Tip van Pieteke Dik
Stedelijk Museum Breda
Voor de serie ‘Stedelijk Museum van…’ ben ik deze keer in Stedelijk Museum Breda. Het museum is gevestigd in een imposant rijksmonument, dat in 1246 werd opgericht als gasthuis. Door de grote houten deuren stap je binnen in de modern verbouwde entreehal, waar ik hartelijk word ontvangen. We moeten even wachten met ons rondje door het museum, omdat er een klas middelbare scholieren bezig is met een schoolopdracht. Het museum heeft een brede collectie, waarmee ze de rijke stadsgeschiedenis van Breda vertellen met een grote rol voor de Oranje-Nassaus, gecombineerd met hedendaagse kunst. Ik krijg een rondleiding van Monique Rakhorst, hoofd collecties van het museum. Ik neem jullie mee!
Oranje Nassaus in Breda
We beginnen in de zaal die Nassaus van Breda heet. Daar staat bij de entree een maquette van het kasteel waar de familie Oranje-Nassau ooit woonde. Daarnaast zien we een lange tafel, met daarop verschillende objecten. Er staan bordjes uit de zestiende eeuw, met botten die afgekloven lijken: alsof het eetfestijn net voorbij is en de tafel zo is achtergelaten. Als je langs de tafel loopt, zie je schilderijen van de verschillende leden van de familie Oranje-Nassau, alsof ze tegenover je aan tafel zitten. Twee van deze werken licht Monique uit: het portret van Willem van Oranje, geschilderd door Adriaen Thomasz Key en het portret van Mary Stuart, geschilderd door Gerard van Honthorst. ‘’Ze is 19 als ze van de nieuwe erfopvolger bevalt, Willem III’’ vertelt Monique over het schilderij van Mary Steward, ‘’maar hij werd geboren terwijl zijn vader net een week daarvoor was overleden aan de pokken.’’
Stadsgezicht en kerktoren
Dan lopen we door naar de volgende zaal, waar Monique meteen naar een schilderij van de stad wijst. ‘’We hebben hier in het museum ook wat ze zeggen dat de oudste verbeelding van een stad is.’’ Ze legt uit dat het ooit een drieluik was, waarschijnlijk uit een kerk. Op de zijkanten zie je duidelijk dat de hoofden van de afgebeelde figuren verzaagd zijn, ooit zat daar een lichaam onder. Op het schilderij zie je de Grote Kerk van Breda in het midden. Ook het Kasteel van Breda, waar de Oranje-Nassaus gewoond hebben, staat erop. Dan draait Monique zich om en wijst naar een torenhoog model van een kerktoren. De kerktoren die op het schilderij staat, staat hier in de zaal. Het is een model uit de zeventiende eeuw, gemaakt voor de stadsbestuurders van Breda. Eind zeventiende eeuw is er zelfs een spelend carillon aangebracht in het model. Normaal is het deurtje dicht, maar Monique doet ‘m open zodat we het carillon kunnen zien. ‘’Dat mag alleen ik!’’ zegt ze met een knipoog.
Moderne kunst
Door het hele museum heen hangt er ook moderne kunst. Het zijn werken van kunstenaars die geïnspireerd zijn door de geschiedenisverhalen en de werken in het museum. Monique loopt naar een van de moderne kunstwerken toe. Het is het werk “Slippery Hands’ van Kelly Christogiannis. We zien meerdere handen onder elkaar, waar een splinter als het ware doorheen valt. ‘’De Nassaus van Breda hadden een splintertje van het kruis van Christus’’ legt Monique uit. ‘’Zo zijn er veel splinters van het kruis van Christus in omloop, zoveel dat die niet allemaal écht van het kruis van Christus kunnen zijn.’’ Deze kunstenares heeft die splinter gebruikt als metafoor voor het geloof wat steeds meer van ons wegglipt. ‘’ We hebben het niet meer, dus ook niet meer die troost en die beleving van dat geloof die mensen vroeger wel vonden. Daarom laat zij die splinter door de handen glippen.’’ Op meerdere plekken in het museum hangt er een modern kunstwerk naast oudere kunstwerken over de geschiedenis van de stad.
Nog veel meer…
Dit is een kleine greep uit alles wat er te zien is in het Stedelijk Museum Breda. Zo is er nog een zaal waarin het verhaal van de list met het turfschip wordt verteld en meer kunst over de 80-jarige oorlog. Daarna volgt een zaal over de negentiende eeuw in Breda, met schilderijen waarin de ontwikkeling van de industrie te zien is. Ook de bekende Bredase chocola van Kwatta kan niet ontbreken in het museum. Dat was een van de eerste chocoladerepen. ‘’Dat kwam omdat Breda een militaire stad was’’ legt Monique uit, ‘’die militairen gingen op manoeuvre en die moesten iets makkelijks mee kunnen nemen. Dat werd de chocoladereep.’’
De video waarin Monique een korte rondleiding geeft is te zien op ons Instagram-kanaal via deze link. Wil je meer horen over de tentoonstelling over de Oranje-Nassaus in Breda? Via deze link luister je het gesprek terug met Monique bij radioprogramma Villa VdB van Omroep MAX. Je kunt natuurlijk ook altijd Het Verhaal Van Nederland – Oranje-Nassau terugkijken op NPO Start, om je helemaal onder te dompelen in de wereld van de Oranje-Nassaus vanaf dat zij in Breda aankwamen.
