Hoezo Jazz?!

Billy Strayhorn geldt als een van de meest invloedrijke, maar tegelijk meest onderschatte componisten uit de jazzgeschiedenis. Als rechterhand van Duke Ellington schreef hij talloze meesterwerken die uitgroeiden tot standards, vaak zonder de erkenning te krijgen die hij verdiende. In deze aflevering duiken Koen en Kika in het leven en de muziek van de man achter klassiekers als Lush Life, Take the “A” Train, Chelsea Bridge en Isfahan. Hoe zit het met Strayhorns unieke harmonische taal? En zijn liefde voor impressionistische kleuren à la Debussy en Ravel. Koen en Kika staan ook stil bij zijn rol als voorvechter van burgerrechten, zijn open homoseksualiteit in een tijd waarin dat verre van vanzelfsprekend was, en zijn nalatenschap die tot op de dag van vandaag voortleeft in de jazz. Luister naar de playlist:  https://open.spotify.com/playlist/7HI0d7UPYOTK4bSbtrPjbw?si=sEpQ6rCNSOGf4_oU4xA8Lg En deze YouTubelinks moet je helemaal zien:  Billy Strayhorn met LUSH LIFE! https://youtu.be/K7bGtR_ETJE?si=CkrP7pK7qnUWVHe_ Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Wie de naam Frank Zappa kent, maar zijn muziek nog nauwelijks heeft verkend, zit goed bij deze aflevering. Kika Sprangers en Koen Graat duiken in het eigenzinnige universum van de Amerikaanse gitarist, componist, satiricus en muzikale alleseter Frank Zappa. Luister naar de playlist: https://open.spotify.com/playlist/7zUO6hY1RfKxO5lodPjBgD?si=sF06O7nYRg-in_OAZ_2-6A Deze quote van Zappa hoorde je ook:  Interview Frank Zappa  https://www.youtube.com/watch?v=Eln3J6BxWN0  Hoewel Zappa zichzelf nooit als jazzmuzikant zag, speelde jazz een belangrijke rol in zijn muzikale ontwikkeling. We onderzoeken zijn relatie met jazzrock, zijn invloed op generaties musici en natuurlijk zijn veel geciteerde uitspraak: “Jazz isn’t dead, it just smells funny.” Maar wat bedoelde hij daar eigenlijk mee? Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

In deel 2 van deze tweeluik over jazz in Japan pakken Kika Sprangers en Koen Graat de draad weer op met saxofonist en Japan-kenner Benjamin Herman. Waar het in de vorige aflevering ging over de geschiedenis en ontwikkeling van de Japanse jazzscene, richten ze zich nu op het heden: een nieuwe generatie muzikanten en de totstandkoming van Hermans album Tokyo Sessions. Liever de podcast kijken? https://youtu.be/5pxAA1qMcZk Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/51Qbch1mPL6YPQxaFUk7OP?si=60218661a893417e The Tokyo Sessions documentary: bekijk hier de trailer https://benjaminherman.nl/music/the-tokyo-sessions/ De Japanse jazz van nu klinkt zelfverzekerd en onafhankelijk. Jonge artiesten bouwen aan een eigen geluid en een eigen publiek, zonder zich nog te spiegelen aan de Amerikaanse traditie. Die ontwikkeling gaat gepaard met een andere kijk op succes en carrière: groot denken, grote zalen, en een sterke focus op het opbouwen van een lokaal publiek. Het contrasteert scherp met hoe westerse muzikanten Japan soms benaderen — als een tijdelijke halte in plaats van een plek waar je echt iets kunt opbouwen. Voor Benjamin Herman is dat besef juist de aanleiding om het anders aan te pakken. Hij vertrekt naar Tokio zonder vastomlijnd plan, gewapend met nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen en een stapel cd’s. Wat volgt is een intens proces van zoeken, ontmoeten en langzaam wortel schieten in een voor hem nog grotendeels gesloten scene. Die periode levert een overvloed aan indrukken op: van ondergrondse noise en experimentele jazz tot clubmuziek en traditionele invloeden.  In deze aflevering hoor je hoe Herman probeert de stad Tokio te vangen zoals hij die ervaart.  Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Samen met saxofonist en Japan-kenner Benjamin Herman bespreken en beluisteren Kika Sprangers en Koen Graat de Japanse jazzscene. Waarom weten we hier in het Westen eigenlijk zo weinig van die scene? Deze aflevering zet die ‘blinde vlek’ centraal en nodigt uit om met nieuwe oren te luisteren. Liever de podcast kijken? https://youtu.be/X_ATDfmV8JE Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/5TwGVgFQN7OAwvRVKL1CqK?si=ee08d5d7027f440d Wat begint als een persoonlijke ontdekkingstocht, groeit al snel uit tot een verhaal over culturele uitwisseling, obsessie en een scene die zich grotendeels buiten het zicht van het Westen heeft ontwikkeld. Benjamin vertelt hoe zijn eerste bezoek aan Japan — als jonge muzikant op tour — een zaadje plantte dat jaren later uitgroeide tot een diepe fascinatie. Van obscure platenzaken tot ondergrondse clubs: Japan blijkt een plek waar jazz in talloze vormen leeft. Samen verkennen ze hoe de Japanse jazz zich ontwikkelde: van vroege invloeden via havensteden en de naoorlogse Amerikaanse aanwezigheid, tot een volledig eigen geluid met internationale allure. Namen als Sadao Watanabe en Toshiko Akiyoshi passeren de revue, maar ook minder bekende pioniers en vernieuwers komen aan bod.  Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Van zijn beginjaren als ‘song plugger’ in Tin Pan Alley tot zijn grote doorbraak met Rhapsody in Blue: Gershwin blijkt een muzikale bruggenbouwer pur sang.  Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/7Fb7ZextnodUcgzB5gryas?si=a6ad18026ec7425d I’ll be seeing you – Julian Lage   https://www.youtube.com/watch?v=8a3qAp81vY8  George Gershwins composities, vaak geschreven samen met zijn broer Ira, vormden de basis voor talloze jazz standards. Nummers als The Man I Love en I Got Rhythm groeiden uit tot onmisbaar repertoire, waarbij vooral die laatste met zijn beroemde ‘rhythm changes’ een fundament werd voor generaties jazzmuzikanten. Kika en Koen laten ook horen hoe Gershwin klassieke invloeden wist te verweven met Afro-Amerikaanse muziek en populaire stijlen, en waarom juist die combinatie zijn werk zo aantrekkelijk maakt voor improvisatie. Tegelijkertijd komt ook zijn zoektocht naar erkenning als ‘serieuze’ componist aan bod — een verlangen dat culmineerde in zijn ambitieuze, maar aanvankelijk slecht ontvangen opera Porgy and Bess. Hoewel Gershwin de latere waardering voor dit werk niet meer meemaakte, leven zijn composities voort in ontelbare interpretaties. Van vroege uitvoeringen tot iconische jazzbewerkingen: zijn muziek blijft een bron van inspiratie. Zoals altijd delen Kika en Koen hun persoonlijke luistertips — van verrassende ontdekkingen tot tijdloze klassiekers — en hoor je hoe jazz standards soms uit de meest onverwachte hoeken komen. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

In dit tweede deel over funk dansen Kika Sprangers en Koen Graat verder. Waar het in het eerste deel ging over het ontstaan van de funk, staat nu de invloed centraal — en die reikt verrassend ver, van disco tot hiphop en van Afrika tot de hedendaagse jazz- en popscene. Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/4eHgNQcQUGJhhByEEGpdL8?si=130dd6312f1a41e4 Klassiekers als Jungle Boogie laten horen hoe dans en groove hand in hand gaan met een gevoel van samenkomen en vieren. En hoewel de geschiedenis vaak wordt verteld via de ‘godfathers’ van de funk, is er ook volop ruimte voor de vrouwen die het genre mede vormgaven. De invloed van funk stopt niet bij de Amerikaanse grenzen. Met Fela Kuti ontstaat in Nigeria een geheel eigen stroming: afrobeat, waarin funk, jazz en Afrikaanse ritmes samenkomen.  In de jaren ’70 vloeit funk moeiteloos over in disco, met bands als Earth, Wind & Fire die het geluid een meer feestelijke en spirituele lading geven.   Die invloed wordt nog duidelijker wanneer funk doorsijpelt in de pop en rock, bijvoorbeeld bij David Bowie, en later in hiphop, waar het ritmische principe van “the one” een centrale rol blijft spelen. Van De La Soul tot Dr. Dre’s G-funk: de echo van James Brown is overal hoorbaar. Ook binnen de jazz blijft funk doorwerken, bijvoorbeeld in het spel van Herbie Hancock, die de groove naar een nieuwe, elektrische context brengt. En ondertussen blijft het genre zich vernieuwen. Artiesten en bands als Vulfpeck, Cory Wong en Cory Henry geven funk vandaag de dag een frisse, eigentijdse twist — met dezelfde onweerstaanbare drang tot bewegen. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Volgens Kika en Koen is funk een way of life, die onlosmakelijk verbonden is met jazz. Van strakke grooves tot rauwe energie: funk draait om ritme, collectiviteit en expressie. Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/3vyY7EGGwOEQVrogDkeGTO?si=177beac836e546eb Verder: James Brown Live in Rome – 00:47 – 01:45  https://www.youtube.com/watch?v=JQ4ztL7dBKE Bootsy Collins about the one - 00:07 - ...  https://www.youtube.com/watch?v=H2MMuNkCLZY  Voodoo - The Neville Brothers   https://www.youtube.com/watch?v=TbSCLmnt348&list=RDTbSCLmnt348&start_radio=1 Documentaire: We want the funk  https://npo.nl/start/afspelen/het-uur-van-de-wolf-we-want-the-funk De reis begint bij het keurige maar invloedrijke Motown, waar artiesten als Marvin Gaye, Stevie Wonder en The Supremes een gestileerd en gepolijst geluid brachten dat perfect aansloot bij het Amerikaanse medialandschap van de jaren ’60. Maar onder die gladde oppervlakte borrelde al iets anders. Nummers als Dancing in the Street bleken meer dan alleen dansmuziek: ze vormden de soundtrack van een groeiende beweging. Die beweging barstte los met de komst van James Brown. Met zijn ongekende energie, strakke band en revolutionaire focus op “the one” veranderde hij voorgoed de manier waarop muziek werd gemaakt en beleefd.  Van alles raast langs: George Clinton en zijn bands Parliament en Funkadelic, Sly and the Family Stone, The Meters en The Neville Brothers die de groove nog dieper de straat in trekken. Ook de vrouwen van de funk krijgen een plek: van de onweerstaanbare energie van Aretha Franklin tot de rauwe, ongepolijste kracht van Betty Davis.  Aan het einde van de aflevering wordt alvast vooruitgeblikt: in het volgende deel verkennen Kika en Koen hoe funk zich verder ontwikkelde en wereldwijd invloed kreeg, van Fela Kuti tot Prince. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe

Kika Sprangers en Koen Graat richten hun pijlen op een instrument dat lange tijd een beetje onder de radar bleef, maar de laatste jaren bezig is aan een opvallende comeback: de vibrafoon. Van sprankelende swing tot dromerige, bijna meditatieve klanklandschappen — de vibrafoon blijkt veelzijdiger dan je misschien denkt. Liever de podcast met beeld? https://youtu.be/vJDpgURgAfo Bekijk hier de playlist: https://open.spotify.com/playlist/7kXHMuAJA5p35WL7o4u0Bm?si=32631aa1581846ba Lionel Hampton – It Don’t Mean a Thing (1:00-1:48)  https://www.youtube.com/watch?v=o4K_F9rmyuA  Explaining the vibraphone (0:57-1:25)  https://www.youtube.com/watch?v=J5cp5uIlY1w Om één naam kun je sowieso niet heen: Lionel Hampton, die de vibrafoon per toeval ontdekte tijdens een studiosessie met Louis Armstrong en het instrument meteen op de kaart zette. Zijn energieke, swingende stijl vormde de basis voor wat zou uitgroeien tot een essentieel jazzgeluid. Via Milt Jackson, die met meer subtiliteit en ruimte de stap naar bebop en moderne jazz maakte, en Bobby Hutcherson, die het instrument richting avant-garde en abstractie duwde, ontvouwt zich een rijk palet aan benaderingen. Gary Burton geeft de vibrafoon vervolgens een bijna pianistische rol met zijn invloedrijke four mallet-techniek, terwijl fusionpionier Mike Mainieri laat horen hoe goed het instrument ook werkt in een funkier, elektrisch jasje. En natuurlijk ontbreekt de nieuwe generatie niet: met namen als Joel Ross, Sasha Berliner, Patricia Brennan en anderen klinkt een frisse, eigentijdse stem die het instrument opnieuw vormgeeft. Presentatie – Koen Graat & Kika Sprangers Redactie – Melchior Huurdeman Audio – Hans Brouwer Video – Nina van der Velde Productie – Nanouk Wouters & Olivier Schuringa Eindredactie – Sakti Khedoe