Op z’n Kop!
Luister
Over deze podcast
Marianne Zwagerman & Rick van Velthuysen zetten elke week de wereld van de luisteraar op zijn kop. Zoveel nieuws, zoveel meningen, maar hoe zit het nu echt? Wie krijgt er deze week op zijn kop? Wie zette deze week hun wereld op zijn kop? Zwagerman
Categorie
Actualiteiten
Afleveringen
- Nieuw
wo 4 februari
#226 - OP Z'N KOP! Nederland op slot: is de rechtsstaat gekaapt door klimaatactivisten?
In Op z’n Kop! bespreken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen samen met Andreas Kinneging, hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden, deze week een fundamentele vraag: is de Nederlandse rechter nog wel onpartijdig? De aanleiding is een rechter die zich openlijk profileert als klimaatactivist en toch uitspraken doet in rechtszaken over klimaat en stikstof. Vorige week oordeelde hij nog dat de Nederlandse staat onvoldoende zou doen om Bonaire te beschermen tegen klimaatverandering. Dezelfde rechter veroordeelde vorig jaar de Nederlandse staat in een stikstofzaak van Greenpeace en legde zelfs een dwangsom op. In beide rechtszaken gebruikte deze rechter ook nog eens stukken van Greenpeace om zijn vonnis te onderbouwen. Hoe kan dit in Nederland? En hoe komen we ooit van het stikstofslot af als rechters structureel de kant van klimaatactivisten kiezen? Luister mee en oordeel zelf!
wo 28 januari
#225 - OP Z'N KOP! Tussen populisme en technocratie: wie stuurt Nederland eigenlijk?
In deze aflevering van Op z’n Kop! ontvangen Rick van Velthuysen en Marianne Zwagerman twee gasten die volop meedraaien in het publieke debat: Diederik Boomsma, Tweede Kamerlid voor JA21, en prof. dr. Ronald Meester, wiskundige en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Boosma kijkt terug op zijn Schaepmanrede van een half jaar geleden, waarin hij waarschuwde dat de politiek vastloopt tussen populisme en technocratie. Hij vertelt hoe hij die analyse nu terugziet in het dagelijkse Kamerwerk, wat hij meeneemt uit zijn jaren in de Amsterdamse gemeenteraad en hoe hij de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart beoordeelt. Professor Ronald Meester is opnieuw te gast. In oktober vertelde hij in onze uitzending hoe zijn onderzoek naar de stikstofmodellen vastliep in het ambtelijke apparaat. Staatssecretaris Rummenie gaf toen in Op z’n Kop openlijk toe dat zijn ambtenaren het rapport van Meester tegen zijn zin met een negatief advies naar de Kamer stuurden. Instanties weigerden mee te werken met Meester. Sindsdien is er veel gebeurd. Gisteren verscheen een kritisch artikel over hem in NRC. In deze neemt Meester ons m mee achter de schermen. Wat zeggen deze processen over de manier waarop beleid in Nederland wordt gemaakt? Luister mee en oordeel zelf!
wo 21 januari
#224 - OP Z'N KOP! Ambtenarenstaat Nederland: Wie bestuurt Nederland écht?
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met oud-topambtenaar Erik Pool. In zijn boek Erewoord legt Pool bloot voor welke ethische dilemma’s ambtenaren dagelijks staan — en hoe zij zich daar moreel tegen kunnen wapenen. Tot eind vorig jaar was hij programmadirecteur Dialoog & Ethiek voor de Haagse ambtenarij. Pool ziet het populisme groeien, terwijl het vertrouwen in de politiek afbrokkelt. Met het toeslagenschandaal nog scherp op het netvlies en een stikstofcrisis die maar voortduurt, is volgens hem een fundamenteel andere aanpak nodig. Zijn boodschap is helder: “Kom na wat je belooft. En wek geen schijn van inspraak als de beslissing al lang is genomen.” Op z’n Kop! kaartte de macht van de ambtenarij al vaker aan. In de vorige aflevering confronteerde Marianne Zwagerman gedeputeerde Mirjam Sterk met het feit dat ambtenaren die protesten tegen haar beleid beoordelen, zelf politiek actief zijn voor D66 en GroenLinks. Sterk ging die confrontatie uit de weg. De discussie is dus zeker relevant en de vraag dringt op: Is de macht van de ambtenaren in Nederland niet veel te groot geworden en zijn ze niet veel te veel van dezelfde politieke kleur? Hoe moeten wij als burgers vertrouwen houden in het proces dat zelfs door de Nationale Ombudsman al ‘schijnparticipatie’ wordt genoemd? Luister mee en oordeel zelf!
wo 14 januari
#223 - OP Z'N KOP! Grote Verbouwing van het platteland: nu Utrecht, straks Nederland?
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met gedeputeerde Mirjam Sterk (CDA) van de provincie Utrecht. Sterk houdt zich bezig met de transitie van het landelijk gebied, natuur en landbouw. De aanleiding voor het gesprek is het plan waar zij met de provincie Utrecht al een jaar aan werkt: het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). In de provincie Utrecht wordt dit beleid uitgerold, maar straks zullen we het in heel Nederland gaan zien. Het UPLG heeft grote invloed op het bestaan van verschillende boeren en tuinders in de provincie Utrecht: hun bedrijven hebben volgens dit beleid geen toekomst meer. Dat terwijl er discussie is over de cijfers waarop het plan is gebaseerd. Cijfers uit Brussel tonen aan dat de staat van de natuur in Nederland veel beter is dan wat aan boeren en burgers wordt verteld. Volgens Europese rapportages blijken veel natuurgebieden juist te verbeteren, terwijl ze in Nederland als ‘rood’ worden bestempeld. Daarnaast zijn waternormen per waterschap verschillend en wordt vervuiling structureel aan de landbouw verweten. Deze plannen raken niet alleen onze boeren, maar ook onze vrijheid en voedselzekerheid. Want wat betekent het als beleid kan worden gebouwd op verkeerde data? En verandert ons platteland straks in beton? Luister mee en oordeel zelf!
wo 17 december 2025
#222 - OP Z'N KOP! 42 procent in de Ziektewet psychisch ziek: wat gaat hier mis?
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met psychiater Jim van Os over de grote hoeveelheid eenzaamheid in de samenleving. De aanleiding voor het gesprek is het feit dat van de ongeveer 1 miljoen mensen in de Ziektewet in Nederland 42 procent een arbeidsongeschiktheidsuitkering ontvangt vanwege psychische stoornissen. Van Os ziet dat mensen in de samenleving verbinding missen, eenzaam zijn en daardoor mentaal ziek worden. Met de toenemende druk op de GGZ pleit hij voor een andere aanpak, waarbij we afstappen van het stellen van diagnoses op basis van de DSM en zoeken naar oplossingen zodat zorg meer in de samenleving kan worden opgevangen. Hoe verbind je mensen die eenzaam zijn? En wat kunnen wij zelf doen om anderen te helpen? Luister mee en oordeel zelf!
wo 10 december 2025
#221 - OP Z'N KOP! Corona-lessen genegeerd: Nederland loopt blind volgende crisis in
In deze aflevering van Op z’n Kop! spreken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen met Arjen Boin, hoogleraar Publieke Instituties en Governance aan het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, over de coronacrisis. Boin stelt dat er geen enkel bewijs is dat de coronamaatregelen hebben gewerkt. Het leer- en aanpassingsvermogen van politici bleek beperkt, en kritieke besluiten hebben geen – of zelfs averechtse – effecten gehad. Verder ontbrak het bij alle grote besluiten, zoals lockdowns, het dragen van mondmaskers en het invoeren van een avondklok, aan een wetenschappelijke basis. Ook kampt de Parlementaire Enquêtecommissie Corona met personeelstekorten en worden onderzoeken niet afgerond. Worden de gevolgen van de genomen coronamaatregelen bewust onder het tapijt geschoven? Daarnaast is er een parallel te trekken met het heden: beleidsmakers dringen erop aan dat we ons voorbereiden op een mogelijke noodsituatie waarin we onszelf 72 uur moeten kunnen redden. Wat kunnen we nu écht leren voordat het weer misgaat? Luister mee en oordeel zelf!
wo 3 december 2025
#220 - OP Z'N KOP! De demonisering van het platteland
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Jesse Baak en Hendrik Jan Bökkers over de demonisering van het platteland. Vroeger werd er alleen maar lacherig gedaan over boeren, maar nu ontstaat het frame dat plattelandsjongens gevaarlijke macho’s zijn die zich grensoverschrijdend gedragen. De volwassenen op het platteland worden neergezet als anti-overheid, extremistisch en een bedreiging voor de democratie. Een van de aanleidingen voor het gesprek is het WODC-rapport over anti-institutionalisme in Nederland. De minister van Justitie en Veiligheid liet onderzoek doen naar anti-institutioneel extremisme in Nederland. Uit het onderzoek blijkt “dat aanhangers van anti-institutioneel extremistisch gedachtegoed veelal mannen zijn van 40 jaar en ouder, woonachtig in ruraal Nederland.” Het onderzoek is een “exploratieve overzichtsstudie” — dus geen representatief onderzoek met harde data — maar wél een rapport dat straks breed in de media opduikt. Het WODC-rapport framet het platteland als een risicogebied, een voedingsbodem voor extremisme, een bedreiging voor de democratische rechtsorde, waar anti-institutioneel gedachtegoed welig tiert en onderdak wordt geboden aan “geweldsbereide extremisten.” Hoe verantwoord is het om op basis van zo’n dunne basis hele regio’s als risicogroep te framen? En wat doet dat met het vertrouwen in de overheid zelf? Daarnaast is Rutgers een campagne gestart over groepsdruk onder jongens, voornamelijk gericht op jongeren op het platteland. De bedoeling van de campagne is in principe goed — macho-normen bespreekbaar maken — maar ook hier is sprake van het framen van het platteland. Plattelandsjongeren zouden “schadelijke traditionele mannelijkheidsnormen” opleggen aan leeftijdsgenoten. Jesse Blaak schreef een column op X over zijn coming-out op het platteland. Hij herkent zich helemaal niet in het geschetste beeld over homo-haat, waarbij stelselmatig wordt gewezen naar de biblebelt. Ook Hendrik Jan Bökkers, zanger van de Overijsselse rockband Bökkers, is kenner van plattelandsjongeren en voor velen een held en rolmodel.
wo 26 november 2025
#219 - OP Z'N KOP! Lobby-schandaal in Europa: Timmermans duikt weg voor hoorzitting
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Dirk Gotink over zijn rol als lid van de eerste NGO-Controlegroep. Gotink onderzoekt met zijn werkgroep welke geldstromen er vanuit de Europese Commissie naar NGO’s gaan en of dit op een transparante en verantwoorde manier gebeurt. Aanleiding voor het gesprek is het uitblijven van de verantwoording die Frans Timmermans moet afleggen voor zijn rol in het lobby-schandaal, waarbij miljarden vanuit de Europese Commissie richting klimaatactivistische NGO’s zijn gevloeid. Timmermans werd uitgenodigd in Brussel voor een hoorzitting, maar geeft geen gehoor… Daarnaast spreken Marianne en Rick met oud-Europarlementariër Rob Roos over het geld dat vanuit de Europese Commissie naar NGO’s gaat. Lobbyen is juridisch gezien niet illegaal, maar voor de Green Deal werden er in het geheim milieu-NGO’s gefinancierd om te lobbyen voor groene wetgeving. De Europese Commissie onderzocht zelf ook contracten op alle thema's, maar de rot zit vooral bij de groene lobby waar Frans Timmermans verantwoordelijk voor was. En dat kwam al eerder aan bod in Op Z'n Kop, zo vertelde Europarlementariër Sander Smit (BBB) in aflevering 204 over het gebrek aan transparantie binnen de Europese Commissie. Ook in aflevering 202 zei Bert-Jan Ruissen (SGP) dat hij vindt dat Timmermans had moeten aftreden als GroenLinks/PvdA-leider vanwege dit lobby-schandaal. Deze week duiken Marianne en Rick samen met Rob Roos en Dirk Gotink dieper in dit onderwerp. Er is duidelijk meer politieke verantwoording nodig als het aankomt op lobbyen: wat mag wél en wat mag níet? Luister mee en oordel zelf!
do 20 november 2025
#218 - OP Z'N KOP! Een bange burger is een brave burger: controledrift en EU-censuur
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Edwin Zasada. Zasada volgde de militair-wetenschappelijke opleiding Krijgswetenschappen aan de Koninklijke Militaire Academie en was officier bij de landmacht. Dankzij deze achtergrond kan hij analytisch naar geopolitieke dreigingen kijken. In zijn huidige werk houdt Zasada zich bezig met wilskracht en weerbaarheid. Zijn nieuwe boek Controlekramp legt bloot hoe de behoefte aan zekerheid en grip ons gedrag, onze organisaties en onze samenleving vormt. Samen met Edwin Zasada bespreken Marianne en Rick de toenemende macht van Brussel onder leiding van Ursula von der Leyen. Het lijkt erop alsof Europa een censuurmachine wordt met het nieuwe “democratische schild” dat ons tegen de Russen en China moet beschermend. In de praktijk wordt daarmee een soort ‘ministerie van waarheid’ opgetuigd, waarbij door de EU betaalde influencers feiten moeten checken. Volgens Brussel proberen vijanden als Rusland en China met nepnieuws onze Europese democratie te ondermijnen. Daarom verplichten ze bigtechbedrijven om samen met pro-Europese factcheckers en influencers het Brusselse narratief te verspreiden. Zasada beschrijft in zijn boek Controlekramp hoe deze mechanismen (niet) werken. Daarnaast bespreken ze de nog steeds toenemende angstporno, die zijn hoogtepunt kende rondom de NAVO-top, maar nu opnieuw oplaait door de grote media-aandacht voor noodpakketten en de bangmakerij in het Sinterklaasjournaal. De patronen van angst herkennen we uit de coronatijd en het klimaatbeleid. Maar hoe kunnen we ons werkelijk wapenen tegen dreigingen, in plaats van gevangen te raken in het controleweb van de EU? Is het verstandig om kinderen met zulke heftige onderwerpen te confronteren, of is het juist een essentieel medicijn tegen het rubberentegelparadijs? Luister mee en oordeel zelf!
do 13 november 2025
#217 - OP Z'N KOP! ‘Vormfoutje’ of bewuste manipulatie: Waar faalt de journalistiek?
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Patrick van IJzendoorn, correspondent in het Verenigd Koninkrijk voor onder meer de Volkskrant, en oud-omroepbaas van de KRO Ton Verlind. De aanleiding voor het gesprek is het vertrek van de BBC-top, vanwege een rapport dat aantoont dat er sprake is van bewuste manipulatie. Dit kwam aan het licht door de speech van Trump in een Panorama-documentaire, die selectief is bewerkt, waardoor het onterecht leek alsof de president de bestorming op 6 januari 2021 had aangemoedigd. In de Nederlandse media wordt voornamelijk gedaan alsof het gaat om een “vormfoutje” in één fragment, maar in werkelijkheid is er nog veel meer aan de hand. Ook in Nederland gaat het mis met de media en wordt er bewust gemanipuleerd. Het ontbreekt aan objectiviteit en er is veel activisme, vermomd als journalistiek. Wordt het niet eens tijd om kritisch naar de status van onze journalistiek te kijken? En moet de schoonmaak die nu bezig is bij de BBC ook niet eens hoognodig in Hilversum plaatsvinden? Luister mee en oordeel zelf!
do 6 november 2025
#216 - OP Z'N KOP! De ongemakkelijke waarheid: de klimaatcrisis is een links verdienmodel
In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met EW-wetenschapsredacteur Simon Rozendaal. Rozendaal studeerde chemie aan de TU Delft en werkte als wetenschapsredacteur voor verschillende bladen, waaronder NRC Handelsblad. De aanleiding voor het gesprek is de klimaattop in Brazilië en de grote koerswijziging die daar volgens de sprekers eindelijk wordt gemaakt. Doemscenario’s over de opwarming van het klimaat zouden niet langer vol te houden zijn, en eerdere cijfers blijken volgens hen te pessimistisch. De schuld van het falende klimaatbeleid wordt vaak bij rechts neergelegd, maar volgens Rozendaal is dat onterecht. Hij stelt dat rechtse partijen weliswaar kritisch zijn over het huidige klimaatbeleid, maar tegelijkertijd met concrete plannen komen, zoals het inzetten op kernenergie. Hoe komt het dat eerdere kritische geluiden over deze doemscenario’s werden genegeerd? En wie profiteert er eigenlijk van de zogenoemde ‘klimaatcrisis’? Luister mee en oordeel zelf!
do 30 oktober 2025
#215 - OP Z'N KOP! Wetenschap buitenspel: Hoe Den Haag het stikstofdebat gijzelt
In deze aflevering van Op z’n Kop! spreken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen met demissionair staatssecretaris Jean Rummenie van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en met hoogleraar waarschijnlijkheidsrekening Ronald Meester van de Vrije Universiteit Amsterdam over het stikstofbeleid. Uit zijn onderzoek, wat Meester deed in opdracht van staatssecretaris Rummenie, blijkt dat het huidige stikstofbeleid ‘onwetenschappelijk, ondeugdelijk en dus niet verdedigbaar’ is. Waarom doet Den Haag vaak een beroep op de wetenschap, maar luisteren ze niet naar onderzoeken die hun niet uitkomen? En hoe zorgen we dat Nederland weer van het stikstofslot komt? Luister mee en oordeel zelf!