Hoezo Jazz?!

Manouche jazz is een stijl die onlosmakelijk verbonden is met gitarist Django Reinhardt. Vanuit zijn Roma-achtergrond en leven tussen België en Frankrijk ontwikkelde hij in de jaren ’30 een volledig eigen geluid, waarin Amerikaanse jazz samensmolt met Europese invloeden zoals musette, flamenco en klassieke muziek. Bekijk hier de playlist https://open.spotify.com/playlist/7Jz1TyLx9PfJ0zvmi6ssx6?si=2c6f3044e6234d17 Jimmy Rosenberg – The Father, The Son & The Talent. https://www.youtube.com/watch?v=ggM_hOXU4Kk Stochelo Rosenberg vs Eric Vaarzon Morel (2:21-3:10)  https://www.youtube.com/watch?v=pG3txhuUX9Q  Jimmy Rosenberg - Bossa Dorado (00:45-1:39)  https://www.youtube.com/watch?v=SUmjSWSXyvY  Kika en Koen laten horen hoe deze vroege vorm van ‘glocalisatie’ — het combineren van lokale en globale invloeden — manouche jazz tot een van de eerste écht Europese jazzstromingen maakte. Tegelijkertijd klinkt door hoe de stijl zich blijft ontwikkelen, bijvoorbeeld in het spel van Biréli Lagrène, die de traditie verbindt met moderne jazz en fusion. Ook dichter bij huis leeft manouche jazz volop. Gitarist Stochelo Rosenberg en het Rosenberg Trio houden de Django-traditie springlevend, terwijl musici als Anton Goudsmit en Jimmy Rosenberg er hun eigen draai aan geven — van virtuoze duels tot rauwe persoonlijke verhalen. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen richten zich op drie krachtige stemmen uit de jazzgeschiedenis die hun muziek inzetten als protest: Billie Holiday, Nina Simone en Abbey Lincoln. Ze laten horen hoe jazz meer is dan alleen muziek: een middel om onrecht aan te kaarten, verhalen te vertellen en een stem te geven aan mensen die niet gehoord werden. Check hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/688rn3yO7HSmDnpPCdJhHq?si=b4472f78a17744c9 Bekijk hier de podcast op YouTube: https://youtu.be/ayeUCfbyeEY Tin Men and the Telephone:  https://youtube.com/shorts/iHNc-Gst39E?si=8ar3V3trkAZNKjwA  Strange Fruit: Nina Simone https://www.youtube.com/watch?v=I-vBga68Xdc&list=RDI-vBga68Xdc&start_radio=1 Het begint met Billie Holiday en het aangrijpende Strange Fruit, een van de eerste grote protestsongs in de muziekgeschiedenis, waarin de gruwelijke realiteit van lynchpartijen in het zuiden van de Verenigde Staten wordt blootgelegd. Een gedurfde en levensgevaarlijke keuze, die haar carrière voorgoed zou tekenen. Daarna volgt Nina Simone, die haar klassieke droom moest opgeven door racisme, maar uitgroeide tot een van de meest uitgesproken stemmen van de Civil Rights Movement. Ook Abbey Lincoln komt aan bod, met haar rol binnen de Black Power-beweging en haar bijdrage aan het baanbrekende album We Insist! Freedom Now Suite van Max Roach. Haar rauwe, ongepolijste vocalen laten horen hoe protest ook in klank kan worden gevangen. Tot slot maken Kika en Koen de brug naar het heden, met muziek van José James, die laat zien dat protest nog altijd een belangrijke rol speelt in jazz en daarbuiten. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen nemen een van de meest invloedrijke jazzalbums uit de Europese jazzgeschiedenis onder de loep: Belonging (1974) van Keith Jarrett. Met zijn European Quartet – waaronder de Noorse saxofonist Jan Garbarek – creëerde Jarrett een geluid dat zich duidelijk onderscheidde van de Amerikaanse jazztraditie: meer ruimte, meer lyriek en invloeden uit folk, klassiek en spirituele muziek. Het album groeide uit tot een mijlpaal binnen de Scandinavische en Europese jazz. Beluister hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/4ipgvbV3fuYBj2zog9luWE?si=100d4238f8f54d46 Liever de podcast kijken? Dat kan hier: https://youtu.be/Y3aknD-QRYY De aanleiding voor deze aflevering is bijzonder: ruim vijftig jaar later bracht Branford Marsalis met zijn kwartet een complete herinterpretatie van Belonging uit. Met dezelfde composities, maar een totaal andere benadering. Kika en Koen leggen beide versies naast elkaar en gaan op zoek naar de verschillen: van sound en frasering tot groove en samenspel. Waar Garbarek intuïtief en etherisch klinkt, is Marsalis geworteld in de Afro-Amerikaanse traditie van swing, blues en bop. Ook in de ritmesectie hoor je contrasten: het ruimtelijke, golvende spel van drummer Jon Christensen tegenover de meer geaarde en directe aanpak van Justin Faulkner. Daarnaast is er aandacht voor het ontstaan van het album, de bijzondere samenwerking tussen Jarrett en zijn Scandinavische bandleden, en de blijvende invloed van Belonging op generaties muzikanten.   Luister mee en ontdek welke versie jouw voorkeur heeft – het originele kwartet of de moderne interpretatie. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen vervolgen het verhaal van Blue Note Records en laten ze horen hoe het legendarische label zich vanaf de jaren zestig steeds opnieuw wist uit te vinden. Waar Blue Note bekend werd met hardbop, blijkt al snel dat het muzikale spectrum veel breder is. Met artiesten als Jimmy Smith ontstaat een nieuw geluid: souljazz, waarin het hammondorgel een hoofdrol speelt. Tegelijkertijd blijft het label vernieuwen met grote namen als Wayne Shorter en Freddie Hubbard. Als de populariteit van jazz onder druk komt te staan door rock, soul en funk, zoekt Blue Note nieuwe richtingen. Dat leidt tot avontuurlijke uitstapjes in de avant-garde, met onder anderen Andrew Hill en Ornette Coleman. Na het vertrek van Alfred Lion en het overlijden van Francis Wolff volgt er een onverwachte wederopstanding van het label. Met vocalisten als Cassandra Wilson en Norah Jones bereikt Blue Note opnieuw een groot publiek. Het Blue Note archief wordt door producers als J Dilla en A Tribe Called Quest binnenste buiten gekeerd. Luister hier de Playlist: https://open.spotify.com/playlist/1i8YLWkNpXPxgyKofV0dgu?si=54424f9729144b53 Liever kijken naar de podcast?  https://youtu.be/OADz9KOuI4g Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

In deze aflevering van Hoezo Jazz?! nemen Kika en Koen je mee in het verhaal van een van de meest legendarische jazzlabels ooit: Blue Note Records. Wat begon als een idealistisch initiatief van de Duitse immigrant Alfred Lion groeide uit tot een label met een ongeëvenaarde reputatie — gebouwd op vrijheid, integriteit en een compromisloze liefde voor jazz. Luister hier de Playlist: https://open.spotify.com/playlist/4TEDdQ5mUdLHFAmygVryM9?si=01828f3b97b04083 Liever kijken naar de podcast? YouTube: https://www.youtube.com/@vproVrijeGeluidenextra/featured Ze vertellen hoe Lion in de jaren ’30 via Berlijn en uiteindelijk New York in aanraking kwam met de jazzscene, en hoe hij in 1939 zijn eerste opnames maakte met pianisten Meade Lux Lewis en Albert Ammons. Vanuit een klein netwerk van bevriende platenzaken ontstond langzaam maar zeker een label dat geschiedenis zou schrijven. Aan de hand van vroege opnames van onder anderen Sidney Bechet laten ze horen hoe Blue Note begon in de traditie van New Orleans en swing — en hoe het label na de Tweede Wereldoorlog meebewoog met de opkomst van bebop. Namen als Thelonious Monk en Bud Powell markeren die belangrijke overgang. Ook komt de unieke werkwijze van Blue Note aan bod: van betaalde repetities voor muzikanten tot de baanbrekende opnametechniek van Rudy Van Gelder. Met muziek van onder anderen Art Blakey, Lee Morgan en Horace Silver wordt duidelijk hoe Blue Note uitgroeide tot hét gezicht van hardbop en moderne jazz. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Deze aflevering gaat over grote orkesten, grote ideeën — en een componist die de bigband opnieuw heeft uitgevonden voor de 21e eeuw: Maria Schneider. Luister hier de Playlist: https://open.spotify.com/playlist/76LngGIn8jVw87bi9pHIFz?si=21b6a7731445489d Liever kijken naar deze podcast? YouTube:  Bob Brookmeyer New Art Orchestra – The Door (2:14-2:51)  https://www.youtube.com/watch?v=XZm0ijN1Ssg    Maria Schneider Orchestra – American Crow (00:32-01:42)  https://www.youtube.com/watch?v=LLkCeVL7oTo  Maria Schneider Orchestra – American Crow (8:51-9:32)  https://www.youtube.com/watch?v=LLkCeVL7oTo    Maria Schneider Orchestra – American Crow (6:32-7:11)  https://www.youtube.com/watch?v=LLkCeVL7oTo  Maria Schneider is volgens Koen en Kika een van de meest invloedrijke stemmen in de hedendaagse bigband jazz. Eerst wordt kort teruggeblikt op de geschiedenis van de bigband. Daarna volgt de stap naar Schneider zelf, die met haar orkest een heel eigen, filmisch idioom ontwikkelde. Haar debuut Evanescence en stukken als Some Circles laten horen hoe ze de bigband transformeert tot een ademend, gelaagd klanklandschap. Het hart van de aflevering is American Crow: een lange, gelaagde compositie waarin kraai-achtige motieven, dissonanten en verstilde passages samen een muzikaal beeld schetsen van een verdeeld Amerika. De muziek beweegt tussen woede, vervreemding en uiteindelijk een vorm van hoop. Tot slot wordt ingezoomd op Schneider’s positie in de digitale muziekwereld: haar strijd tegen streaming platforms, haar Artist Share-principes en de vraag hoe kunst zich verhoudt tot AI en online distributie. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

In deze aflevering van Hoezo Jazz?! Brengen Kika en Koen een ode aan de basgitaar. Het instrument dat vaak in de schaduw staat, maar in werkelijkheid de motor van de muziek vormt. Van de vroege dagen van de Fender Precision Bass in de jaren ’50 tot de revolutionaire groove van James Jamerson bij Motown: de aflevering laat horen hoe de basgitaar zich ontwikkelde van begeleidingsinstrument tot onmisbare stem in soul, funk en jazz. Luister hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/6I5IKkVdMm7gkSLZgEp7hG?si=f01d6ad06611411c Mats Eilertsen - Åpning (00:00 - ...)  https://tidal.com/track/462098970/u  Larry Graham & Mark King – Live at North Sea Jazz 2013 (45:00-45:35)  https://www.youtube.com/watch?v=cgGN4X4LdXc    Richard Bona – solo (1:51-2:14)  https://www.youtube.com/watch?v=6PnYOZyRL74 Ook komen grootheden voorbij als Larry Graham, de grondlegger van het slappen, Bootsy Collins met zijn explosieve funkstijl bij George Clinton en Parliament-Funkadelic, en natuurlijk Jaco Pastorius, die de basgitaar definitief tot soloinstrument verhief binnen de jazzfusion. Daarnaast hoor je hoe spelers als Marcus Miller, Steve Swallow en moderne artiesten als Kinga Głyk elk op hun eigen manier de grenzen van het instrument blijven verleggen. Een aflevering vol grooves, legendes en vergeten helden — en de vraag die uiteindelijk blijft hangen: is de basgitaar misschien wel het belangrijkste instrument van allemaal? Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

In deze aflevering gaan Koen en Kika op ontdekkingstocht door het eigenzinnige universum van Thelonious Monk — misschien wel de meest ongrijpbare figuur uit de jazzgeschiedenis. Monk is een muzikale buitenstaander die juist het hart van de jazz heeft gevormd. Met zijn hoekige spel, onverwachte stiltes en onnavolgbare composities zette hij de piano volledig naar zijn hand. In zijn tijd werd hij vaak niet begrepen, maar nu geldt hij als een van de grote vernieuwers van de bebop en moderne jazz. Kijk deze podcast:  https://youtu.be/MdswYUiZzYQ  Beluister hier de Playlist:  https://open.spotify.com/playlist/5u57JrFTWNDjSfmzSU1nUh?si=5cedb0faa57d4e96 Drifting on a Reed - Coleman Hawkins (Drifting on a Reed)  https://www.youtube.com/watch?v=6NDCTIwxBsY Bright Mississippi – Thelonious Monk  https://www.youtube.com/watch?v=FT9VeJBcEBM Ugly Beauty (live) - Thelonious Beauty (Parijs, 1969)  https://www.youtube.com/watchv=ifVxkOgrQ7Q&list=RDifVxkOgrQ7Q&start_radio=1 Quote Charlie Rouse  https://www.youtube.com/watch?v=FT9VeJBcEBM Jason Moran on Monk (1:51-2:17)  https://www.youtube.com/watch?v=bPhSg1faCGU  Epistrophy – Thelonious Monk https://www.youtube.com/watch?v=K1DE7PllFjE  Well You Needn't – Hans Groiner (2:33-3:06)  https://www.youtube.com/watch?v=51bsCRv6kI0    Koen en Kika volgen zijn reis van de New Yorkse jazzclubs als Minton’s Playhouse, waar de bebop geboren werd, tot zijn doorbraak bij Blue Note en zijn latere succesjaren met het iconische kwartet in de jaren ’60. Ook hoor je hoe Monk streed met onbegrip, een geblokkeerde carrière door een ingetrokken cabaret card, en zijn comeback in The Five Spot naast onder anderen John Coltrane. Ondertussen blijven zijn composities — zoals Round Midnight, Well You Needn’t en Epistrophy — echte jazzstandards, gespeeld door generaties muzikanten. En natuurlijk gaat het over zijn unieke stijl: ruw, speels, soms bijna onbeholpen, maar altijd briljant doordacht. Een pianist die niet probeerde mooi te spelen, maar waarachtig. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe