58 2.66 7.37 6.91 7.37 4.28 0 6.97-2.8 6.97-7.37v-7.3H90.2v7.35ZM99.14 41.2c-1.26 0-2.3.94-2.3 2.18 0 1.25 1.04 2.18 2.3 2.18 1.3 0 2.33-.93 2.33-2.18 0-1.24-1-2.17-2.33-2.17ZM97.3 62.45h3.7V48.03h-3.7v14.42ZM72.94 62.45h3.7V41.61h-3.7v20.84ZM111.61 54.14l-2.38-.68c-.95-.25-1.55-.68-1.55-1.41 0-1.05 1.06-1.47 2.26-1.47a9.8 9.8 0 0 1 4.37.96v-2.91a9.45 9.45 0 0 0-4.34-.94c-3.33 0-5.94 1.61-5.94 4.27 0 1.98.98 3.65 3.59 4.33l2.58.68c.9.22 1.52.65 1.52 1.44 0 1.02-1.32 1.55-2.6 1.55-1.47 0-3.51-.42-4.86-1.21v2.96c.92.57 3.07 1.08 4.91 1.08 3.44 0 6.2-1.39 6.2-4.33 0-1.86-.77-3.53-3.76-4.32ZM121.2 56.2v-5.23h4.92v-2.94h-4.91v-3.89h-3.7v12.03c0 3.34 1.43 6.62 6 6.62 1.03 0 2.2-.14 3.04-.4v-3.05c-.72.2-1.52.31-2.3.31-2.07 0-3.04-1.44-3.04-3.45ZM131.28 53.49a3.69 3.69 0 0 1 3.73-2.91c1.9 0 3.07 1.1 3.33 2.9h-7.06Zm3.73-5.8c-4.22 0-7.4 2.77-7.4 7.44 0 4.35 2.8 7.66 7.77 7.66 2.07 0 4.34-.57 5.54-1.22v-2.82a14.1 14.1 0 0 1-5.1 1.13c-2.62 0-4.4-1.47-4.72-4.07h10.65c.03-.23.06-.6.06-.9.03-4.2-2.41-7.22-6.8-7.22ZM150.42 47.33c-4.56 0-6 3.28-6 6.61v8.51h3.7v-8.54c0-2 .98-3.45 3.05-3.45.78 0 1.58.12 2.3.31v-3.05c-.84-.25-2.01-.4-3.05-.4Z"/%3E%3C/svg%3E)
Wat blijft
Afleveringen
Jason Collins, Geertruida Kapteyn-Muysken, Abdelwahab Doukkali en Emmanuel Levinas
[01:28] Sanne van Dongen over Basketbalspeler Jason Collins [14:10] Christien Brinkgreve over de dagboeken van Geertruida Kapteyn-Muysken [53:23] Wat Blijft Lijn [57:36] Mohamed Aadroun over Abdelwahab Doukkali [1:10:27] Audiodoc: Journalist Marlous Lazal over Filosoof Emmanuel Levinas
Audiodoc: Filosoof Emmanuel Levinas (12 januari 1906-25 december 1995)
In Wat blijft audiodoc een aflevering over de Frans-joodse filosoof Emmanuel Levinas. Levinas wordt gezien als ‘de filosoof van de Ander’, consequent met een hoofdletter geschreven om het belang van de aanwezigheid van de andere mens te benadrukken. Levinas overleefde de Tweede Wereldoorlog, maar zijn familie werd uitgemoord. Deze helse geschiedenis spoorde hem aan tot een pleidooi voor een betere en humane omgang tussen mensen. Sinds zijn overlijden in 1995 is er sprake van een opleving van de belangstelling voor zijn werk. Publicaties van de Vlaamse moraaltheoloog Roger Burggraeve en de Vlaamse psychiater Dirk de Wachter spelen hierin een grote rol. Journalist Marlous Lazal praat met: -de Vlaamse psychiater Dirk de Wachter, die veel troost uit het werk van Levinas put; -moraaltheoloog Roger Burggraeve, gerenommeerd door zijn onderzoek naar het werk van Levinas, wat hem de bijnaam ‘Burginas’ opleverde; -de Vlaamse journalist en programmamaker France Guwy, die Levinas in 1985 interviewde voor de Ikon-televisie; -en theatermaker Adelheid Roosen die al jong kennis maakte met Levinas’ werk en het nog steeds als een leidraad in het leven ervaart.
Audiodoc: Schrijver Annie Romein-Verschoor (4 februari 1895-5 februari 1978)
In Wat blijft Audiodoc een portret van schrijver en historicus Annie Romein-Verschoor. Samen met haar man Jan Romein verwierf ze bekendheid met de publicatie De lage landen bij de zee (1934), een op marxistische leest geschoeide vaderlandse geschiedenis. Een jaar later promoveerde ze bij Albert Verwey op De Nederlandsche romanschrijfster na 1880, waarvan de handelseditie een jaar later verscheen onder de titel Vrouwenspiegel. Zelf was ze een vrouw vol paradoxen: vurig pleitbezorger voor de gelijkheid tussen man en vrouw, maar ze schoof haar eigen werk zonder mopperen opzij om haar man de ruimte te geven. Ze was de eerste die wetenschappelijk onderzoek deed naar vrouwenliteratuur in Nederland, maar tegelijk was zij ook de hardste criticus van het werk van (bejubelde) vrouwelijke auteurs. Het was ook haar man Jan Romein die vooral wordt gezien als degene die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de publicatie van het dagboek van Anne Frank. Maar is dat wel het hele verhaal? Journalist Floortje Smit praat met: -Hedy D'Ancona, kritische bewonderaar van Annie, ze vroeg haar te schrijven voor Opzij; -Annie’s kleindochters Merle Heinemeijer en Anne Romein; -Erica van Boven die werkte als hoogleraar Letterkunde aan de Open Universiteit en als hoofddocent Moderne Nederlandse letterkunde aan de Rijksuniversiteit in Groningen.
Louwrens Hacquebord, Ulrike Meinhof en Annie Romein-Verschoor
[1:35] Frits Steenhuisen over Poolexpert Louwrens Hacquebord [17:02] Jacco Pekelder over Ulrike Meinhof [53:49] Wat Blijft Lijn [56:55] Audiodoc: Floortje Smit over Annie Romein-Verschoor
Edith Eger, Etty Hillesum en Astrid Roemer
[1:57] Jaïr Stranders over Edith Eger [21:41] Jan Geurt Gaarlandt over Etty Hillesum [52:51] Wat Blijft Lijn [57:55] Audiodoc: Nicole Terborg over Astrid Roemer [1:44:56] The Ronettes
Audiodoc: Schrijver en dichter Astrid Roemer (27 april 1947-8 januari 2026)
In Wat blijft audiodoc volgt presentator en journalist Nicole Terborg het spoor van de Surinaams-Nederlandse Astrid Roemer. Astrid Roemer, ze overleed in het begin van dit jaar, was één van de grootste schrijvers uit Suriname van de afgelopen eeuw. Ze pendelde een leven lang heen en weer tussen haar moederland Suriname en Nederland, België en Schotland. Ze schreef zowel proza als poëzie en was zich in haar werk zeer bewust van de koloniale verhoudingen tussen Suriname en Nederland. Ook de ongelijke verhouding tussen man en vrouw had haar aandacht; ze werd gezien als een feministisch schrijver, maar weigerde zich in een hokje te laten stoppen. Ze was enorm eigenzinnig en kwam regelmatig in opspraak. In 2016 ontving zij de P.C. Hooft-prijs, in 2021 werd haar de Prijs der Nederlandse Letteren toegekend en ook die mijlpaal werd niet zonder slag en stoot bereikt. Nicole Terborg, die de schrijver zelf ook meerdere malen ontmoette, praat met: *Michiel van Kempen, emeritus-hoogleraar Nederlands-Caraïbische Letteren, schrijver, dichter, letterkundige en surinamist; *Nina Jurna, correspondent Latijns-Amerika. Ze begeleidde Astrid Roemer op een tournee door Brazilië; *Karin Amatmoekrim, Surinaams-Nederlandse schrijver en letterkundige; *programmamaker Charisa Chotoe, een vriendin van Astrid Roemer.
Desmond Morris, Philipp Franz von Siebold, Maartje van den Winkel en Benno Premsela
(1:25) Bioloog Midas Dekkers over zoöloog Desmond Morris (16:32) Biograaf Arlette Kouwenhoven over arts Philipp Franz von Siebold (53:44) Wat blijft Lijn: moeder Judith Koorn over haar dochter Maartje van Winkel (58:16) Audiodocumentaire over Benno Premsela
Audiodoc: Vormgever en pleitbezorger homo-emancipatie Benno Premsela (4 mei 1920-27 maart 1997)
Benno Premsela was een befaamd vormgever en binnenhuisarchitect, een prominent figuur in de wereld van kunst en cultuur en daarnaast een gedreven pleitbezorger van homo-emancipatie. Hij was voorzitter van het COC, de belangenvereniging waar hij veel zichtbaarheid aan gaf. Hij was een belangrijk vertegenwoordiger die openlijk op televisie zijn homoseksualiteit besprak. Zijn grote verdienste is geweest de succesvolle lobby voor het afschaffen van Artikel 248bis, een wet uit het strafrecht waarmee homo's werden gediscrimineerd, gecriminaliseerd en gechanteerd. Zijn missie had alles te maken met zijn voorgeschiedenis. Premsela’s vader was een joodse huisarts en seksuoloog; hij werd samen met zijn vrouw en dochter in Auschwitz vermoord. Benno Premsela en zijn broer overleefden de oorlog. In Wat blijft audiodoc volgt journalist Botte Jellema zijn spoor terug. Hij praat met: *Rob Tielman, oud-hoogleraar Sociologie en bevriend met Premsela; *Harry Ribbens, oud-directeur van het Centrum voor Industriële vormgeving die met Premsela heeft samengewerkt; *Ingeborg de Roode, conservator Industriële vormgeving van het Stedelijk Museum in Amsterdam; *en Dolly Bellefleur, het alter ego van Ruud Douma, die als dragqueen al decennia optreedt en een belangrijk boegbeeld is van de LHBTIQ+ beweging.
Informatie
Wat blijft als we er niet meer zijn?
Wat Blijft is een radioprogramma en een podcast van Omroep HUMAN. In de podcastserie Wat blijft volgen we het spoor terug van recent overleden Nederlanders. Wat hebben zij écht betekend? Wat kunnen we leren van hun leven? En hoe leven zij voort?