Terugblik: Publieke Pioniers communities
Tijdens de negende editie van de hackathon Publieke Pioniers gingen studenten van verschillende opleidingen samen met professionals van de publieke omroep op zoek naar antwoorden op die vraag. De hackathon werd georganiseerd door VPRO Medialab in samenwerking met Fontys Hogeschool, Mindlabs en NPO Innovatie. Studenten uit IT en journalistiek werkten twee dagen lang in multidisciplinaire teams aan nieuwe concepten voor publieke media.
Van mentale gezondheid tot eenzaamheid
De teams bogen zich over actuele maatschappelijke thema’s zoals prestatiedruk, mentale gezondheid, eenzaamheid en burgerparticipatie. Daarbij ontstonden uiteenlopende concepten: van een app die eenzame mensen verbindt rond laagdrempelige eetmomenten (tosti's!) tot een communityplatform rondom treinreizen uit Rail Away-afleveringen.
Wat opviel was dat vrijwel alle teams kozen voor eigen platforms en communities, in plaats van afhankelijk te zijn van grote sociale mediaplatforms. Een trend die aangeeft dat onze relatie met big tech verandert. Interactie, co-creatie en veilige online omgevingen stonden centraal in veel van de ideeën.
“Ik vond het heel snel gaan. Ik had niet verwacht dat we in twee dagen een product konden neerzetten. Ik ben echt trots op het resultaat waarbij we met twee verschillende vakgebieden inzichten hebben kunnen combineren,” vertelt Floor, tweedejaars student journalistiek.
Ook Sem, derdejaars IT-student gespecialiseerd in generatieve AI, kijkt positief terug op de samenwerking: “Ik heb het leuker gevonden dan ik had verwacht. Inspirerend en leuk om samen te werken met mensen van de publieke omroep en journalistiek. Door samen te werken kan je echt een mooi resultaat neerzetten.”
Winnaar: Let’s Talk Mental
De jury koos uiteindelijk voor het concept Let’s Talk Mental van team 4 als winnaar van de hackathon. Het idee bouwt voort op bestaande podcastformats over mentale gezondheid en maakt van luisteraars actieve deelnemers.
Via een eigen, onafhankelijk platform kunnen gebruikers onderwerpen insturen, reageren met positieve feedback, anoniem spraakberichten delen en meepraten in een safe space. De podcast wordt zo niet alleen een eindproduct, maar een plek voor voortdurende dialoog en co-creatie.
De jury prees het concept vanwege de originaliteit, maatschappelijke impact en sterke aansluiting op de doelgroep. Ook de schaalbaarheid speelde mee: het idee zou als blauwdruk kunnen dienen voor andere podcasts binnen de publieke omroep.
Daarnaast sprak de focus op een veilige online omgeving de jury aan. In plaats van afhankelijk te zijn van sociale media wil het team een autonoom platform bouwen waarop makers zelf de voorwaarden en moderatie bepalen.
Ideeën met publieke waarde
Naast het winnende concept ontstonden nog meer opvallende ideeën. Zo ontwikkelde team 5 een AI-gedreven communitytool voor onderzoeksjournalistiek, waarmee redacties tips, ervaringen en correcties van het publiek slimmer kunnen verwerken. Team 3 bedacht een platform rond prestatiedruk waar gebruikers kleine persoonlijke mijlpalen kunnen delen zonder likes of competitie.
Team 6 werkte samen met de VPRO aan een concept waarbij publieke media letterlijk de regio in trekken: een evenement waarin jongeren en lokale stakeholders samen praten over maatschappelijke thema’s zoals de wooncrisis, ook in eigen stad. Het idee combineert live bijeenkomsten, lokale politiek, podcasts en interactieve appfunctionaliteiten.
“Ik vond het leuk dat de studie dit organiseert en dat het voor ons een kans biedt om met experts van verschillende omroepen in contact te komen,” zegt Daan, tweedejaars journalistiekstudent. “Het is fijner om het met een team te doen dan in je eentje.”
Experimenteren met de publieke media van morgen
De hackathon laat zien hoe samenwerking tussen studenten, makers en publieke omroepen kan leiden tot vernieuwende ideeën die inspelen op maatschappelijke behoeften én nieuwe vormen van publieksbetrokkenheid. Van AI-tools tot veilige communityplatforms: de projecten onderstrepen hoe publieke media kunnen experimenteren met nieuwe manieren om publiek actief te betrekken — niet alleen als kijker of luisteraar, maar als mede-maker.