Opium

Shula Tas in gesprek met fotograaf en curator Ruben Lundgren. In het Fotomuseum in Den Haag is momenteel zijn tentoonstelling Flowers in the Mirror te zien. Daarin reflecteert Lundgren op twintig jaar werken en leven in China. Op zijn 21ste vertrekt hij als fotografiestudent naar China, waar het eigen maken van de taal en cultuur samenvalt met zijn zoektocht naar een openlijke queer identiteit. De fotografie biedt hem de mogelijkheid om de spanning tussen beeld en werkelijkheid te onderzoeken.   Kenmerkend voor Lundgren is zijn voortdurende experiment met uiteenlopende fotografische stijlen, zonder daarbij zijn eigen blik, intuïtie en verwondering te verliezen. Deze tentoonstelling brengt zijn belangrijkste, in China gerealiseerde projecten, zoals Empty Bottles, Real Dreams en Wow Taobao samen. Door het persoonlijke te verbinden met het maatschappelijke, opent Lundgren nieuwe perspectieven op hoe wij naar China kijken. 

Annemieke Bosman in gesprek met Thomas Beijer. In zijn nieuwe boek Zolang de muziek klinkt, dat zich beweegt tussen luisteren, denken, analyse en verbeelding, onderzoekt Thomas Beijer wat we in muziek horen en hoe herinnering, verwachting en misverstand daarin voortdurend meespelen. Onderweg ontstaan verrassende verbanden met literatuur en andere kunstvormen. Zolang de muziek klinkt is een boek over vragen zonder eenduidig antwoord, met als terugkerend thema Thomas’ koppige verzet tegen het reduceren van wat zich niet laat reduceren. Maar bovenal laat Thomas zich drijven door nieuwsgierigheid en verwondering. Thomas Beijer is pianist, componist en schrijver. In 2017 debuteerde hij met de novelle Geen jalapeños. Sindsdien publiceerde hij essays en verhalen in verschillende tijdschriften en schreef hij voor film en theater. In Zolang de muziek klinkt brengt hij de twee werelden waarin hij zich begeeft – literatuur en muziek – samen.

Annemieke Bosman praat met schrijver Luuk Vulkers over zijn boek Alles lekt. Een deurklink, een briefje van tien euro: we vinden geregeld iets vies terwijl het in wezen onschuldig is. Ons verlangen naar een schoon bestaan kan het rationele overstemmen, en dat roept belangrijke vragen op over onze samenleving. Wat is schoon precies, wie bepaalt dat? Waar walgen we van, en wat zegt dat over ons? Hoe gaan we om met sloddervossen en neat freaks? Luuk Vulkers ontleedt het fascinerende fenomeen dat hemzelf ook ontregelde: smetvrees. Hij zoekt van Spakenburg tot New York naar antwoorden en beschouwt beeldende kunst en de Bijbel met dezelfde nieuwsgierigheid als reality-tv en internetcultuur. Luuk Vulkers (1994) studeerde kunstgeschiedenis in Amsterdam en creative writing in New York. Hij publiceerde in Trouw, De Groene Amsterdammer en de Nederlandse Boekengids, en won de Joost Zwagerman Essayprijs en de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek. Alles lekt is zijn literaire non-fictiedebuut.  

Annemieke Bosman in gesprek met beeldend kunstenaar en dichter Iris Le Rütte. Deze zomer is in Museum Kranenburgh in Bergen werk van Le Rütte te zien in de tentoonstelling ‘Iris Le Rütte – Alles verandert, niets vergaat’. In de tentoonstelling staat het verschijnsel metamorfose – gedaanteverandering – centraal. ‘Iets wil veranderen’, schrijft Le Rütte zelf in een van haar gedichten. Verandering is een natuurwet: alles blijft, maar nooit in dezelfde vorm. Le Rütte kent twee belangrijke inspiratiebronnen: de natuur met haar enorme verscheidenheid aan vormen, en de verhalen uit de Metamorfosen van de Romeinse dichter Ovidius. Beide voeden haar verwondering over de wereld, die ze tot uiting brengt in een aansprekende en poëtische, figuratieve beeldtaal.  De beelden en tekeningen van Le Rütte kenmerken zich door een grote diversiteit aan vormen waarin mensfiguren, dieren, planten en dingen versmelten. Haar dierfiguren zijn veelal antropomorf: ze lijken menselijke emoties te tonen en met de toeschouwer te communiceren. Zijn het dieren of mensen, of allebei tegelijk? Aan deze verscheidenheid voegt de kunstenaar nog meer samensmeltingen toe. Zo laat ze benen uit schelpen tevoorschijn komen, of vrouwenlichamen overgaan in bloemen. Met deze hoogsteigen schepsels, maar ook met haar weergaven van figuren uit de mythologie die een metamorfose ondergingen, plaatst Le Rütte zich in een lange traditie en kiest ze tegelijkertijd voor eigenzinnige nieuwe invalshoeken.

Brecht van Hulten praat met theatermaker Boukje Schweigman over haar voorstelling Klei. Buiten staat een grote wonderlijke bol. Daarin tien ton klei en vijfhonderd liter water. Welkom bij Klei, de nieuwe voorstelling van Schweigman& in samenwerking met beeldend kunstenaar Zoro Feigl en slagwerkgroep HIIIT. Voor Klei creëerde Zoro Feigl een aards en onvoorspelbaar kleilandschap. Hierin geven de performers van Schweigman& zich over aan het ritme, de zindering, het gewicht en de vergankelijkheid van de klei. Soms smelten klei en lichaam samen en voelt de klei geborgen en vertrouwd. Op andere momenten wordt het een strijd. Grotere krachten van het landschap lijken het over te nemen. Slagwerkers van HIIIT bespelen de keramische instrumenten van Gemma Luz Bosch, waardoor een klankwereld van klei en water ontstaat. Klei is een zoektocht naar de oeroude connectie van mens en klei, in al haar schoonheid, strijd en verwondering. De voorstelling is een uitnodiging om terug te gaan naar de essentie. Hoe verhouden wij ons tot ons lichaam? En tot het land waar we op leven? Klei speelt van 9 mei t/m 27 juni in Utrecht en van 6 t/m 16 augustus in Den Bosch.

Shulas Tas in gesprek met Mirjam Marks. Marks maakte voor de VPRO de vierdelige jeugddocumentaire Helden van de Galaxy uit eind deze maand te zien is op televisie. In deze serie volgen we vijf kinderen die tijdelijk wonen op een azc-schip in de haven van Amsterdam. Vanuit hun eigen perspectief ziet de kijker hoe zij omgaan met de onzekerheid van hun situatie, het wennen aan een nieuw land en het opbouwen van vriendschappen. Juist door hun verbeeldingskracht en onderlinge band weten ze houvast te vinden.  Mirjam Marks ging na haar studie Theaterwetenschappen bij VPRO Jeugd werken en specialiseerde zich in het ontwikkelen en realiseren van jeugddocumentaire(series). Van 1998-2011 woonde ze in Suriname, waar ze verschillende documentaires maakte. Terug in Nederland was ze naast documentairemaker ook programmeur bij Cinekid. Sinds 2018 ontwikkelt ze samen met en voor Stichting de Vrolijkheid projecten met kinderen en jongeren op asielzoekerscentra. In 2023 zond de VPRO haar jeugddocumentaire-serie Kinderen van Mavungu uit.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Bert Natter.  De kersverse winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2026. Hij kreeg vorige week deze prestigeuze prijs voor zijn roman Aan het einde van de oorlog. Natter krijgt de prijs voor de beste roman van het jaar omdat hij volgens de jury op "weergaloze wijze" laat zien dat de verhalen uit de Tweede Wereldoorlog nog niet allemaal zijn verteld. "Op een meeslepende en filmische manier volgt Natter zijn personages", schrijft de jury. In een verhaal dat zich op 20 april 1945, een etmaal lang, in en rond een concentratiekamp afspeelt. Daar wordt naarstig gezocht naar de elfjarige vermiste zoon van de kampcommandant". Bert Natter debuteerde in 2008 met de roman Begeerte heeft ons aangeraakt, die werd bekroond met de Selexyz Debuutprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In 2015 verschenen Remington (longlist Libris Literatuur Prijs) en Goldberg (shortlist ECI Literatuurprijs), in 2018 gevolgd door Ze zullen denken dat we engelen zijn. In 2022 publiceerde hij het literaire non-fictieboek Leven met Lidewij.

Annemieke Bosman in gesprek met kunsthistoricus Michel Didier. Dit voor jaar verscheen zijn nieuwe boek Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp. De negentiende-eeuwse stadswijk De Pijp dankt zijn reputatie als Quartier Latin van Amsterdam aan de vele kunstopleidingen, van Quellinusschool tot Rijksakademie, maar ook aan de Tachtigers, de eerste avant-gardebeweging van Nederland. Het was een bij uitstek katholieke wijk, maar ook een joodse, en het Bijbels Museum is een van vele protestantse instituties. De theosofie bloeide er in de vorm van de Nieuwe Kunst, de Nederlandse Art Nouveau, en het socialisme in die van de Amsterdamse School. Het is een broedplaats van kunst, muziek en literatuur gebleven, van toneel, dans en kunstnijverheid. Befaamde romans van Cees Nooteboom, Oek de Jong en A.F.Th. van der Heijden spelen zich er af. Dit tweede deel van de Cultuuratlas van Amsterdam vormt een diepe bron van informatie voor de cultuurliefhebber, met 415 woon- en werksteden van schilders, schrijvers, componisten, regisseurs, architecten, acteurs en musici, van 1875 tot 2025. Waaronder Piet Mondriaan en Marlene Dumas, Willem Kloos en Gerard Reve, Eduard Jacobs en Boy Edgar. Eerder maakte Didier al een Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid. Kunsthistoricus Michel Didier schreef ruim 500 artikelen over kunst, toegepaste kunst, film en fotografie in onder andere De Groene Amsterdammer en het Nieuw Israëlitisch Weekblad.