Hervorming, financiering en digitaal bereik - maak samenhangende keuzes

ln een samenleving waarin informatie overal beschikbaar is, maar vertrouwen schaarser wordt, is een sterke publieke omroep onmisbaar. Publieke media bieden Nederlanders toegankelijk en onafhankelijk nieuws, betrouwbare duiding en verhalen die Nederland in al haar facetten laten zien. Als houvast in momenten van crisis én voor het dagelijks begrip van wat er speelt in de wereld om ons heen.

Dagelijks bereiken publieke media miljoenen mensen met onder meer onderzoeksjournalistiek die macht controleert, met documentaires en dramaseries die raken en met diverse andere programma's die bijdragen aan taal, cultuur en maatschappelijke samenhang. Niet gestuurd door commerciële belangen of algoritmische verdienmodellen, maar geworteld in publieke waarden, journalistieke zorgvuldigheid en democratische verantwoordelijkheid.

Pluriformiteit als werkend fundament

Het Nederlandse publieke mediabestel werkt omdat het pluriform is: omroepen, taakomroepen en de NPO vormen samen een systeem waarin verschillende stemmen, perspectieven en publieksgroepen een plek hebben. Dat is hoe je vertrouwen bouwt. Hoe je tegenspraak organiseert. Hoe je voorkomt dat één smaak, één belang of één bubbelde de norm wordt. De waarde van dit pluriforme bestel verdient bescherming, maar om dit te kunnen blijven doen, is hervorming noodzakelijk om het publiek te blijven bereiken in een medialandschap dat snel digitaliseert.

Digitaal bereik is geen bijzaak

Steeds meer Nederlanders consumeren nieuws en verhalen online, naast de basis van het lineaire bereik. ln dat digitale domein bepalen grote internationale platforms in hoge mate wat zichtbaar is. Een sterke publieke omroep, die aanwezig is op alle relevante platforms, is daarom noodzakelijk als betrouwbaar en controleerbaar tegenwicht. Zonder voldoende bereik verliest de publieke opdracht haar betekenis, hoe zorgvuldig de content ook is gemaakt.

Hervormen en verantwoord bezuinigen kunnen alleen samen worden opgepakt

Er worden forse, structurele bezuinigingen aangekondigd, terwijl de hervorming van het stelsel met omroephuizen nog niet is uitgewerkt. Zolang het stelsel niet is aangepast, kunnen de beoogde efficiëntie en evenwichtiger samenwerking niet optimaal worden gerealiseerd, waardoor de bezuinigingen op dit moment vooral zichtbaar worden in het aanbod. Omroepen en NPO erkennen de maatschappelijke en politieke kritiek op de doelmatigheid van het huidige stelsel. Juist daarom is het nodig om snel te werken aan omroephuizen en een evenwichtiger taakverdeling tussen NPO en omroepen, zodat middelen effectiever kunnen worden ingezet. Vertraging betekent dat de benodigde wetswijziging pas in 2034 kan ingaan; dit is voor ons allen onaanvaardbaar.

Als NPO en omroepen werken wij gezamenlijk aan een toekomstbestendig, wendbaar en pluriform bestel. Dat willen wij graag doen in samenwerking met de politiek. Daarvoor is het van belang dat:

• snel duidelijke politieke keuzes worden gemaakt over de hervorming van het publieke mediabestel, waaronder de beweging naar omroephuizen, met een daarbij passende evenwichtiger samenwerking tussen NPO en omroepen, zodat we de taakverdeling helder en werkbaar kunnen maken;

• het bereik van ons publiek centraal staat en met voldoende middelen wordt geborgd, zodat de publieke omroep de transitie kan maken van (vooral) lineair naar (meer) online en journalistiek, cultuur en duiding ook online toegankelijk blijven, waardoor we beter in staat zijn een breder publiek te (blijven) bereiken;

• de voorgenomen bezuinigingen worden teruggebracht en afgestemd op het tempo en de uitwerking van de hervorming, zodat er geen afbraak plaatsvindt terwijl het stelsel nog moet worden verbouwd.

De publieke omroep is geen abstract systeem. Het is een concrete voorziening die dagelijks miljoenen Nederlanders bereikt. Met nieuws, onderzoek en verhalen die informeren, verbinden en perspectief bieden. Wij vragen u daarom om samenhangende keuzes te maken die recht doen aan deze publieke functie, nu en in de toekomst.

Wij begrijpen de noodzaak voor verandering van het bestel en zijn bereid die verantwoordelijkheid te nemen. Daarbij hebben wij u nodig om de juiste kaders en voorwaarden te scheppen. Graag gaan wij hierover met u in gesprek.

Met vriendelijke groet,
Namens NPO en College van Omroepen

Jet de Ranitz
Voorzitter Raad van Bestuur NPO

Lonneke van der Zee
Voorzitter College van Omroepen