Scrollen naar het volgende verhaal: hoe verticale formats zich blijven vernieuwen

Van horizontaal naar verticaal

De opkomst van TikTok, Instagram Reels en YouTube Shorts heeft een fundamentele verandering in gang gezet in hoe (vooral jonge) mensen content tot zich nemen. Het gaat niet meer alleen om langere series op een groot scherm, maar om korte, verticale, mobiele ervaringen die je consumeert tussen andere activiteiten door. Content die inspeelt op emotie, herkenbaarheid en directe bevrediging.

Die verschuiving is voelbaar buiten én binnen de publieke omroep. VPRO en NPO Start experimenteren binnen het innovatieprogramma met verticale content, zodat ook op eigen platforms ruimte ontstaat voor formats die aansluiten bij hoe jonge doelgroepen media beleven. Maar het landschap van verticale storytelling staat niet stil, de formats zelf ontwikkelen zich in hoog tempo door.

Verticale formats vernieuwen zichzelf

Webtoons en microdrama zijn inmiddels uitgegroeid tot volwaardige ecosystemen van verticaal verhalen vertellen. Volgens een recente analyse van Future Media Hubs is de kern van deze trend de samensmelting van mobiele strips en korte geserialiseerde videoverhalen in één gedeeld ecosysteem. Beide formats combineren narratieve diepgang met algoritmische distributie, waarbij emotionele momenten zwaarder wegen dan complexe verhaallijnen.

De opkomst wordt aangedreven door culturele en platformverschuivingen: de microdramagolf uit Azië heeft mobiel entertainment opnieuw gedefinieerd, met honderden miljoenen gebruikers op verticale drama-apps. Westerse makers en studio's volgen inmiddels, en zien dit als de volgende stap in fan-gedreven contentcreatie. Voor Gen Z en Gen Alpha sluiten deze formats naadloos aan bij hun dagelijkse ritme van gefragmenteerde aandacht, fandom en mobiele intimiteit.

Microdrama: structurele verschuiving, geen hype

Microdrama: ultrakorte series van 60 tot 90 seconden per aflevering, is geen voorbijgaande trend, maar een structurele verschuiving in hoe jongeren fictie consumeren: kort, verticaal, serieel en mobiel. KRO-NCRV onderzocht de kansen en uitdagingen van dit format via desk research, interviews met experts én via representatief gebruikersonderzoek van NPO Innovatie.

Dat onderzoek, uitgevoerd onder bijna 3.000 Nederlanders van 8 jaar en ouder in november 2025, laat zien dat microdrama al breed herkend wordt in Nederland. De helft van de respondenten is het format al tegengekomen op sociale media of andere platforms. Jongeren onder de 40 zijn de meest actieve kijkers: 3 op de 10 tieners zien dagelijks microdramavideo's voorbijkomen, voornamelijk via YouTube Shorts, TikTok en Instagram Reels. Eén op de vijf stuit ook op microdrama via gespecialiseerde apps zoals Reelshort en Goodshort.

De interesse in Nederlandstalig aanbod is opvallend groot, met name bij kinderen. Van de kinderen tussen 8 en 11 jaar geeft 6 op de 10 aan Nederlandstalig microdrama leuk te vinden. En ook non-fictie blijkt geschikt: ruim een kwart van de Nederlanders met een smartphone of tablet staat open voor micro-reeksen over reizen, documentaires, sport en kennis.

Wat drijft kijkers? Tieners waarderen het korte en krachtige karakter, twintigers noemen het meeslepend en grappig, terwijl dertigers het dramatische aspect omarmen. De uitdaging zit hem in het commerciële model: microdrama is internationaal opgebouwd rond verslavend gedrag en verdienmodellen die haaks kunnen staan op publieke waarden. Precies dáárom is de vraag relevant: kan de publieke omroep het format claimen op een manier die wél publieke meerwaarde creëert? KRO-NCRV geeft hierop het antwoord in een recente verkenning naar microdrama.  

Webtoons: scrollen als leeservaring

Webtoons zijn digitale stripverhalen die je op je telefoon of tablet leest door naar beneden te scrollen als één lange, vloeiende strook, soms aangevuld met animaties, muziek of kleine interactieve elementen. Ze zijn te vinden op platforms zoals WEBTOON, WebComics en MangaToon, maar duiken ook regelmatig op via social media.

NPO Innovatie onderzocht de bekendheid en het gebruik van webtoons onder ruim 1.000 Nederlanders van 8 tot 30 jaar in maart 2026 (representatief naar geslacht, leeftijd, gezinssituatie, opleiding en regio). De resultaten geven een helder beeld van een format dat voet aan de grond heeft gekregen, maar nog lang geen massafenomeen is.

45% van de ondervraagden heeft weleens iets van webtoons voorbij zien komen; bijna 15% doet dat wekelijks. De meeste confrontatie met webtoons vindt plaats via TikTok, Instagram en YouTube. Slechts 10% van de mensen die wel eens webtoons zien komt ze tegen op specifieke webtoon-platforms. Actueel gebruik ligt op 15%, met een lichte oververtegenwoordiging van mannen. Daarnaast heeft 30% van de niet-gebruikers de intentie om webtoons weleens te proberen.

Qua genre zijn grappige, fantasy, spannende en actiegerichte verhalen het populairst, gevolgd door romantiek, mysterie en drama. Gebruikers zijn bovendien actief betrokken: de helft praat met anderen over webtoons via chats of socials, 4 op de 10 volgt een favoriete webtoon, en 1 op de 5 maakt zelf wel eens content rondom het format. Het overgrote merendeel (84%) leest uitsluitend gratis webtoons.

Kansen voor de publieke omroep

Beide onderzoeken wijzen in dezelfde richting: er is een jonge, nieuwsgierige doelgroep die klaar is voor nieuwe verticale formats óók in het Nederlands. De publieke omroep heeft een unieke positie om die ruimte in te nemen: niet om meer te consumeren en/of gebruikersaandacht continu vast te houden (of zelfs te binden aan een abonnement), maar vanuit publieke waarden en talentontwikkeling.

Microdrama leent zich als experimenteel format: laagdrempelig om te testen, snel te produceren en bij uitstek geschikt voor nieuwe makers. Webtoons openen een deur naar visueel, serieel verhalen vertellen voor een publiek dat comics én scrollen al gewend is. Beide formats nodigen uit tot community-vorming en actieve participatie: precies wat jonge doelgroepen van media verwachten.

Binnen de innovatie-community van de publieke omroep vinden daarom meerdere experimenten plaats rondom verticale video (VPRO), microdrama (KRO-NCRV) en authenticiteit (NOS). Houd onze website in de gaten over updates en de lessen die we hierover kunnen delen: innovatie.npo.nl