Hoezo Jazz?!

Samen met saxofonist en Japan-kenner Benjamin Herman bespreken en beluisteren Kika Sprangers en Koen Graat de Japanse jazzscene. Waarom weten we hier in het Westen eigenlijk zo weinig van die scene? Deze aflevering zet die ‘blinde vlek’ centraal en nodigt uit om met nieuwe oren te luisteren. Liever de podcast kijken? https://youtu.be/X_ATDfmV8JE Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/5TwGVgFQN7OAwvRVKL1CqK?si=ee08d5d7027f440d Wat begint als een persoonlijke ontdekkingstocht, groeit al snel uit tot een verhaal over culturele uitwisseling, obsessie en een scene die zich grotendeels buiten het zicht van het Westen heeft ontwikkeld. Benjamin vertelt hoe zijn eerste bezoek aan Japan — als jonge muzikant op tour — een zaadje plantte dat jaren later uitgroeide tot een diepe fascinatie. Van obscure platenzaken tot ondergrondse clubs: Japan blijkt een plek waar jazz in talloze vormen leeft. Samen verkennen ze hoe de Japanse jazz zich ontwikkelde: van vroege invloeden via havensteden en de naoorlogse Amerikaanse aanwezigheid, tot een volledig eigen geluid met internationale allure. Namen als Sadao Watanabe en Toshiko Akiyoshi passeren de revue, maar ook minder bekende pioniers en vernieuwers komen aan bod.  Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Van zijn beginjaren als ‘song plugger’ in Tin Pan Alley tot zijn grote doorbraak met Rhapsody in Blue: Gershwin blijkt een muzikale bruggenbouwer pur sang.  Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/7Fb7ZextnodUcgzB5gryas?si=a6ad18026ec7425d I’ll be seeing you – Julian Lage   https://www.youtube.com/watch?v=8a3qAp81vY8  George Gershwins composities, vaak geschreven samen met zijn broer Ira, vormden de basis voor talloze jazz standards. Nummers als The Man I Love en I Got Rhythm groeiden uit tot onmisbaar repertoire, waarbij vooral die laatste met zijn beroemde ‘rhythm changes’ een fundament werd voor generaties jazzmuzikanten. Kika en Koen laten ook horen hoe Gershwin klassieke invloeden wist te verweven met Afro-Amerikaanse muziek en populaire stijlen, en waarom juist die combinatie zijn werk zo aantrekkelijk maakt voor improvisatie. Tegelijkertijd komt ook zijn zoektocht naar erkenning als ‘serieuze’ componist aan bod — een verlangen dat culmineerde in zijn ambitieuze, maar aanvankelijk slecht ontvangen opera Porgy and Bess. Hoewel Gershwin de latere waardering voor dit werk niet meer meemaakte, leven zijn composities voort in ontelbare interpretaties. Van vroege uitvoeringen tot iconische jazzbewerkingen: zijn muziek blijft een bron van inspiratie. Zoals altijd delen Kika en Koen hun persoonlijke luistertips — van verrassende ontdekkingen tot tijdloze klassiekers — en hoor je hoe jazz standards soms uit de meest onverwachte hoeken komen. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

In dit tweede deel over funk dansen Kika Sprangers en Koen Graat verder. Waar het in het eerste deel ging over het ontstaan van de funk, staat nu de invloed centraal — en die reikt verrassend ver, van disco tot hiphop en van Afrika tot de hedendaagse jazz- en popscene. Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/4eHgNQcQUGJhhByEEGpdL8?si=130dd6312f1a41e4 Klassiekers als Jungle Boogie laten horen hoe dans en groove hand in hand gaan met een gevoel van samenkomen en vieren. En hoewel de geschiedenis vaak wordt verteld via de ‘godfathers’ van de funk, is er ook volop ruimte voor de vrouwen die het genre mede vormgaven. De invloed van funk stopt niet bij de Amerikaanse grenzen. Met Fela Kuti ontstaat in Nigeria een geheel eigen stroming: afrobeat, waarin funk, jazz en Afrikaanse ritmes samenkomen.  In de jaren ’70 vloeit funk moeiteloos over in disco, met bands als Earth, Wind & Fire die het geluid een meer feestelijke en spirituele lading geven.   Die invloed wordt nog duidelijker wanneer funk doorsijpelt in de pop en rock, bijvoorbeeld bij David Bowie, en later in hiphop, waar het ritmische principe van “the one” een centrale rol blijft spelen. Van De La Soul tot Dr. Dre’s G-funk: de echo van James Brown is overal hoorbaar. Ook binnen de jazz blijft funk doorwerken, bijvoorbeeld in het spel van Herbie Hancock, die de groove naar een nieuwe, elektrische context brengt. En ondertussen blijft het genre zich vernieuwen. Artiesten en bands als Vulfpeck, Cory Wong en Cory Henry geven funk vandaag de dag een frisse, eigentijdse twist — met dezelfde onweerstaanbare drang tot bewegen. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Volgens Kika en Koen is funk een way of life, die onlosmakelijk verbonden is met jazz. Van strakke grooves tot rauwe energie: funk draait om ritme, collectiviteit en expressie. Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/3vyY7EGGwOEQVrogDkeGTO?si=177beac836e546eb Verder: James Brown Live in Rome – 00:47 – 01:45  https://www.youtube.com/watch?v=JQ4ztL7dBKE Bootsy Collins about the one - 00:07 - ...  https://www.youtube.com/watch?v=H2MMuNkCLZY  Voodoo - The Neville Brothers   https://www.youtube.com/watch?v=TbSCLmnt348&list=RDTbSCLmnt348&start_radio=1 Documentaire: We want the funk  https://npo.nl/start/afspelen/het-uur-van-de-wolf-we-want-the-funk De reis begint bij het keurige maar invloedrijke Motown, waar artiesten als Marvin Gaye, Stevie Wonder en The Supremes een gestileerd en gepolijst geluid brachten dat perfect aansloot bij het Amerikaanse medialandschap van de jaren ’60. Maar onder die gladde oppervlakte borrelde al iets anders. Nummers als Dancing in the Street bleken meer dan alleen dansmuziek: ze vormden de soundtrack van een groeiende beweging. Die beweging barstte los met de komst van James Brown. Met zijn ongekende energie, strakke band en revolutionaire focus op “the one” veranderde hij voorgoed de manier waarop muziek werd gemaakt en beleefd.  Van alles raast langs: George Clinton en zijn bands Parliament en Funkadelic, Sly and the Family Stone, The Meters en The Neville Brothers die de groove nog dieper de straat in trekken. Ook de vrouwen van de funk krijgen een plek: van de onweerstaanbare energie van Aretha Franklin tot de rauwe, ongepolijste kracht van Betty Davis.  Aan het einde van de aflevering wordt alvast vooruitgeblikt: in het volgende deel verkennen Kika en Koen hoe funk zich verder ontwikkelde en wereldwijd invloed kreeg, van Fela Kuti tot Prince. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika Sprangers en Koen Graat richten hun pijlen op een instrument dat lange tijd een beetje onder de radar bleef, maar de laatste jaren bezig is aan een opvallende comeback: de vibrafoon. Van sprankelende swing tot dromerige, bijna meditatieve klanklandschappen — de vibrafoon blijkt veelzijdiger dan je misschien denkt. Liever de podcast met beeld? https://youtu.be/vJDpgURgAfo Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/7kXHMuAJA5p35WL7o4u0Bm?si=32631aa1581846ba Lionel Hampton – It Don’t Mean a Thing (1:00-1:48)  https://www.youtube.com/watch?v=o4K_F9rmyuA  Explaining the vibraphone (0:57-1:25)  https://www.youtube.com/watch?v=J5cp5uIlY1w Om één naam kun je sowieso niet heen: Lionel Hampton, die de vibrafoon per toeval ontdekte tijdens een studiosessie met Louis Armstrong en het instrument meteen op de kaart zette. Zijn energieke, swingende stijl vormde de basis voor wat zou uitgroeien tot een essentieel jazzgeluid. Via Milt Jackson, die met meer subtiliteit en ruimte de stap naar bebop en moderne jazz maakte, en Bobby Hutcherson, die het instrument richting avant-garde en abstractie duwde, ontvouwt zich een rijk palet aan benaderingen. Gary Burton geeft de vibrafoon vervolgens een bijna pianistische rol met zijn invloedrijke four mallet-techniek, terwijl fusionpionier Mike Mainieri laat horen hoe goed het instrument ook werkt in een funkier, elektrisch jasje. En natuurlijk ontbreekt de nieuwe generatie niet: met namen als Joel Ross, Sasha Berliner, Patricia Brennan en anderen klinkt een frisse, eigentijdse stem die het instrument opnieuw vormgeeft. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Manouche jazz is een stijl die onlosmakelijk verbonden is met gitarist Django Reinhardt. Vanuit zijn Roma-achtergrond en leven tussen België en Frankrijk ontwikkelde hij in de jaren ’30 een volledig eigen geluid, waarin Amerikaanse jazz samensmolt met Europese invloeden zoals musette, flamenco en klassieke muziek. Bekijk hier de playlist https://open.spotify.com/playlist/7Jz1TyLx9PfJ0zvmi6ssx6?si=2c6f3044e6234d17 Jimmy Rosenberg – The Father, The Son & The Talent. https://www.youtube.com/watch?v=ggM_hOXU4Kk Stochelo Rosenberg vs Eric Vaarzon Morel (2:21-3:10)  https://www.youtube.com/watch?v=pG3txhuUX9Q  Jimmy Rosenberg - Bossa Dorado (00:45-1:39)  https://www.youtube.com/watch?v=SUmjSWSXyvY  Kika en Koen laten horen hoe deze vroege vorm van ‘glocalisatie’ — het combineren van lokale en globale invloeden — manouche jazz tot een van de eerste écht Europese jazzstromingen maakte. Tegelijkertijd klinkt door hoe de stijl zich blijft ontwikkelen, bijvoorbeeld in het spel van Biréli Lagrène, die de traditie verbindt met moderne jazz en fusion. Ook dichter bij huis leeft manouche jazz volop. Gitarist Stochelo Rosenberg en het Rosenberg Trio houden de Django-traditie springlevend, terwijl musici als Anton Goudsmit en Jimmy Rosenberg er hun eigen draai aan geven — van virtuoze duels tot rauwe persoonlijke verhalen. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen richten zich op drie krachtige stemmen uit de jazzgeschiedenis die hun muziek inzetten als protest: Billie Holiday, Nina Simone en Abbey Lincoln. Ze laten horen hoe jazz meer is dan alleen muziek: een middel om onrecht aan te kaarten, verhalen te vertellen en een stem te geven aan mensen die niet gehoord werden. Check hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/688rn3yO7HSmDnpPCdJhHq?si=b4472f78a17744c9 Bekijk hier de podcast op YouTube: https://youtu.be/ayeUCfbyeEY Tin Men and the Telephone:  https://youtube.com/shorts/iHNc-Gst39E?si=8ar3V3trkAZNKjwA  Strange Fruit: Nina Simone https://www.youtube.com/watch?v=I-vBga68Xdc&list=RDI-vBga68Xdc&start_radio=1 Het begint met Billie Holiday en het aangrijpende Strange Fruit, een van de eerste grote protestsongs in de muziekgeschiedenis, waarin de gruwelijke realiteit van lynchpartijen in het zuiden van de Verenigde Staten wordt blootgelegd. Een gedurfde en levensgevaarlijke keuze, die haar carrière voorgoed zou tekenen. Daarna volgt Nina Simone, die haar klassieke droom moest opgeven door racisme, maar uitgroeide tot een van de meest uitgesproken stemmen van de Civil Rights Movement. Ook Abbey Lincoln komt aan bod, met haar rol binnen de Black Power-beweging en haar bijdrage aan het baanbrekende album We Insist! Freedom Now Suite van Max Roach. Haar rauwe, ongepolijste vocalen laten horen hoe protest ook in klank kan worden gevangen. Tot slot maken Kika en Koen de brug naar het heden, met muziek van José James, die laat zien dat protest nog altijd een belangrijke rol speelt in jazz en daarbuiten. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika en Koen nemen een van de meest invloedrijke jazzalbums uit de Europese jazzgeschiedenis onder de loep: Belonging (1974) van Keith Jarrett. Met zijn European Quartet – waaronder de Noorse saxofonist Jan Garbarek – creëerde Jarrett een geluid dat zich duidelijk onderscheidde van de Amerikaanse jazztraditie: meer ruimte, meer lyriek en invloeden uit folk, klassiek en spirituele muziek. Het album groeide uit tot een mijlpaal binnen de Scandinavische en Europese jazz. Beluister hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/4ipgvbV3fuYBj2zog9luWE?si=100d4238f8f54d46 Liever de podcast kijken? Dat kan hier: https://youtu.be/Y3aknD-QRYY De aanleiding voor deze aflevering is bijzonder: ruim vijftig jaar later bracht Branford Marsalis met zijn kwartet een complete herinterpretatie van Belonging uit. Met dezelfde composities, maar een totaal andere benadering. Kika en Koen leggen beide versies naast elkaar en gaan op zoek naar de verschillen: van sound en frasering tot groove en samenspel. Waar Garbarek intuïtief en etherisch klinkt, is Marsalis geworteld in de Afro-Amerikaanse traditie van swing, blues en bop. Ook in de ritmesectie hoor je contrasten: het ruimtelijke, golvende spel van drummer Jon Christensen tegenover de meer geaarde en directe aanpak van Justin Faulkner. Daarnaast is er aandacht voor het ontstaan van het album, de bijzondere samenwerking tussen Jarrett en zijn Scandinavische bandleden, en de blijvende invloed van Belonging op generaties muzikanten.   Luister mee en ontdek welke versie jouw voorkeur heeft – het originele kwartet of de moderne interpretatie. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe