Opium

Shula Tas praat met schrijver Elte Rauch over haar nieuwe roman Johan. Hij heeft geen onmiskenbaar talent, geen fascinerende hobby, laat nauwelijks zijn stem klinken. Maar voor Veere wordt Johan een ankerpunt als ze in een psychische schemertoestand belandt. Als Johan ondanks al Veeres pogingen onbewogen blijft, nemen haar fantasieën de overhand. Elte Rauch is schrijver en uitgever. Ze studeerde Filosofie en Sociale wetenschappen aan de Universiteit van Bristol en Theologie aan de Universiteit Utrecht. In 2023 verscheen haar debuutroman Een vrouw met mooie borsten. Rauch woont en werkt afwisselend in Nederland en Engeland.

Shula Tas in gesprek met Lex Paleaux, schrijver en scenarist. Deze maand verschijnt van zijn hand de roman In het licht van de leugen. Eindelijk staat de 17-jarige Quintin op eigen benen. De langverwachte vrijheid brengt hem liefde en de belofte van roem, maar bedrog en oude trauma's zitten hem op de hielen. Na een periode in Canada, te lezen in zijn vorige roman Liften naar de hemel, staat Quintin op de drempel van zijn christelijke Friese geboortedorp. Hij woont in bij zijn vriendin Juna, want de verhouding met zijn ouders is gespannen. Als hij in contact komt met een talentscout, lijkt het tij te keren. Maar de scout blijkt betrokken bij dubieuze praktijken, en de droom spat uiteen. Eerder verschenen van Paleaux's hand Winterwater, Als de dood zucht en Liften naar de hemel.

Annemieke Bosman in gesprek met Jeroen Kooijmans, kunstenaar en regisseur. Na een warm onthaal op het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) verschijnt op donderdag 10 september (World Suicide Prevention Day) de eerste lange film van kunstenaar Jeroen Kooijmans. Gedreven door de wil zijn demonen te verslaan brengt kunstenaar Jeroen Kooijmans in Love-22-Love een ode aan de kunst, de liefde voor zijn vrouw en aan de donkere uithoeken van zijn psyche. Op de bodem van zijn bestaan dient de liefde als medicijn. De terroristische aanslag op het World Trade Center is dit jaar 25 jaar geleden. Deze tragische gebeurtenis is ook een kantelpunt in de film. Jeroen was in NY toen het gebeurde... Het heeft een grote impact op hem gehad. Vandaar dat het ook rond 9/11 uitkomt. 

Annemieke Bosman praat met conservatoren Iris Sikking en Willemijn van der Zwaan over de tentoonstelling Eva Besnyö - De bevrijde camera, die zij samenstelden voor Fotomuseum Den Haag. Fotograaf Eva Besnyö (1910 – 2003) was niet alleen getuige van, maar ook drijvende kracht achter de emancipatie van de fotografie. Samen met haar tijdgenoten experimenteerde zij vrijelijk met een nieuwe beeldtaal: weg van de schilderkunst, gericht op de werkelijkheid, van dichtbij en vol dynamiek.       Dit najaar presenteert Fotomuseum Den Haag één van de grootste overzichtstentoonstellingen ooit van Eva Besnyö’s werk. Deze is samengesteld uit foto’s uit de eigen collectie, de omvangrijkste Besnyö-verzameling ter wereld. Tegen de achtergrond van een ingrijpend veranderend Europa volgt de tentoonstelling Besnyö’s levensloop: van haar eerste ervaringen met de camera in Boedapest en haar vormende jaren in het rauwe Berlijn van de jaren dertig tot haar leven en carrière in Bergen en later Amsterdam, waar zij deel uitmaakte van een vooruitstrevend creatief netwerk. Ook de Tweede Wereldoorlog, die diepe sporen naliet, en haar betrokkenheid bij de Dolle Mina-beweging in de jaren zeventig krijgen een plaats. Met vintageafdrukken, archiefmateriaal, tijdschriften en persoonlijke documenten biedt de tentoonstelling een rijk beeld van Besnyö’s oeuvre én van de twintigste eeuw, waarin politieke omwentelingen en de strijd voor vrouwenemancipatie nauw verweven zijn met haar leven en werk.

Annemieke Bosman praat met schrijver Kairi Look over haar roman Dans het stof uit de vloer. Terwijl Estland zich losmaakt van een pijnlijk verleden groeit een meisje op in de beschermende aanwezigheid van haar overgrootmoeder; de dagen zijn gevuld met kleine rituelen en familieverhalen. De buitenwereld sijpelt spaarzaam binnen en langzaam ontdekt ze wat vrijheid betekent, niet alleen voor een land, maar ook voor een mens. Jaren later woont ze in het buitenland en probeert ze, tussen twee talen en twee landen in, een nieuw thuis te vinden. Dans het stof uit de vloer is een ingetogen en poëtische roman over opgroeien, familie, verlies en veerkracht. Kairi Look studeerde fysiotherapie en bewegingswetenschappen in Tartu en Amsterdam en werd in Estland bekend door haar kinderboeken. Haar debuutroman voor volwassenen Dans het stof uit de vloer was bij verschijning in Estland meteen een sensatie. Het werd door de twee grootste boekhandelsketens benoemd als de beste roman van 2025. Ze werd in 2025 uitgeroepen tot Schrijver van het Jaar. Ze verdeelt haar tijd tussen Tallinn en Amsterdam.

Shula Tas in gesprek met Nina van Tongeren, dramaturg en theatermaker. Zij maakte de succesvolle lunchvoorstelling Teckel, die volgende week opnieuw te zien is op het Nederlands Theater Festival. Begeleid door tienermuziek uit de 2010’s, twee advocaten en een aantal everyday heroes, onderzoekt Teckel de gevolgen van seksueel kindermisbruik door de lens van het heden: de littekens, de humor, de veerkracht en de pogingen om staande te blijven. Met Teckel wil het team zich richten op de omstanders, om hen met mededogen, maar beslist te laten veranderen van wegkijkers in aankijkers.  Nina van Tongeren is vaste dramaturg bij de Toneelmakerij en schrijft jaarlijks een productie voor het gezelschap (o.a. Giselle). Haar jeugdtekst Koekoeksnest (10+) won in 2024 de Kaas & Kappes prijs en ging eind 2025 in première bij het Grips Theater in Berlijn. Recentelijk ontving Nina het Charlotte Köhler Stipendium, dat jaarlijks toegekend wordt aan een auteur of vertaler die in de afgelopen vijf jaar nieuw werk heeft uitgebracht. 

Shula Tas praat met audiomakers David Weel en Louise Anthonissen over hun serie Kwijt en over de audiodocumentaire Als ik morgen doodga, waarmee ze zijn genomineerd voor de NTR Podcastprijs. Kwijt: stel je voor dat er een plek bestaat waar alles wat je ooit verloren bent, verzameld ligt. Een trouwring, je lievelingsknuffel, een sleutelbos. Een universum vol spullen. Wat zetten al die voorwerpen in gang; welke herinneringen, ontmoetingen en toevalligheden? In Als ik morgen doodga gaan Louise en David op zoek naar de betekenis van ‘laatste woorden’. Louise groeide op in een huis waar de dood leeft, doordat haar moeder uitvaartbegeleider is. David verloor onverwacht zijn vader, die een videoband naliet met een laatste boodschap - veertien jaar voor zijn overlijden opgenomen. Gefascineerd door hun eigen ervaringen, zoeken Louise en David naar ‘laatste woorden’. Wat is de waarde ervan? Voor wie zijn ze bedoeld? En misschien belangrijker: kan je je voorbereiden op je laatste boodschap?

Annemieke Bosman in gesprek met Lieke Wijnia, hoofd Kennis en Collecties bij Stedelijk Museum Schiedam. In het Stedelijk Museum Schiedam is deze zomer de tentoonstelling Lou Loeber. Kunstenaar en idealist te zien. Haar sprankelende, sociaal bewogen en toegankelijk oeuvre maakt Lou Loeber (1894-1983) tot een uitzonderlijke kunstenaar binnen de Nederlandse moderne kunst. Stedelijk Museum Schiedam, die van haar de zeefdruk Slapenden (1975) in de collectie heeft, presenteert voor het eerst sinds 33 jaar een museale solotentoonstelling van haar werk. Terwijl Loeber volop experimenteert met abstractie, voert ze deze nooit zo strikt door als haar tijdgenoten Piet Mondriaan en Theo van Doesburg. Ze wil dat haar kunst herkenbaar en begrijpelijk blijft voor iedereen.