Op z’n Kop!

De wereld is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd en Defensie wil zich voorbereiden op een mogelijk conflict. Daarvoor is niet alleen veel geld nodig, maar ook meer ruimte om te oefenen, te bouwen en zich voor te bereiden. De Wet op de Defensiegereedheid moet dat mogelijk maken, onder meer door onder voorwaarden tijdelijk af te wijken van bestaande regels over bijvoorbeeld geluidsoverlast en milieuvergunningen. Maar de wet raakt aan meer dan alleen militaire oefeningen. Defensie wil ook kunnen oefenen met drones, sensoren, digitale netwerken en andere technologieën in de civiele ruimte. Daarbij kunnen mensen en voertuigen onbedoeld worden geregistreerd. Wat betekent dat voor onze privacy? En hoe voorkomen we dat tijdelijke mogelijkheden voor militaire gereedstelling uitgroeien tot structurele gegevensverwerking in de openbare ruimte? Daar komt de geschiedenis van het LIMC bij: de militaire eenheid die tijdens de coronacrisis op onrechtmatige wijze maatschappelijke informatie verzamelde, onder meer over demonstraties en journalisten. Hoe sterk zijn de waarborgen in de nieuwe wet en wie houdt toezicht op de uitvoering? In deze aflevering van Op Z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Prof. dr. Ewald Engelen. Hij uitte eerder stevige kritiek op de Europese herbewapening en maakt zich ook zorgen over de Wet op de Defensiegereedheid. Hoe ver mag Defensie gaan in naam van militaire weerbaarheid? En hoe zorgen we ervoor dat onze voorbereiding op een mogelijk conflict niet ten koste gaat van democratische controle, privacy en burgerlijke vrijheden? Luister mee en oordeel zelf!

‘Het moet van Brussel.’ Maar wat doet Nederland zélf? Terwijl Nederland nog altijd gevangen zit in de stikstofcrisis, komt de volgende Europese crisis eraan: de Natuurherstelwet. En de deadline komt dichtbij: Op 1 september 2026 moet Nederland het Ontwerp-Natuurplan bij Brussel indienen. Het definitieve plan volgt uiterlijk een jaar later. In deze aflevering van Op z’n Kop gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Europarlementariër Bert-Jan Ruissen van de SGP. Ruissen waarschuwt al jaren voor de gevolgen van Europees natuurbeleid. Hij ziet de Natuurherstelwet als een groot gevaar en alarmeert dat deze nog grotere gevolgen kan krijgen dan de stikstofcrisis. Ondertussen belooft Den Haag geen ‘nationale koppen’ boven op de Europese regels te zetten. Maar is dat geloofwaardig? En wat gebeurt er als Den Haag opnieuw kiest voor eigen, strengere meetlatten, doelen en regels? Luister mee en oordeel zelf! 

Boeren raken hun vergunning kwijt, klimaatactivisten proberen beleid te beïnvloeden en Johan Vollenbroek voert rechtszaken. Het lijkt alsof er achter deze rechtszaken en de protestacties een netwerk zit van actiegroepen, juristen, ambtenaren en bestuurders. Langzaamaan wordt de macht van de democratie in Nederland uitgehold. Hoe zijn wij in de greep van ecoterrorisme gekomen? En hoe gaat de macht weer terug naar de democratie? In Op z’n Kop spreken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen met Jean Rummenie, oud-staatssecretaris en jarenlang werkzaam op het ministerie van Landbouw. Hij kent de Haagse machine van binnenuit. Waarom lukt het gekozen politici zo moeilijk om weerstand te bieden aan juridische en ambtelijke druk? Hoeveel macht zit er werkelijk achter de schermen? En wie bepaalt uiteindelijk de koers van Nederland? Luister mee en oordeel zelf! 

Wat gebeurt er als de overheid een vergunning waar ondernemers jarenlang op mochten vertrouwen ineens intrekt? In Brabant dreigt dat werkelijkheid te worden voor vijf pluimveehouders. De provincie zegt dat het noodzakelijke maatregel is en dat er door rechterlijke uitspraken geen andere optie is. Maar klopt dat wel? In deze aflevering van Op Z’n Kop spreken Rick van Velthuysen en Marianne Zwagerman met politieke actoren Alexander van Hattem (PVV) en Willem Rutjens (JA21) over wat er nu gebeurd in Brabant, waar de spanning hoog oploopt. Op vrijdag 14 augustus komen Provinciale Staten speciaal tijdens het reces bijeen voor een spoeddebat over de ingetrokken vergunningen. Tegelijkertijd wordt een grote demonstratie bij het provinciehuis verwacht. Maar de kwestie gaat over veel meer dan alleen boeren. Want als de overheid bestaande vergunningen kan intrekken, wat betekent dat dan voor de rechtszekerheid van álle burgers en ondernemers? Wat hebben we geleerd van de Toeslagenaffaire? En hoe ver reikt de macht van de overheid als rechterlijke uitspraken en stikstofbeleid botsen met eigendomsrechten en bestaanszekerheid? Luister mee en oordeel zelf! 

Na een seizoen waarin Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen spraken over stikstof, de coronaverhoren, de energietransitie en andere onderwerpen waar je niet per se vrolijk van wordt, sluiten ze Op z'n Kop voor de zomer af met een andere vraag: hoe blijven we veerkrachtig?  Te gast is spreker Niek van den Adel. Na een ernstig motorongeluk veranderde zijn leven volledig. In plaats van te blijven vechten tegen zijn nieuwe werkelijkheid, leerde hij te accepteren wat hij niet kon veranderen en bewust te kiezen waar hij nog wél invloed op had. Samen bespreken ze waarom weerstand volgens Niek vaak de grootste bron van lijden is, hoe je omgaat met pijn, tegenslag en verandering, en waarom veerkracht geen talent is, maar een spier die iedereen kan trainen. Geen valse hoop, maar een eerlijk en inspirerend gesprek over acceptatie, veerkracht en het hervinden van perspectief. Een mooie afsluiting voor de zomerstop en op 11 augustus is Op z’n Kop er weer. 

Den Haag zegt dat Nederland van het stikstofslot moet. Maar waarom houden partijen als VVD en CDA vast aan beleid dat volgens critici miljarden kost en weinig oplevert? Alle feiten liggen op tafel, dus wordt er bewust de andere kant op gekeken?  In deze aflevering van Op z'n Kop gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Caroline van der Plas (BBB) over het stikstofplan dat op woensdag in de Tweede Kamer wordt besproken. Een ingrijpend voorstel dat grote gevolgen kan hebben voor boeren en veehouderijen, die vrezen voor hun toekomst. Dat terwijl het stikstofbeleid de belastingbetaler miljarden heeft gekost en de resultaten ter discussie staan. Welke belangen spelen er achter de schermen in Den Haag? Is beleid nog gebaseerd op inhoud, of weegt politieke strategie zwaarder dan de werkelijkheid? Luister mee en oordeel zelf!

Nu de corona-parlementaire enquêtecommissie haar werk doet, laait ook het debat over de coronajaren weer op. Scholen dicht, avondklok, coronapas: tijdens de pandemie kende Nederland ongekende maatregelen. Maar werd het volledige verhaal verteld? In deze aflevering van Op Z’n Kop gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met journalist Eva Munnik. Zij heeft het boek De Covidstaat geschreven en sprak daarvoor met deskundigen die tijdens corona nauwelijks aan het woord kwamen. Beleid, media en experts versterkten elkaar tijdens de pandemie, terwijl tegengeluiden nauwelijks hoorbaar waren. Samen spreken zij over de blinde vlekken van die periode, de gevolgen van de genomen maatregelen en de vraag die nog altijd boven de markt hangt: wat ging er mis? Waarom kregen sommige experts geen podium? En welke rol speelden media, politiek en wetenschap tijdens de pandemie? Luister mee en oordeel zelf!

Nederland geeft meer geld uit aan natuur dan ooit tevoren. Miljarden euro's verdwijnen in natuurherstel, stikstofbeleid en natuurbeheer. Tegelijkertijd worden boeren uitgekocht, wandelroutes afgesloten en krijgen burgers steeds vaker te horen dat ze de natuur vooral niet moeten verstoren. In deze aflevering van Op Z’n Kop gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen hierover in gesprek met landbouwjournalist Geesje Rotgers. Volgens Rotgers geeft Nederland het meeste geld uit aan natuur van alle landen in Europa. Waarom lopen de kosten van natuurherstel steeds verder op? Kunnen we het terugbrengen van dieren zoals de wolf en het korhoen nog wel natuur noemen als het ons duizenden euro's aan belastinggeld kost? En waarom betalen wij zoveel belasting voor natuurbehoud als we straks zelf steeds minder toegang hebben tot natuurgebieden? Luister mee en oordeel zelf!