![](https://www.npo3-senavideo-npo3.apps.senavideo.cluster.chp4.io/uploads/media_item/media_item/571/55/B__woordmerk_zwart-1662469955.png)
‘Ik zie Juicy als mijn dochter’. Waarom behandelen zoveel mensen hun huisdier als kind?
![](https://www.npo3-senavideo-npo3.apps.senavideo.cluster.chp4.io/uploads/media_item/media_item/637/43/Jill_en_Juicy_header2_widescreen_large-1674471354.jpg)
- Artikel
- 23 jan 2023
- 6 minuten leestijd
In onze nieuwe docuserie Beestachtige Liefde verkennen we de relatie tussen jonge mensen en hun (huis)dier, zoals influencer Jill en haar chihuahua Juicy. Waarom worden zoveel dieren tegenwoordig vermenselijkt? En is dat onschuldig, of kan het ook kwaad?
Eens per jaar is het zo ver: dan bezoekt de Belgische influencer Jill (33) met haar chihuahua Juicy (13) een spa. “Een speciale hondenspa”, licht Jill toe. “Waar Juicy in een klein badje wordt gestopt, net als baby’s in een babyspa. Ze krijgt een wasbeurt en wordt met een lekkere parfum besprenkeld.” Van die baddersessie lijkt Juicy niet echt te genieten, geeft Jill toe. “Maar in de auto terug naar huis voelt ze zich een fris en vrolijk vrouwtje. Dan zit ze trots naast me met haar kopje omhoog.”
Antropomorfisme: zo wordt het toekennen van menselijke eigenschappen en
emoties aan dieren genoemd. Het is een universeel fenomeen en van alle tijden,
maar in de westerse wereld werden dieren volgens wetenschappers nooit eerder
zoveel vermenselijkt als nu. Dat blijkt niet alleen uit de dierenspa’s en hondenhotels die als paddenstoelen
uit de grond schieten, maar bijvoorbeeld ook uit de wijze waarop talloze
huisdieren op social media worden gepresenteerd: als een komisch karakter met
(nagesynchroniseerde) stem, mode-icoon of foodblogger.
"Mensen begonnen anders naar de dieren om hen heen te kijken: als individuen met een eigen karakter en gevoelswereld, net als zijzelf"
Maar waarom?
Volgens Maarten Reesink, als onderzoeker en docent Human Animal Studiesverbonden
aan de Universiteit van Amsterdam, nam het vermenselijken van dieren in
westerse landen een vlucht na de Tweede Wereldoorlog. “Door de toegenomen
welvaart haalden steeds meer mensen een dier in huis, met name honden en
katten. Niet om het erf te bewaken of muizen te vangen, maar puur voor de
gezelligheid”, vertelt Maarten. “Tegelijkertijd kwamen biologen tot het inzicht
dat dieren een stuk intelligenter zijn dan tot dan toe werd gedacht. Door die
ontwikkelingen begonnen mensen anders naar de dieren om hen heen te kijken: als
individuen met een eigen karakter en gevoelswereld, net als zijzelf.”
De wijdverspreide neiging om dieren te vermenselijken was er dus al vóór de
komst van digitale media, benadrukt Maarten. “De digitalisering en komst van social
media hebben vooral een platform geboden aan antropomorfisme, ook omdat er een
verdienmodel omheen kan worden gebouwd. Denk bijvoorbeeld aan de vele petfluencers
en meme-accounts met sponsordeals en eigen webshops. In die zin hebben
digitale media een versterkend effect gehad op de mate waarin dieren worden
vermenselijkt.”
Harige baby
Als we de mediaberichtgeving
en verschillende enquêtes mogen geloven, is er
nog een laatste factor die verklaart waarom dieren steeds vaker als minimens
worden behandeld. Doordat een relatief groot deel van de millennials en Gen
Z’ers bewust kinderloos blijft, zouden wij eerder geneigd zijn een huisdier te
nemen die we vervolgens behandelen als een harige, vierpotige baby. Een
ontwikkeling die onder meer kinderliefhebber Paus Franciscus grote
zorgen baart.
Volgens Maarten schetsen de berichten over diereigenaren met onderdrukte
ouderbehoeften echter een vertekend beeld. “Er zullen vast jonge mensen zijn
die hun huisdier zien als welkome vervanging voor een kind, maar over het
algemeen geldt dat grote gezinnen juist méér huisdieren hebben dan singles en
stellen zonder kinderen.”
Jill windt er in elk geval geen doekjes om: zij noemt chihuahua Juicy
zonder gêne haar dochter. “Dat ik geen kinderen heb, speelt daarin denk ik wel
een rol. Mijn zorg voor haar voelt als een moederschap. Als ik op vakantie ben
en Juicy logeert bij mijn ouders, dan videobellen we iedere dag en vraag ik
letterlijk hoe het met ‘mijn kindje’ gaat. Ze houden de telefoon dan bij Juicy
zodat ze mijn stem hoort.”
"Een huisdier is geen pop met wie je kan doen wat je wilt, dat wordt nogal eens vergeten"
Alles voor de likes
Anders dan de vele petfluencers die hun huisdier dagelijks in een nieuwe outfit hullen, laat Jill Juicy geen hondenkleding dragen. “Dat vindt ze verschrikkelijk, als ik iets bij haar aantrek dan staat ze stokstijf tot ik het weer uittrek.” Ook een flink geldbedrag zou Jill niet kunnen verleiden. “Als influencer krijg ik regelmatig aanvragen voor samenwerkingen, maar als Juicy bijvoorbeeld een jurkje aan moet dan is mijn antwoord ‘nee’. Ik doe niet alles voor de likes, er zijn zeker grenzen.”
En dat is maar goed ook, want experts waarschuwen voor de nadelige effecten van hondenkleding. Zo kan het de natuurlijke temperatuurregulatie uit balans brengen, waardoor een hond risico loopt op oververhitting.
Maarten merkt dat het voor veel diereigenaren moeilijk is om goed in te
schatten wanneer de vermenselijking van een dier onschuldig is, en wanneer het
schadelijk wordt. “Dat een dier ergens mee in lijkt te stemmen, betekent nog
niet dat er geen sprake is van dierenleed. Een huisdier is geen pop met wie je
kan doen wat je wilt, dat wordt nogal eens vergeten.”
Geen lammetje, wel vis
Ondanks de uitwassen van sommige petfluencers en hun fans, merkt Maarten dat
antropomorfisme ook een positieve uitwerking kan hebben op de relatie tussen
mens en dier. “Uit onderzoek blijkt dat personen die opgroeien met huisdieren
en zich bewust worden van de onderlinge gelijkenissen, ook empathischer zijn
naar andere diersoorten. Daardoor kijken zij bijvoorbeeld kritischer naar de
bio-industrie of het verdwijnen van de natuurlijke habitats van wilde
dieren.”
Daar kan Jill zich in herkennen. “In mijn volwassen
leven ben ik steeds minder vlees gaan eten. Dat komt niet alleen door Juicy,
maar ik denk wel dat zij mijn liefde voor dieren in het algemeen nog groter
heeft gemaakt. Een varken, konijn of lammetje kan ik niet meer eten, dan zie ik
meteen het levende diertje voor me.” Een vis of kip gaat er bij Jill
daarentegen nog wel in. “Misschien toch omdat die minder cute zijn en ik
het daardoor niet zo zielig vind. Wat erg eigenlijk, hè?”
De eerste aflevering van onze serie Beestachtige Liefde is hier te zien.