De Jortcast

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Ani Zalinyan (Pro) over datacenters waarvan we niet weten hoeveel energie en water ze verbruiken. Te gast is (em.) prof. dr. Paul Scheffer over de toekomst van Europa. Onze jonge dr. Lauren de Wit deed onderzoek naar de gevolgen van de winterslaap van de muis (deze kennis is ook handig voor de mens). Ook verdiepen we ons in El Niño en de verwarming van de oceanen met prof. dr. Erik van Sebille: wat zijn de gevolgen hiervan voor ons klimaat?

Waarom zoeken we als mens zo vaak een antwoord bij een god en een religie? En wat zou het voor de wereld betekenen als het geloof afneemt? Worden we milder voor elkaar, bijvoorbeeld in Nederland waar we door 9/11 en de retoriek van Wilders behoorlijk gepolariseerde posities hebben ingenomen t.o.v.  moslims? Te gast in deze nazit bij Jort Kelder zijn gedragspsycholoog dr. Martin Appelo en islamoloog dr. Joas Wagemakers.

Er is volgens gedragspsycholoog dr. Martin Appelo een eenvoudige verklaring voor al die haat en al dat nijd in de wereld: het ontbreekt ons in beginsel aan liefde voor onszelf. Dus stop met luisteren naar Johan Derksen en denk eens na over wat je zelf eigenlijk vindt. De dalende homo-acceptatie bij jongeren? Een gevolg van zelfhaat en zondebokpolitiek. Dus omarm je gebreken en accepteer de verschillen. Een betere wereld begint bij het accepteren van jezelf. Zo simpel kan het zijn. 

Het is één jaar geleden dat het bestand in Gaza werd afgesproken tussen Hamas en Israël en het vrede had moeten zijn, dankzij Trump. We kunnen na een jaar wel zeggen dat dit is mislukt. Bij welke partij gaat het mis? Bestaat er überhaupt een oplossing voor dit eeuwenoude conflict? Onze gast islamoloog dr. Joas Wagemakers komt bij Jort orde in de chaos scheppen. Hij legt uit hoe groot de macht van Hamas werkelijk is en of er andere bewegingen zijn die concurreren met de macht in Gaza.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Europarlementariër Dirk Gotink (ex-NSC) over de nieuwe sancties die door Trump zullen worden opgelegd aan het Internationaal Strafhof en wat Europa daartegen kan doen. Voorts is islamoloog dr. Joas Wagemakers te gast over Hamas en waarom de vredesdeal die vorig jaar met Israël werd gesloten, niet lukt. De jonge dr. Thomas van den Brink heeft onderzocht wat de koffiehandel met Java voor consequenties heeft gehad voor de leefomgeving en de architectuur. En psycholoog dr. Martin Appelo heeft de oplossing voor een mildere wereld, door onszelf met onze fouten te accepteren. 

Taal maakt ons mens. We kunnen overleggen, ruziën en verhalen vertellen. Via Large Language Models (LLM), ofwel AI, kunnen we ook steeds meer voorspellen hoe iemand zich zal gaan gedragen. Die simulatie van de mens is baanbrekend zowel voor de psychiatrie als voor onze defensie. Psychiater prof. dr. Iris Sommer en defensiespecialist dr. Tim Sweijs (HCSS) spreken met Jort Kelder over het gebruik van AI in hun werk en welke nieuwe stappen ze kunnen nemen in hun onderzoek. Kun je stoornissen ontdekken dankzij taalgebruik en hoe onderhandel je met een meedogenloze, narcistische dictator? Prof. dr. Iris Sommer heeft net een boek geschreven, dat is getiteld 'De stem van het brein'. Van dr. Tim Sweijs verscheen samen met prof. dr. Martijn Kitzen 'De oorlog van morgen', waarvan binnenkort een herziene versie verschijnt.

Taal is niet alleen onmisbaar voor onze communicatie, maar bijna belangrijker voor het denken, ons zelfbewustzijn en onze identiteit. Het wegvallen van taal vertelt ons niet alleen dat iemand een beroerte heeft: verlies of verandering van taal kan ons wijzen op talloze andere mentale aandoeningen, zoals depressie en dementie. In haar boek 'De Stem van het Brein' onderzocht prof. dr. Iris Sommer de geschiedenis van taal, dierentaal, de ontwikkeling van taal van kind tot volwassene. Wat kan walvistaal ons bijvoorbeeld vertellen over buitenaardse talen? En kunnen wij in de toekomst ooit praten met dieren? En wat betekent de komst van AI voor onze communicatie?

Krijgen de doemprofeten dan toch gelijk? Poetins oorlog neemt al langer een hybride vorm aan, maar inmiddels lijkt de berichtgeving over een grootschaliger aanval geloofwaardiger dan ooit. De Westerse inlichtingendiensten draaien overuren. Zou Poetin de Baltische staten binnenvallen, aanslagen plegen (zoals de mislukte poging in Leipzig), of drones het Europees grondgebied insturen? Dat is onmogelijk te voorspellen. Maar onze gast, dr. Tim Sweijs, weet: de internationale orde is momenteel zo verdeeld dat Poetin kansen ruikt. Want terwijl het dondert in Europa, sabelt quasi-bondgenoot Trump vakkundig de internationale organisaties neer. Want wie hecht er nog waarde aan de VN, NAVO, of het ICC, als ‘s werelds grootmachten er nauwelijks aandacht aan schenken? En zit Europa überhaupt nog aan tafel?