Vroege Vogels

Volgens Tim van Deursen kunnen drones, slimme camera’s en kunstmatige intelligentie (AI) de natuur helpen redden. In zijn boek ‘Hack the Planet’ laat hij zien hoe deze technologie kan worden ingezet. We spreken de schrijvers van twee genomineerde boeken voor de Natuurboekenprijs 2026. Andrea Kieskamp schreef 'In lange rok de koraalriffen op. Anna Weber-van Bosse (1852-1942)' en Dirk Hilbers en Constant Swinkels schreven 'Crossbill Natuurgids Nederland deel 1 en 2'. We spreken Kars Veling van de Vlinderstichting over de invloed van een hete, droge zomer op de nazomerse vlindergeneratie. Verder in de uitzending: Klimaatboomers, Achteruitgang van trekvogels, Jaime van Essen, Muurvogels, Hans de Kroon. De column is van Jean-Pierre Geelen. Presentatie: Menno Bentveld.

Wat kunnen we van dieren leren over het vrouwenlichaam en -brein? Wetenschapsjournalist Ellemiek de Wit onderzoekt dit in haar boek 'Hormonaal als een garnaal'. Hoe bescherm je wandelaars die langs een nest van de Europese hoornaar lopen? Duizenden mensen lopen dit weekend mee in de Klimaatmars in Amsterdam. Aan de vooravond van Prinsjesdag klinkt vanuit verschillende milieubeweging een duidelijke boodschap aan het kabinet. Verder in de uitzending: Alchemistentuin in Alkmaar, Meester in het paradijs, Archief van mogelijk verlies, boomvalk en de Muggenradar. De column is van Dichtwater. Presentatie: Menno Bentveld

De reuzenstern trekt in het najaar onder andere via Nederland naar Afrika. Jonge vogels leren van hun vader hoe ze naar dit overwinteringsgebied moeten vliegen. Al sinds de jaren tachtig zoekt Jaap de Vlas regelmatig bij de grond naar kleine beestjes in kwelders. Zo kreeg hij een inkijkje in dit ecosysteem langs de kust. In zijn nieuwe boek volgt tuin- en plantenkenner Romke van de Kaa het spoor van de walnoot. Achter de geribbelde noot schuilt een fascinerend verhaal van wilde bossen, oude handelsroutes en eeuwenoude culturen. Verder in de uitzending: nieuwe klimaatprijs, Miniatuurwereld, Nieke redt duiven, Schothorst van vroeger en deguldenroede. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld

De jury van de Natuurboekenprijs 2026 maakt de shortlist bekend tijdens de uitzending. Ze hebben de boeken van de longlist verslonden en zijn tot een top 5 gekomen. De Waddenzee is een belangrijke plek voor migrerende steltlopers. Volgens filmer Folkert Jan Hoogstra is augustus is dé maand om ze te zien. In het Reevediep wordt een pilot uitgevoerd voor biodiversiteitsonderzoek met behulp van lucht-eDNA. De methode is gebaseerd op het feit dat alle levende organismen, via huidcellen, urine of pollen, hun DNA achterlaten. Verder in de uitzending: de valse wolfspin, Drentse flora, egelopvang, veencongres, natuurbeweging is te mild en flora Rothmaler. De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Menno Bentveld.

Bosbranden, droogte en extreem lage rivierwaterstanden: klimaatverandering is een bloedserieus thema. Dat ziet ook minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven, maar worden de klimaatdoelen wel gehaald? Achter namen als vuurwants, groene stinkwants en bedwants schuilt een verrassend rijke en kleurrijke wereld. We spreken we met entomoloog Berend Aukema over zijn nieuwe Veldgids Wantsen. In 2009 woedde in de Schoorlse duinen een grote brand. Om te zien hoe dit duingebied zich na deze ramp heeft herstelt gaan we op pad met boswachter Jeroen Pater van Staatsbosbeheer. Verder in de uitzending: egelspel, Brabara Gravendeel van de Hortus Botanicus Leiden, een nieuw aquatisch fossiel, motmuggen en de soundscape van Europa deel II. De column is van Hans Sibbel. Presentatie: Menno Bentveld.

Hittegolven, langdurige droogte en harde wind zorgden deze zomer op veel plaatsen voor extreme omstandigheden. We spreken Wageningse onderzoeker Cathelijne Stoof, gespecialiseerd in natuurbranden en Frans Schepers van Rewilding Europe. De blauwe kiekendief staat in Nederland als broedvogel op uitsterven. De laatste paartjes broeden vrijwel altijd op de Waddeneilanden, maar dit jaar werden onderzoekers verrast door een succesvol broedgeval in een graanveld op het vasteland. Gepensioneerd docent Jan Katsman heeft een nieuwe libellengids geschreven over soorten van de Benelux. Hij loopt wekelijks een traject door het Leersumse veld waar bijzondere libellen voorkomen. Verder in de uitzending: de wateratlas van Noord-Holland, veldgids van kustvissen, de wespentelling, lachen om het klimaat, natuur in het theater en de soundscape van Europa. De column is van Jelle Reumer. ‘Presentatie: Andrea van Pol’.

Wat doen vogels tijdens een zonsverduistering? Onderzoekers van de RUG hebben bij vijftig vrijwilligers meetkastjes geplaatst die dag en nacht vogelgeluiden registreren. Natuurliefhebber Gert Veurink is Politiechef Oost-Nederland en Landelijk Portefeuillehouder Milieu. Ondanks dat de politie milieucriminaliteit nu volledig serieus neemt, is de pakkans nog laag. De meeste boeren moeten alle zeilen bijzetten om hun koeien groen gras te kunnen bieden. Maar boer Jan Dirk van de Voort gaat anders te werk op zijn land, en met succes. Verder in de uitzending: hoe drieteenstrandlopers prooien opsporen, varens, Ineke's volkstuin, Sint Maarten en de vogelradar. De column is van Begijn de Bleu. Presentatie Andrea van Pol.

Van de vroegere populatie argusvlinders is nog maar twee procent over. Om de soort in Friesland te beschermen heeft een groep vlinderliefhebbers ‘Red de argusvlinder" opgericht. Hoe ervaart een vogel de wereld? Dat is de centrale vraag in het boek ‘Door de ogen van een vogel’ van kunstenaar, schrijver en vogelkenner Achilles Cools. De Noordzee is sinds de metingen niet eerder zo warm geweest in deze tijd van het jaar. Welk proces zit hier achter en wat zijn de gevolgen voor het zeeleven? Verder in de uitzending: sepia's, vogelaar Matias 'Mattie' Fortunato Duarte, motten, vogels op de nieuwe bankbiljetten en zaden in de zomer. De column is van Dolf Jansen, presentatie is in handen van Jan van Poppel.