Dossier NAV

Taal lijkt vanzelfsprekend, maar woorden dragen geschiedenis met zich mee. Van de term ‘Gouden Eeuw’ tot discussies over ‘tot slaaf gemaakte’: taal beïnvloedt hoe we naar onszelf, anderen en het verleden kijken. Maar taal is niet alleen een erfenis van het verleden; nieuwe taalvormen zoals het Smibanese laten ook zien hoe mensen vandaag hun eigen identiteit, gemeenschap en verhalen vormgeven. Op Keti Koti onderzoekt Dossier NAV hoe koloniale geschiedenis doorwerkt in ons dagelijkse taalgebruik. Hoe beïnvloeden woorden onze ideeën over identiteit, macht en erbij horen? Wat zegt de opkomst van het Smibanese over Nederland van nu? En hoe gebruiken nieuwe generaties taal om ruimte op te eisen, bestaande normen uit te dagen en hun eigen verhalen centraal te stellen?  In deze aflevering gaan Nawa Sira van Suijs en Sinan Çankaya in gesprek met Professor Soortkill (schrijver, columnist en medeoprichter van SMIB Worldwide) en Karin Amatmoekrim (schrijver en letterkundige) over taal als erfenis van het koloniale verleden, als instrument voor emancipatie en als manier om nieuwe perspectieven zichtbaar te maken.

Van hummus tot hutspot: achter wat we eten schuilen verhalen over migratie, toe-eigening en identiteit. Wat zegt eetcultuur over de samenleving  en wie bepaalt wie erbij hoort en wie niet? In deze aflevering gaat Sinan Çankaya in gesprek met Nadia Zerouali (kok en auteur) en Jon Verriet (cultuurhistoricus) over hoe eten mensen kan verbinden én uitsluiten.

In Nederland blijft de enorme humanitaire crisis in Congo grotendeels onder de radar. De weinige aandacht die er is, blijft vaak steken in eendimensionale beelden van geweld, terwijl er sprake is van een complexe, structurele ontwrichting die al dertig jaar voortduurt. In deze aflevering onderzoekt Sinan Çankaya hoe machtspolitiek en vooroordelen bepalen welk leed we wel en niet (h)erkennen. Samen met Judith Verweijen en Kiza Magendane duikt Dossier NAV onder meer in de grondstoffenvloek. We bespreken hoe de export van coltan onze technologie- en defensie-industrie draaiende houdt, terwijl de Congolese bevolking achterblijft in armoede. En waarom sluiten we namens de EU mineralendeals met buurland Rwanda, dat rebellengroepen steunt, terwijl we elders wel sancties opleggen voor schendingen van soevereiniteit?

Het Europese migratiepact wordt door veel politici gepresenteerd als een historische doorbraak. Na jaren onderhandelen ligt er een akkoord dat de EU-aanpak van asiel en migratie moet hervormen. Maar wat verandert er nu echt? Het debat focust vaak op aantallen, grensbewaking en strengere procedures, terwijl er ook zorgen zijn over de gevolgen voor mensen die bescherming zoeken. Wat betekent het pact voor vluchtelingen? Worden hun rechten voldoende beschermd? En lost het de problemen van het huidige systeem op, of blijven fundamentele knelpunten bestaan?  In deze aflevering bespreekt Sinan Çankaya dit met Galina Cornelisse (hoogleraar transnationaal recht, VU Amsterdam), Julia Verheul (onderzoeker en politiek adviseur, Save the Children) en Malou Lintmeijer (co-directeur, stichting Here to Support).

Kun je genezen van homoseksualiteit? Voor de meeste mensen klinkt die vraag absurd. Toch zijn er ook vandaag nog queerpersonen die onder druk worden gezet om hun seksuele oriëntatie of genderidentiteit te veranderen, te onderdrukken of weg te bidden.  Deze week tekende zich in de Eerste Kamer een meerderheid af voor een verbod op conversietherapie, ook wel bekend als homogenezing. Als de senaat volgende week instemt, wordt het strafbaar om mensen onder druk te zetten om hun seksuele oriëntatie of genderidentiteit te veranderen.  In deze aflevering gaat Sinan Çankaya in gesprek met Ines Kostiç, Tweede Kamerlid voor Partij voor de Dieren en een van de initiatiefnemers van het wetsvoorstel, en Amjad Altmani, die als tiener in Syrië jarenlang geloofde dat homoseksualiteit een ziekte was en conversietherapie onderging. 

De regering-Trump maakte in januari bekend dat de Amerikaanse federale overheid nog maar twee ‘onveranderlijke' seksen erkent: man en vrouw. Waar transrechten eerst vooral onderdeel waren van de zogenoemde ‘culture wars’, worden transpersonen nu steeds vaker neergezet als een vorm van extremisme of zelfs een potentiële binnenlandse dreiging. Wat gebeurt er wanneer een overheid genderidentiteit benadert als een veiligheidsprobleem? Sinan Çankaya gaat hierover in gesprek met Freya Terpstra, expert desinformatie en met Manon Portos Minetti, amerikanist en onderzoeker aan de Universiteit Leiden. 

In maart kondigde de Universiteit Leiden aan dat zij, net als de Rijksuniversiteit Groningen, de minor ‘Defensie en Nationale Veiligheid’ zal aanbieden. Studenten worden daarin tijdelijk aangesteld in militaire dienst, ontvangen studiepunten en kunnen na tien weken worden ingezet als reservist. Door bezuinigingen in het onderwijs en stijgende investeringen binnen Defensie weten beide sectoren elkaar steeds vaker te vinden. Dat leidt tot vragen en zorgen, met name over onafhankelijkheid en mogelijke belangenverstrengeling. Wat betekent het voor de universiteit wanneer Defensie steeds dieper doordringt in onderzoek en onderwijs? Sinan Çankaya gaat hierover in gesprek met Lauren Gould, universitair hoofddocent conflictstudies aan de Universiteit Utrecht, en Yannick van der Heijden, journalist bij De Groene Amsterdammer.

Afgelopen april werd een lokale vrouwenmars in Loosdrecht landelijk nieuws. Honderden vrouwen trokken de straat op om te protesteren tegen de komst van een azc in hun dorp. Opvallend was dat ook politieke figuren meeliepen, onder wie Lidewij de Vos en Mona Keijzer. Daarmee kreeg de mars niet alleen lokaal, maar ook landelijk politieke aandacht. Welke rol spelen vrouwen in de opkomende radicaal-rechtse beweging? En hoe worden thema’s als veiligheid, emancipatie en bescherming ingezet in het migratiedebat? Sinan gaat erover in gesprek met Liza Mügge, hoogleraar Politiek en Diversiteit aan de Universiteit van Amsterdam, en Devika Partiman, directeur van Stem op een Vrouw.