Afleveringen

Waarom zijn er steeds minder zeehonden in de Waddenzee?
NieuwGisterenHet gaat niet goed met de gewone zeehond, een van de weinige nog echt wilde dieren van Nederland. In 2020 werden er nog zo’n 7600 volwassen zeehonden geteld, in 2025 waren dit er nog maar 7200. En dat terwijl het aantal zeehondenpups juist toenam: van 2500 naar 2800. Maar… ze spoelen lang niet allemaal aan. Waar blijven al die jonge zeehonden? Verslaggever Renette Kwakkenbos neemt een kijkje in de snijzaal van de Diergeneeskundefaculteit van de Universiteit van Utrecht. Daar kijkt en luistert ze mee hoe veterinair patholoog Nadiah van Eijk (https://www.uu.nl/medewerkers/NMHAvanEijk1) samen met haar collega's een dode aangespoelde zeehond ontleedt en zo stukje bij beetje dit raadsel probeert te ontwarren. 🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie. 🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos. ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl 📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Kan een trein veilig zichzelf besturen?
ma 9 novemberSinds oktober 2025 testen ProRail, DB Cargo en andere partners een automatisch rijdende goederentrein op de Betuweroute. De locomotief rijdt zelf, of wordt op afstand bestuurd vanuit een controlecentrum. Tijdens het testen zitten er altijd een machinist en een testteam in de cabine. Wat gebeurt er als een trein die zichzelf bestuurt de verbinding kwijtraakt? En durf jij erin te zitten? Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen staat op Kijfhoek, het grootste rangeerterrein van Nederland voor goederentreinen, naast een omgebouwde testlocomotief. Samen met Roy Germain, projectmanager ATO bij ProRail, neemt hij een kijkje in de cabine. Daar zit een sleutel met drie standen, die bepaalt wie de trein bestuurt: de machinist, het systeem of iemand in een controlecentrum kilometers verderop. Sander vraagt zich af wat er gebeurt als de verbinding wegvalt en hoe je zoiets veilig test op een spoor waar ook gewone goederentreinen rijden. Lee meer over de proef: ProRail, automatisch bestuurde treinen (https://www.prorail.nl/toekomst/innoveren/automatisch-bestuurde-treinen) 🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage van deze aflevering: Sander Nieuwenhuijsen (https://www.instagram.com/sandeur) Reageren? Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) of volg ons op Instagram: @ntrwetenschap

Wat zet de politie in bij demonstraties: mensenkennis of traangas?
ma 2 novemberDe afgelopen weken bleek in Frankrijk hoe demonstraties uit de hand kunnen lopen. Protesten tegen slechte voorzieningen op scholen groeiden uit tot een beweging tegen hoge prijzen en bezuinigingen en liepen uit op veldslagen met de politie, rellen en plunderingen. Vermoedelijk maakt het uit hoe de politie reageert. Maar welke methode is dan het beste? Ga je het gesprek aan met betogers of kies je voor de harde hand? Wat kunnen politiekorpsen van elkaar leren? Socioloog Laura Keesman (https://research.vu.nl/en/persons/laura-keesman/) van de Vrije Universiteit deed onderzoek in acht landen om een antwoord op die vragen te vinden. Ze liep mee met agenten, keek mee bij briefings en trainingen en zat in ME-bussen. In deze aflevering van Focus op Wetenschap gidst ze verslaggever Hans Noortman door de Klimaatmars 2026 in Amsterdam. Ze laat zien hoe ze demonstraties analyseert, hoe de Nederlandse politie optreedt en waar dat toe leidt. “Je publiek kennen, relaties opbouwen en afspraken maken. Dat is eigenlijk het meest de-escalerend wat er is.” 🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage van deze aflevering: Hans Noortman ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Hoe maak je wijkbewoners gelukkiger met kunst?
ma 26 oktoberEen kunstproject waarbij een auto rondjes rijdt op een rotonde in de wijk en bewoners die een klok moeten meenemen naar diezelfde rotonde. Kan kunst bewoners in volkswijken het gevoel geven dat ze mee mogen praten? Kan het hun trots op de wijk langdurig vergroten en hen zelfs gelukkiger maken? Wetenschapper Johan Kolsteeg (https://www.rug.nl/staff/johan.kolsteeg/) van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt het. En da's nog niet zo eenvoudig. Want waaraan moet dat kunstproject dan voldoen? Moet je als wetenschapper daarin sturen? En het welzijn van bewoners... hoe 'meet' je dat? In deze aflevering van Focus op Wetenschap probeert verslaggever Hans Noortman antwoorden te vinden. Hij volgt Johan Kolsteeg bij de uitvoering van een kunstproject in een woonwijk in Leeuwarden. Ook de kunstenaars komen aan het woord. En natuurlijk de bewoners. Er zijn enthousiaste reacties. Maar ook blijkt hoe verschillend ze zijn: de wereld van de wetenschap en die van kunst. 🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage van deze aflevering: Hans Noortman ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Krijgt de gans terecht de schuld? Uitzoeken waarom het riet niet groeit
ma 19 oktober"Nederland heeft bijna geen natuur meer". Dat zegt ecoloog Ralph Temmink (https://www.uu.nl/medewerkers/RJMTemmink) van de Universiteit Utrecht. "Neem bijvoorbeeld de uitgestrekte veengebieden: daar is weinig meer van over". Temmink onderzoekt hoe je natuur in Nederland kunt behouden en herstellen. In deze aflevering van Focus op Wetenschap gaat verslaggever Hans Noortman met hem op pad. Of liever gezegd: het water op, op de Ankeveense Plassen bij Bussum. Ralph Temmink zoekt daar uit waarom het riet op sommige plekken zo slecht aangroeit. Tijdens het veldwerk werkt Temmink met promovendi Aranya Pathak-Broome en Lisanne van der Vijgh en masterstudent Carla Erasmus. Zijn het toch de ganzen, die het opeten? Of ligt het aan de stevigheid van de bodem? Of aan de bodemkwaliteit? En dan is er nog een prangende vraag die hem en zijn collega’s wakker houdt: wat ís natuur eigenlijk? Want als je het wilt herstellen, moet je wel weten wat het zou moeten zijn. Wetenschappers moeten natuurlijk objectief naar de feiten kijken. Maar Ralph is een man met een missie. Dat er zoveel verloren gaat, gaat hem aan het hart. Hij hoopt dat zijn werk bijdraagt aan verbetering, ook al is het in zijn eigen woorden “een druppel op een gloeiende plaat”. Behalve riet onderzoekt Ralph ook ontwatering van veengebieden en het herstel van de mosselpopulatie in de Waddenzee. “Als het nergens goed gaat, dan word je wel moedeloos. Maar je ziet dus wel dat het wel kan.” 🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Hans Noortman. ✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Hoe vind je een medicijn voor ziektes die je niet kan zien? (Betweter Festival)
ma 12 oktoberWat de overeenkomst is tussen long covid en chronische pijn? Je kan beide aandoeningen niet zien en slecht meten. Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Niels Eijkelkamp. Hij is hoogleraar bij het Universitair Medisch Centrum Utrecht en doet daar onderzoek naar het mechanisme achter chronische pijn bij het Center for Transnationaal Immunology (CTI). Ook is hij betrokken bij een onderzoek naar de biomedische oorzaken van post-COVID. Deze aflevering is live opgenomen tijdens het Betweterfestival in Utrecht. Samen ontrafelen ze de mechanismen achter chronische pijn en long covid. Wat zag Niels toen ze afweerstoffen van long covid-patiënten injecteerden bij muizen? En waarom is het belangrijk om zowel het zenuwstelsel als het afweersysteem te onderzoeken bij dit soort aandoeningen? 🧑🔬 Te gast: Niels Eijkelkamp - hoogleraar neuroimmunologie aan het UMC Utrecht. 🎧 Meer wetenschappers horen? Luister dan ook eens naar de Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. Iedere woensdag- op donderdagnacht van 02:00 tot 05:00. 🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap 🎙️ Presentatie: Renette Kwakkenbos & Bram van Diemen 📝 Redactie: Bram van Diemen 🎛️ Montage: Bram van Diemen ✉️ Vragen of opmerkingen? Mail naar wetenschap@ntr.nl 📷 Volg ons Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Hoe raak je uit de schulden nadat je uit de gevangenis komt? (Betweter Festival)
di 6 oktoberUit de gevangenis, maar niet uit de schulden. Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Gercoline van Beek, zij is gespecialiseerd in onderzoek naar de relatie tussen schulden en criminaliteit. Ook brengt ze dakloosheid in kaart. Aan de Hogeschool Utrecht is zij verbonden aan het Kenniscentrum Sociale Innovatie en de master Forensische Sociale Professional. Op dit moment doet ze onderzoek naar schuldenproblematiek bij ex-delinquenten. Deze aflevering is live opgenomen tijdens het Betweterfestival in Utrecht. Aan de hand van persoonlijke uitspraken van ex-gedetineerde Michèl Tigelaar pluizen Renette en Bram met Gercoline uit waarom het zo moeilijk is je leven weer op te bouwen nadat je vast hebt gezeten. 🧑🔬 Te gast: Gercoline van Beek (https://www.gercolinevanbeek.nl/over-gercoline) - senior onderzoeker en projectleider binnen de lectoraten Werken in Justitieel Kader, Schulden en Incasso, en Wonen en Welzijn van het Kenniscentrum Sociale Innovatie en hogeschooldocent binnen de Master Forensisch Sociale Professional aan de Hogeschool Utrecht. 🎧 Meer wetenschappers horen? Luister dan ook eens naar de Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. Iedere woensdag- op donderdagnacht van 02:00 tot 05:00. 🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap 🎙️ Presentatie: Bram van Diemen & Renette Kwakkenbos 📝 Redactie: Renette Kwakkenbos 🎛️ Montage: Renette Kwakkenbos ✉️ Vragen of opmerkingen? Mail naar wetenschap@ntr.nl 📷 Volg ons Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Wie is bereid te vechten voor Nederland (en wie niet)? (Nacht van Ontdekkingen)
ma 28 septemberHoeveel Nederlanders zouden daadwerkelijk de wapens oppakken als het menens wordt? Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos spreken met Michal Onderco, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek doet naar gevechtsbereidheid. Dit is het tweede deel van een tweeluik, opgenomen tijdens wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Onderco vergelijkt Nederland met zes andere Europese landen, met representatieve steekproeven van zo'n 1.000 respondenten per land. De cijfers lopen flink uiteen: van rond de 70% in Zweden tot zo'n 40% in Nederland. En binnen Nederland blijken niet de groepen het meest bereid die je misschien zou verwachten. Twee bevindingen verrasten Onderco zelf, over inkomen en politieke voorkeur. Hij bespreekt ook wat dienstplicht wel en niet doet met gevechtsbereidheid. Het publiek vraagt door over migratieachtergrond en ouderschap. 🧑🔬 Te gast: Michal Onderco (https://www.eur.nl/en/people/michal-onderco) – Hoogleraar Internationale Betrekkingen, Erasmus Universiteit Rotterdam 🎧 Meer horen? Dit is deel 2 van een tweeluik, live opgenomen tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Luister ook naar de vorige aflevering (https://npo.nl/luister/podcasts/101-focus-op-wetenschap/145836) waarin Jori Kalkman spreekt over waarom je beste noodpakket je buren zijn. Kijk ook de serie Klaar voor de oorlog via NPO Start. (https://npo.nl/start/serie/klaar-voor-de-oorlog/afleveringen) 🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap 🎙️ Presentatie: Sander Nieuwenhuijsen & Renette Kwakkenbos 📝 Redactie: Fernande van Tets 🎛️ Montage: Sander Nieuwenhuijsen ✉️ Vragen of opmerkingen? Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 📷 Volg ons Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap
