Dossier NAV
Afleveringen
‘Wie betaalt, bepaalt?’ | De groeiende invloed van Defensie op universiteiten
In maart kondigde de Universiteit Leiden aan dat zij, net als de Rijksuniversiteit Groningen, de minor ‘Defensie en Nationale Veiligheid’ zal aanbieden. Studenten worden daarin tijdelijk aangesteld in militaire dienst, ontvangen studiepunten en kunnen na tien weken worden ingezet als reservist. Door bezuinigingen in het onderwijs en stijgende investeringen binnen Defensie weten beide sectoren elkaar steeds vaker te vinden. Dat leidt tot vragen en zorgen, met name over onafhankelijkheid en mogelijke belangenverstrengeling. Wat betekent het voor de universiteit wanneer Defensie steeds dieper doordringt in onderzoek en onderwijs? Sinan Çankaya gaat hierover in gesprek met Lauren Gould, universitair hoofddocent conflictstudies aan de Universiteit Utrecht, en Yannick van der Heijden, journalist bij De Groene Amsterdammer.
‘Bescherming als politiek wapen’ | Vrouwen in de radicaal-rechtse beweging
Afgelopen april werd een lokale vrouwenmars in Loosdrecht landelijk nieuws. Honderden vrouwen trokken de straat op om te protesteren tegen de komst van een azc in hun dorp. Opvallend was dat ook politieke figuren meeliepen, onder wie Lidewij de Vos en Mona Keijzer. Daarmee kreeg de mars niet alleen lokaal, maar ook landelijk politieke aandacht. Welke rol spelen vrouwen in de opkomende radicaal-rechtse beweging? En hoe worden thema’s als veiligheid, emancipatie en bescherming ingezet in het migratiedebat? Sinan gaat erover in gesprek met Liza Mügge, hoogleraar Politiek en Diversiteit aan de Universiteit van Amsterdam, en Devika Partiman, directeur van Stem op een Vrouw.
‘Welke doden tellen mee?’
Op 4 mei staat Nederland twee minuten stil. Maar voor wie geldt ‘nooit meer’ eigenlijk? Volgens historicus Ilse Raaijmakers heeft 4 mei nooit één vaste betekenis gehad. Elke generatie geeft er opnieuw invulling aan en voert daar strijd over. Wat herdacht wordt, en hoe, is voortdurend in beweging. Onderzoeker Joandi Hartendorp laat zien hoe die keuzes ook in onderwijs en herinnering doorwerken. Bij de Holocaust worden daders vaak dichtbij gehaald en begrijpelijk gemaakt, terwijl het slavernijverleden juist wordt gepresenteerd als een afgesloten periode, ver weg van het heden. In beide gevallen blijft de vraag naar verantwoordelijkheid daardoor op afstand. Sinan Çankaya spreekt met Ilse Raaijmakers en Joandi Hartendorp over wie er binnen het nationale herdenkingsverhaal past, en wie daar structureel buiten valt.
Wie mag het verhaal van Iran vertellen in het Nederlandse publieke debat? | Over oorlog, media en macht
In 2022 klonk het wereldwijd: vrouw, leven, vrijheid. Vier jaar later gaat het debat over Iran nauwelijks nog over de mensen op straat, maar over geopolitiek, oorlog en militaire interventie. Wie mag het verhaal van Iran vertellen? Wat gebeurt er met de stemmen die daar niet in passen? In deze aflevering van Dossier NAV onderzoekt Sinan Cankaya hoe de Iraanse stem onder druk staat. Tussen een regime dat repressie opvoert en een internationale gemeenschap die de emancipatie strijd gebruikt om publieke steun voor de invasie in Iran te krijgen. Samen met Shahin Nasiri en Nikita kijken we naar oorlog, propaganda en de rol van diaspora. Welke verhalen halen de talkshows? Wie wordt gehoord en wie verdwijnt uit beeld?
'Als kritiek alleen nog mogelijk is voor wie het kan betalen en er de energie voor heeft, dan raakt dat onze hele democratie’ | Hoe rechtszaken journalisten en activisten de mond snoeren.
Journalisten, activisten en wetenschappers krijgen steeds vaker te maken met juridische druk. Met kostbare en langdurige rechtszaken proberen machtige partijen kritische publicaties af te schrikken en uit te putten. In Dossier N.A.V. onderzoekt Sinan Çankaya wat dit betekent voor persvrijheid en het publieke debat. Onderzoeksjournalist, eindredacteur Roelof Bosma (Zembla) en Jasmijn de Zeeuw van Free Press Unlimited duiden hoe SLAPP‑zaken journalisten, freelancers en bronnen raken en hoe dit leidt tot zelfcensuur en verhalen die nooit het publiek bereiken.
Veiligheid voor wie? | Hoe gemeenten met AI jongeren en buurten tot risico bestempelen
Gemeenten gebruiken AI om buurten en jongeren preventief als risico te bestempelen. Europa versoepelt intussen de AI‑wet en schuift het toezicht deels door naar gemeenten en bedrijven zelf. ‘Veiligheid voor wie?’ vraagt Nadia Benaissa zich af. Zij is jurist en beleidsadviseur bij Bits of Freedom en ziet hoe algoritmes bestaande ongelijkheid en discriminatie kunnen versterken zonder onafhankelijke controle. Sinan Çankaya spreekt ook met Yassine Radi Hemdi, ervaringsdeskundige en jongerenwerker, over wat het betekent om als jongere of buurt een label te krijgen waar je nauwelijks aan ontsnapt. NAV vroeg de gemeente Heerlen om toelichting op het gebruik van AI‑systemen. De gemeente heeft daarop niet inhoudelijk gereageerd.
Dakloosheid is altijd oplosbaar – maar alleen als we radicale keuzes durven maken’
Volgens Jan de Vries is dakloosheid geen natuurverschijnsel, maar het resultaat van politieke keuzes. Het kan worden opgelost, mits er lef is om structurele maatregelen te nemen. Toch blijft het beleid vasthouden aan misvattingen: dakloosheid wordt in Nederland vaak gezien als een kwestie van persoonlijke schuld – iemand zou verkeerde keuzes hebben gemaakt of kampen met zware zorgproblemen. Dat beeld is diep verankerd in beleid, zoals de ‘woonladder’, waarbij je eerst opvang moet doorlopen en bewijzen dat je een woning verdient. In Dordrecht start in 2026 een experiment dat dakloze mensen direct aan een woning helpt, geïnspireerd door het bewezen succesvolle Housing First-model. Ondertussen worden moeders met kinderen soms geïntimideerd bij loketten en dreigt uithuisplaatsing als straf voor dakloosheid – een praktijk die in strijd is met kinderrechten. Sinan Çankaya spreekt met ervaringsdeskundige Corine de Graaf, Jan de Vries van Straat Consulaat en Mirjam van den Hoek over verborgen dakloosheid, stigma’s en de vraag: wat is er nodig om het doel van nul daklozen in 2030 wél te halen?
'Hoe kan ik je slaan en tegelijk beschermen?' | Racisme en politiegeweld in Amsterdam
Een theatervoorstelling brengt agenten en activisten samen om te praten over racisme en politiegeweld. Voor politieagent Dennis was het lifechanging, maar critici zoals Jair waarschuwen: door te focussen op het individu blijven structurele problemen buiten beeld. Hoe gaat een organisatie met een geweldsmonopolie om met macht? En waarom blijven regels rond tasers in strijd met mensenrechten? Sinan Çankaya spreekt met Adelheid Roosen, politieagent Dennis, Zaïre Krieger en Jair Schalkwijk.
Informatie
Dossier NAV is de wekelijkse journalistieke podcast van Omroep ZWART waarin schrijver en antropoloog Sinan Çankaya onderzoekt hoe beleid, politiek en instituties doorwerken in het dagelijks leven. In gesprekken met betrokkenen en experts maakt de podcast blinde vlekken zichtbaar en biedt het verdieping, nuance en meerstemmigheid. Dossier NAV gaat voorbij het nieuws en laat zien hoe onze samenleving écht werkt.