De Nacht van...

Tijdens de Nacht van NTR Wetenschap spreekt presentator Renette Kwakkenbos met dier- menswetenschapper schrijver Maarten Reesink. Hij is verbonden aan de afdeling Mediastudies van de Universiteit van Amsterdam is werkzaam bij de richting DierMens Studies, het vakgebied dat zich bezighoudt met de veelheid aan relaties tussen mens en dier. Op dierendag 2025 verscheen zijn boek Planeet Poes: de gedeelde wereld van kat en mens. Dat gaat over de vele en diverse relaties tussen mensen en katten. Hoe zien wij katten en hoe zien zij ons? Hij vertelt dat er drie categorieën dieren zijn: huisdieren, wilde dieren en liminale dieren. Die laatste groep dieren zijn alle dieren die tussen de mens en de natuur in bestaan. Zoals duiven of ratten. Dier en mens hebben door de jaren heen geleerd om samen te werken of naast elkaar te bestaan. Waar de hond is gedomesticeerd, heeft de kat zichzelf gedomesticeerd. De manier van communiceren tussen dier en mens verandert. Misschien hebben we over tien jaar wel een tool waarmee we geblaf of miauw kunnen ontcijferen.

Arts, militair en DokterMo. Mohan Verstegen vertelt in De Nacht van BNNVARA over werken bij Defensie, missies naar Afghanistan en Irak en waarom hij zich inzet voor inclusie en sociale veiligheid. Een gesprek over zorgen voor anderen, jezelf durven zijn en de mens achter het uniform. Presentatie: Philo Boss

De oplossing voor dakloosheid begint niet met hulpverlening, maar met een woning. Dat zegt Mirthe Biemans, directeur van TUIS Nederland. Volgens haar is het beeld van daklozen vaak onjuist. 1 op de 5 dakloze mensen in Nederland is een jongere tussen de 18 en 27 jaar. De meesten verplaatsen zich tussen logeeradressen, slapen in een tent of kelderbox en hebben geen vaste basis.  Ongeveer 80 procent van deze jongeren heeft geen zorgprobleem en komt daardoor niet in aanmerking voor de daklozenopvang. "We behandelen dakloosheid als een zorgprobleem, terwijl het vooral een woonprobleem is." Met het plan Startmotor Wonen Eerst Jongeren wil TUIS Nederland jongeren eerst een woning bieden en daarna eventuele begeleiding. De aanpak loopt inmiddels in vijf gemeenten. Het uiteindelijke doel is dat alle dak- en thuisloze jongeren in Nederland toegang krijgen tot een woning én passende ondersteuning. 

Tijdens de Nacht van NTR Wetenschap spreekt presentator Renette Kwakkenbos met filosoof en schrijver Jurriën Hamer. Naast zijn werk als schrijver is hij docent ethiek en politieke filosofie aan de Universiteit Utrecht.     Dit jaar kwam zijn boek uit met de titel Wat vrijheid van je vraagt waarin hij pleit voor een strenger liberalisme dat de uitdagingen van deze tijd bloedserieus neemt en niet alleen onze rechten, maar ook onze plichten die daarbij horen centraal stelt. 'We kunnen verandering teweeg brengen, als we maar samen blijven werken. Word bijvoorbeeld lid van een politieke partij, zet je in op de basisschool van je kinderen.' Jurriën Hamer - filosoof en schrijver   Want, zoals hij zelf zegt: ons denken over goed en kwaad verandert snel. Kortgeleden was een vliegvakantie een statussymbool, werden er op kantoor lekker foute grappen gemaakt en dacht je nauwelijks na over die gehaktbal op je bord of over de sociale media op je telefoon. Nu beginnen we langzaamaan anders over deze zaken na te denken. Wat is de prijs die we betalen voor ultieme vrijheid? En houdt die vrijheid niet eigenlijk op op het moment dat het de vrijheid van iemand anders inperkt?

In de nacht nadat Marokko Nederland versloeg op het wereldkampioenschap voetbal, duiken wij nog wat verder in het Afrikaanse voetbal. Maar dan wel in een hele andere kant van het spel.   Want waar voetbal in Nederland de belangrijkste bijzaak van het leven is, kan het in landen als Gambia en Ghana het verschil zijn tussen een leven in extreme armoede of een leven in overvloed. En daarmee zelfs het verschil tussen leven en dood.   Journalist Loïs van Wijnen gaat in gesprek met journalist en schrijver Hugo Verkley. Voor zijn boek Gelukszoekers op voetbalschoenen reisde Hugo het Afrikaanse continent over, op zoek naar jongens met een voetbaldroom.   Allemaal willen ze het maken in Europa en schitteren in het shirt van Manchester United of FC Barcelona. Maar de weg daarnaartoe is vrijwel onbereikbaar. Sommige jongens wagen per boot de oversteek naar Europa, in de hoop dáár bij een club te kunnen aankloppen. Anderen worden in hun eigen land gescout en kunnen via een academie de voetbalwereld in. Maar dat zijn er maar weinig. De dromers, dat zijn er veel – en vaak gaat dat dromen ten koste van alles.  

Wie mantelzorger wordt voor een partner met een progressieve aandoening, stapt in een trein die nooit meer stopt. In het begin pak je alles op en probeer je het leven dat je samen had koste wat kost in stand te houden, vertelt ervaringsdeskundige Maike Oosterbaan in de uitzending.

Als er een nieuw, onbekend virus opduikt dan zijn daar veel vragen over. Hoe snel verspreidt het zich? Welke dieren worden er ziek van? Viroloog Barry Rockx doet onderzoek om in de toekomst sneller antwoord te kunnen krijgen op dat soort vragen. Bij Wageningen University & Research maakt hij microscopisch kleine bloedvaten na om vervolgens te experimenteren met de effecten van virussen. Er worden nu bloedvaten nagemaakt van mensen en schapen om die te vergelijken.  “We zijn het steeds meer aan het uitbreiden naar een breed scala aan dieren voor als er een nieuw virus komt.”  Virussen zijn altijd afhankelijk van een gastheer, maar niet alle gastheren worden ziek als ze een virus bij zich dragen:  “We willen beter het verschil begrijpen waardoor het ene virus de gastheer wel ziekgemaakt en de andere niet.”   Rockx legt uit welke voordelen de nieuwe onderzoekstechnieken opleveren: “Onderzoek in het veld brengt veel problemen met tijd, geld en ethiek met zich mee. Je wil zo min mogelijk dat soort studies moeten doen. Daarvoor worden allerlei alternatieve modellen ontwikkeld.” In De Nacht van NTR Wetenschap vertelt Barry Rockx nog veel meer over virussen en heeft hij zelfs een plastic koker met drie teken meegenomen. Hij gaat in gesprek met presentator Sander Nieuwenhuijsen.

Jong en eenzaam, zo heet zijn laatste roman. Een autobiografische roman schreef Kevin van Vliet dit keer. Maar waar de grens ligt tussen schrijver en het geschrevene, dat blijft in het midden.  Opgegroeid in Harderwijk vertrok hij via Amsterdam naar Zuid-Afrika, waar hij nu werkt als correspondent voor Trouw en het Financieele Dagblad.  Wat zegt deze roman over zijn leven? En wat leert het ons over de Nederlandse, behoorlijk risicoloze samenleving?