OVT

(01:40) Een portret van de koningin boven het schoolbord. Oranjevlaggetjes op Koninginnedag in Paramaribo, Jakarta en Willemstad. En een koninklijk bezoek dat tot in de puntjes toe werd geregisseerd. Lange tijd waren de Oranjes het bindmiddel van het koloniale rijk overzee. Maar waar de één uitbundig feestvierde en het koningshuis op een voetstuk zette, protesteerde de ander tegen de Oranjes als het gezicht van de overheersers.    Op 2 oktober worden de resultaten gepresenteerd van een driejarig onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis. Universiteit Leiden deed dat onderzoek op initiatief en op kosten van de koning zelf. Het levert vijf boeken op en één daarvan is Schaduwen van de Oranjezon. Hoe werkte de verering van Oranje door in het dagelijks leven van mensen in Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden?    Het boek is samengesteld door Esther Captain, bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker bij het KITLV in Leiden en Guno Jones, hoogleraar op de Anton de Kom-leerstoel van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze zijn te gast.    (15:21) De serie East of Eden is gloednieuw op Netflix: een moderne adaptatie van het beroemde epos van John Steinbeck uit 1952. Het is een klassiek boek dat een Bijbelse blik werpt op het verhaal van The American Dream. Een familie strijkt neer in het California van midden 19e eeuw. Het land is nog leeg, een soort hof van Eden. En daar komt zonde al snel de boel verpesten.    De auteur zelf zag het als het verhaal van de gehele Verenigde Staten. Doet deze nieuwe serie het boek recht aan? We vragen het collega Christianne Alvarado, liefhebber van deze roman en historicus. (23:57) Of je nou met de trein gaat, onder een viaduct rijdt, of ergens in een stad wandelt, je komt er niet omheen. Graffiti. Voor veel mensen is het niks meer dan vandalisme. Toch is de wereld van graffiti veel rijker dan dat. 75 jaar na de uitvinding van de verfspuitbus, een essentieel middel voor de graffiti-artiest, zet Centraal Museum Utrecht de kunstvorm in de spotlights. In de tentoonstelling Graffiti ligt de focus niet op de negatieve kant, maar juist op hoe graffiti de hedendaagse kunstwereld heeft verrijkt.    Welke invloeden heeft graffiti gehad op de kunstwereld? Hoe is de scene hoe we hem nu kennen vandaag ontstaan? Aileen Middel, ook bekend als Mick La Rock, liet als twaalfjarig meisje in de jaren tachtig al haar tag overal achter. Zij is een van de curators van de tentoonstelling en praat met ons over de geschiedenis en impact van graffiti.  (33:57) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Fresco Sam-Sin, en Nadia Bouras. Deze week is de beurt aan Lotte Houwink ten Cate. Zij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling.  * De inspecteur en de gouden kersenpit - Paulien Cornelisse   * Mijn echte naam is Elisabeth - Adèle Yon, vertaling Sanne van der Meij * Theaterstuk Soekarno - Bo Tarenskeen in Het Nationale Theater  (44:54) In 2024 maakte de documentaireserie Meisjes van de Goede Herder veel los. Nu is er het vervolg, een vierdelige serie waarin nieuwe getuigenissen, brieven en archiefvondsten het vertrekpunt vormen.    We volgen Lies, Jose en Roos in hun strijd voor erkenning tegen de kloosters van de Goede Herder, daar kwamen duizenden meisjes in Nederland terecht omdat ze ‘gevallen’ zouden zijn, moeilijk opvoedbaar of seksueel losbandig.   De serie vertelt de verhalen van deze vrouwen, die zo lang buiten beeld gebleven zijn. Regisseur Britta Hosman en researcher en historicus Dore van Duivenbode vertellen hoe ze deze geschiedenis hebben teruggehaald uit de herinneringen van vrouwen, maar ook uit archieven, oude brieven en vergeten documenten.   (57:54) Hij was anarchist, journalist, schrijver en een uitgesproken verdediger van de vrijheid van denken: Anton Constandse (1899–1985). Hij maakte vroeg naam met zijn radicale ideeën gericht tegen autoriteit, fascisme en religieus dogmatisme, en in de jaren zestig en zeventig werd hij opnieuw omarmd door een jonge generatie links-radicalen. Als commentator bij de VPRO Radio werd Constandse een bekende stem.    Toch bleef hij voor de autoriteiten een man om in de gaten te houden, zo laten de BVD-archieven zien. In dit tweedelige portret gaat kleinzoon Paul van der Gaag, samen met historicus Wim Berkelaar, op zoek naar de invloed en de erfenis van zijn opa. Wat dreef hem? Waarom bleef hij voor meerdere generaties een belangrijke stem? En welke invloed zien we nu nog terug?   Vandaag deel 1: Fulltime revolutionair   

(02:39) Na ruim een jaar dreigementen tekenden Trump en de premiers van Groenland en Denemarken deze week een akkoord: Amerika krijgt meer militaire bases en invloed op de defensie van Groenland. Maar het is niet de eerste keer dat Amerika een relatief vrije hand krijgt op Groenland. In 1968 stortte er een Amerikaanse bommenwerper neer met vier kernwapens aan boord; één werd nooit teruggevonden. Wat er daarna gebeurde, bleef lang geheim. Wat leert die geschiedenis ons over die buitenlandse invloed op het eiland? Daarover spreken we Stine Jensen, schrijver van ‘We moeten het over Groenland hebben.’ (15:43) Op deze zondagochtend geeft Dominee Gremdaat een onorthodoxe preek over het thema ‘lichaam en geest’. Om onze imperfecte lichamen en dolende zielen wat troost en relativering te bieden.  (22:12) Dit jaar schreef Suzanna Jansen het essay voor de Maand van de Geschiedenis: ‘Project RUST’, over vrouwen die in de jaren vijfitg en zestig in rusthuizen geplaatst werden, vaak tegen hun eigen wil. Ook Suzanna’s eigen moeder kwam er terecht. Welk idee zat erachter? Wie waren de andere vrouwen? En hoe was het om in zo’n rusthuis te verblijven? Suzanna Jansen is te gast.   (31:57) Singer-songwriter Ara Abrahamian kwam in 1993 in de buik van zijn moeder vanuit Armenië naar Nederland. Ze vluchtte voor de oorlog in Nagorno-Karabach. Nu verwerkt hij zijn Armeense roots en de geschiedenis in zijn muziek. Onder andere met de Duduk, een eeuwenoud Armeens blaasinstrument.  (35:45) Ara met Ruins  (40:27) Een kleine vrouw in witte sari, omringd door de allerarmsten van Calcutta. Lang was Moeder Teresa het toonbeeld van katholieke naastenliefde. Ze kreeg de Nobelprijs voor de Vrede en werd heilig verklaard. Maar vanaf de jaren negentig veranderde dat beeld: critici beschuldigden haar ervan lijden te verheerlijken en de armen niet altijd de juiste medische zorg te geven. Nu is er de film Mother, waarin Moeder Teresa opnieuw wordt bekeken: dit keer vooral als een vrouw die zich verzet tegen de dominante mannenwereld. Is dat beeld accuraat? En kunnen we haar begrijpen via de bril van onze eigen tijd? Oud-OVT-presentator en kenner van het katholicisme Jos Palm bekeek de film. (50:17) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Fresco Sam-Sin. Hij bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:  -              Thinking Hands – Niemeyer, Groningen -              Wrijving - Peter Jan Margry -              Blood, Sweat and Tears - Ruben Verwaal (1:03:33) Ara met Hin Orer (1:09:20) Opvliegers, slapeloze nachten en hersenmist. De overgang lijkt een puur biologisch gegeven, maar de geschiedenis van het fenomeen vertelt een ander verhaal. In Wisseljaren laat cultuurhistoricus Rina Knoeff zien hoe veranderlijk onze ideeën over de overgang zijn. Een ontluisterende geschiedenis, die laat zien dat de overgang behalve een biologisch ook een cultureel fenomeen is.  (1:19:08) Het was groot nieuws deze week: Paul Haenen stopt als de stem van Bert en Grover in Sesamstraat. Na het overlijden van de stem van Ernie, Wim T. Schippers, wordt het tijd om het stokje over te dragen, vindt Haenen. Maar wie denkt dat het daarmee stil wordt heeft het mis. Als dominee Gremdaat preekt hij nog steeds met een troostrijke, verbindende boodschap, en Margreet Dolman beleeft haar 50-jarig jubileum én heeft een nieuwe tv-serie. Paul Haenen is te gast over de liefde voor zijn karakters door de jaren heen.

(01:25) Afgelopen week overleed Alfredo Goeloe na een aanhouding door de politie. Hij was op weg naar huis om medicijnen te halen en had niets gestolen. Toch ging het mis. Het onderzoek naar zijn dood loopt nog en met conclusies moeten we dus voorzichtig zijn. Maar de zaak raakt oude wonden, want de vraag hoe de Nederlandse politie omgaat met mensen met een migratieachtergrond is niet nieuw. Hierover gaan we in gesprek met Jair Schalkwijk, onderzoeker criminologie verbonden aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, en medeoprichter van ‘Controle Alt Delete’, een onafhankelijke organisatie die strijdt tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld.    (11:50) Deze week tekenden de nationalistische leiders van de grootste partijen in Schotland, Wales en Noord-Ierland een opzienbarend pact: ze roepen de Britse regering op zich voor te bereiden op het vertrek van alle drie de landen uit het Verenigd Koninkrijk. Van Schotland en Noord-Ierland hadden we dat misschien nog wel verwacht. Maar dat nu ook Wales meedoet, waar dit geluid van oudsher veel zachter klinkt, is verrassend. Zou het iets te maken hebben met de Engelse radicaal-rechtse politicus Nigel Farage, die mensen uit Wales onlangs nog 'sprekers van een buitenlandse taal' noemde?   Al eeuwen zijn de Keltische talen en volkeren naar de randen van de Britse eilanden geduwd. Heeft dit nieuwe elan voor onafhankelijkheid zijn wortels in dat eeuwenoude verhaal van tegen wil en dank ingelijfde Kelten? Daarover spreken we met mediëvist en Keltoloog Nike Stam.    (18:54) Vanaf deze week draait de Finse film The Kidnapping of a President in Nederland.  Tijdens een meerdaags drankgelag geven extreemrechtse vechtersbazen Kurt Wallenius en Eero Kuussaari stomdronken de opdracht tot de ontvoering van de voormalig president. Vervolgens moeten zij, de leiders van de fascistische Lapua-beweging, met een flinke kater uitzoeken wat ze allemaal in werking hebben gesteld. De film is volgens regisseur Samuli Valkama grotendeels historisch correct, maar alsnog, of misschien wel júíst daarom, een absurdistische comedy.    Wat is de historische context van deze ontvoering? We praten erover met Anne-Grietje Franssen, historicus en voormalig Scandinavië-correspondent.     (28:01) Ons nationale geheugen is in rep en roer. De directie van het Nationaal Archief wil namelijk de publiekstaken verregaand gaan afstoten. Dat zou grote gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat het lastiger te bezoeken wordt voor burgers, en dat het Nationaal Archief stopt met archieven opnemen van niet-overheidsinstellingen. Dat zou betekenen dat de persoonlijke archieven van staatslieden en van grote organisaties ook niet meer in het archief van de toekomst te vinden zouden zijn. Dat dit niet alleen verontrustend is voor de 150 medewerkers die een brief naar de minister hebben gestuurd, maar ook voor historici, journalisten, archivarissen, en anderen, is duidelijk door de petitie, die is gestart door Githa Biekman, voorzitter van ‘Stichting 30 juni-1 juli Den Haag’. Ook hoogleraar geschiedenis Jan Hein Furnee, voorzitter van de KNHG, de beroepsvereniging voor historici is ongerust. Beide schuiven aan.    (41:03) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Wim Berkelaar, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt twee boeken een een podcast.  Wij, Aanmaakhout - Otoniya J. Okot Bitek  Barbie- Het leven van een stijlicoon- Massimiliano Capella, vertal. Joost Zwart  In de schaduw van de Bevrijding (aflevering 10)- De Bergse Podcast    (54:11) Als student evolutiebiologie zat Xander Bruins een avond te scrollen op Marktplaats, toen zijn oog viel op een schedel. Een menselijke schedel welteverstaan, die ‘heel oud’ en van een ‘ridder’ zou zijn. Zijn interesse was gewekt. Hij kocht de schedel en ging op zoek naar de identiteit ervan. En het lijkt hem gelukt te zijn, want er is nu een boek: De vergeten ridder. Het onbekende leven van Boudewijn van Heile (ca. 1254–1320). Xander Bruins is te gast.      (1:04:50) Het is 30 jaar geleden dat de laatste dienstplichtigen de kazernes verlieten. Al die parate dienstplichtigen leken niet meer nodig, de Koude Oorlog was voorbij en daarmee de dreiging van een oorlog. Maar de dienstplicht werd nooit afgeschaft, want je wist maar nooit of er opnieuw oorlogsdreiging zou komen. Nu die dreiging er weer is, vinden wij het een goed moment om de serie die Michal Citroen vijf jaar geleden maakte over de geschiedenis van de dienstplicht opnieuw uit te zenden. Vandaag herhalen we deel 4:'De Koude Oorlog'. 

(01:41) In de dagen voor D-day legt James Stagg, een ijverige meteoroloog, het af tegen een minder moderne wetenschappelijke concurrent en president Eisenhower. Want is de geplande dag voor D-day wel geschikt, of zal een storm roet in het eten gooien?    Dat is waar de nieuwe film Pressure om draait. Maar wie was Stagg, en was hij echt zo belangrijk als de film voorstelt? En hoe zit het met de Ierse Maureen Flavin Sweeney, de vrouw die een beslissende weerwaarneming deed, krijgt zij wel voldoende credits in deze film? We vragen het aan militair historicus Tijmen Dokter.    (11:54) Bayeux Fever wordt het genoemd. Het middeleeuwse tapijt van Bayeux is in Groot-Brittannië op dit moment hotter dan ooit. Het beroemde tapijt beeldt in schitterende kleuren de Normandische verovering in 1066 van Engeland uit, en sinds donderdag is het 70-meter lange doek, voor het eerst in bijna 1000 jaar, te bezichtigen in het British Museum. De Britten staan er massaal voor in de rij. Waarom eigenlijk?    Met correspondent Lia van Bekhoven praten we over de Britse Bayeuxkoorts en de bijzondere plek die het tapijt en de daarop afgebeelde veldslag inneemt in de Britse geschiedenis, en waarom die invasie zo'n legendarische rol is gaan spelen in het Britse zelfbeeld.  (21:57) Op zaterdag 12 september werd de Thea Beckmanprijs voor het beste historische jeugdboek uitgereikt. In de uitzending spreken we de winnaar over het winnende boek en over de vraag hoe je historische verhalen voor kinderen schrijft.  (32:08) Vorige week vrijdag heeft de Algemene Vergadering van de VN voor een nieuwe wereldkaart gestemd, de Equal Earth-projectie. Hiermee stapt de VN af van de Mercator-projectie, in 1569 ontwikkeld door de Vlaamse wetenschapper Gerard Mercator. Met zijn projectie ontstaat er vervorming: daardoor lijkt bijvoorbeeld op de meeste wereldkaarten Groenland zo groot als Afrika, terwijl het in werkelijkheid veertien keer kleiner is. Wie was Mercator, waarom was zijn kaart zo lang zo populair? En waarom stappen we er nu pas vanaf? We praten erover met Martijn Storms, voorzitter van het Netwerk Historische Cartografie.  (40:17) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Dore van Duivenbode, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Wim Berkelaar. Hij bespreekt twee boeken een een tentoonstelling. * Tegen het Westen: in gesprek met onze vijanden - Frédéric Martel, vert. Alexander van Kesteren e.a. * Waarom ik Amerika afwijs - Menno ter Braak en Daan Heerma van Voss * Bloed, zweet en tranen. De wereld van een zakdoek - Stadsmuseum Woerden (58:47) Op de weg ligt het lijk van een soldaat. De dorpelingen die het wegslepen kijken niet om, want een lijk is vlees, en vlees is voedsel. Zo opent Het einde van de wereld is een trein van de Roemeense schrijver DanielaRațiu, een roman over de hongersnood die na de Tweede Wereldoorlog door Roemeens- en Sovjet-Moldavië trok, en die geen ramp van de natuur was maar mensenwerk. Het is een geschiedenis die lang taboe was, en die vandaag opnieuw dichtbij komt, nu de zogenaamde russificatie van Oekraïne meer dan een miljoen doden heeft veroorzaakt. Prijswinnend vertaler en historicus Charlotte van Rooden vertelt over de vergeten hongersnood en de treinen die redding en ondergang brachten, en waarom dit boek ook in Nederland moet worden gelezen.    (1:13:27) OVT Doc ‘De Dienstplicht’ deel 3   De dienstplicht is weer actueel. Alle 17-jarigen krijgen sinds dit jaar een brief van Defensie dat ze formeel zijn ingeschreven als dienstplichtige. Naar de kazerne hoeven ze vooralsnog niet. De laatste lichting dienstplichtigen die dat wel moesten, verlieten 30 jaar geleden de kazerne. In 2021 maakte Michal Citroen een 4-delige serie over de dienstplicht, aan de hand van OVT-archief, dagboekfragmenten en nieuwe interviews. In deze uitzending herhalen we deel 3: 'Het echte van een oorlog kun je niet oefenen'. 

(01:47) De Reichsbürger: Duitsers die geloven dat de huidige Bondsrepubliek helemaal niet rechtsgeldig is, omdat de voorgangers van die republiek nooit officieel zijn afgeschaft. Het is een wereld van zelfbenoemde koningen en rijkskanseliers, die in 2022 opeens heel concreet werd toen een van hen, prins Heinrich Reuss, werd opgepakt voor het beramen van een heuse staatsgreep.   Hoe serieus moeten we die beweging nemen, en wat is de link met de AfD-verkiezingskoorts? Daarover spreken we met Duitslandcorrespondent Guy Hoeks, die een boek schreef over de Reichsbürger.   (16:47) Juryvoorzitter Frits Spits kondigt de shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs 2026 aan. (25:49) Sinds deze week speelt in de bioscoop de film The Death of Robin Hood, waarin de held een getraumatiseerde oude schurk is. Een historisch betrouwbaarder beeld, volgens de filmmaker, dan de Disney-vos uit 1973, of de goeiige jaren ‘30-versie van Robin gespeeld door Errol Flynn. Hoe is Robin Hood door de filmgeschiedenis heen veranderd, en wat zegt elke Robin Hood over de eigen tijd? Filmjournalist en historicus Floortje Smit zocht het uit.   (41:21) Elke week bespreken we historische tips met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Lotte Houwink ten Cate en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Dore van Duivenbode. Zij bespreekt twee boeken en de podcastprijsnominatie van NTR:  - Het grote militaire geschiedenisboek - Adrian Gilbert ea  - Europa in 7 ½ hoofdstukken - Timothy Garton Ash, vert Inge Pieters  - NTR podcastprijsnominatie: De kinderen van het Bureau Bijzondere Jeugdzorg (53:20) Mieke de Jong is Joods, geboren in 1940, en overleefde de oorlog als ondergedoken kind. Er was een vraag die haar een leven lang niet losliet: wie waren haar ouders? Van haar moeder restte alleen een naam en de wetenschap dat ze in 1944 werd vergast in Auschwitz. Van haar vader wist ze helemaal niets, behalve een hardnekkig gerucht: hij zou Surinaams zijn geweest. Meer dan tachtig jaar later besluit een jonge historicus om het verhaal van deze vriendin van zijn oma te reconstrueren.   We gaan in gesprek met Mieke de Jong zelf en Jaïr Salomon van Dijk, historicus en schrijver van het nieuwe boek Wat verzwegen werd, een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis. (01:12:53) OVT-Doc De Dienstplicht deel 2  Deze maand precies dertig jaar geleden verlieten de laatste dienstplichtigen de Nederlandse kazernes. In augustus 1996 kwam een einde aan het tijdperk waarin de Nederlandse Staat permanent dienstplichtigen onder de wapenen had. Wat betekende die dienstplicht voor al die mensen die moesten ‘opkomen voor hun nummer’?   In deze herhaling van de vierdelige serie “De Dienstplicht” verdiept documentairemaker Michal Citroen zich in de geschiedenis van de Nederlandse dienstplicht aan de hand van bijzonder archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews. Deze week deel 2: 'De plicht van iedere jongen'. 

(01:32)  Lake Ontario, op de grens tussen de VS en Canada, zou voortaan Lake America genoemd moeten worden, zo stelde de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen week. Het is olie op het vuur van een steeds verder escalerende handelsoorlog. De onderhandelingen tussen beide landen zijn geklapt en inmiddels dreigt Canada vanaf 8 september te reageren op Amerikaanse heffingen met eigen heffingen. We praten over het conflict, en vooral over de lange geschiedenis van de Canadees-Amerikaanse relaties, met historicus Ivo van de Wijdeven.  (13:13)  Komende week opent in het Fotomuseum Den Haag een grote tentoonstelling over Eva Besnyö, een van de belangrijkste fotografen van de twintigste eeuw. Ze werd bekend met haar esthetische foto's van strakke Bauhaus architectuur of spelende kinderen, maar ze fotografeerde ook het bombardement van Rotterdam, de Watersnoodramp en later de Dolle Mina's. Wie was deze Joodse Hongaars-Nederlandse fotograaf en wat maakt haar werk nog altijd zo bijzonder? Te gast is kunsthistoricus en fotografiekenner Joke de Wolf.  (26:47)  Koolbladeren tegen de hoofdpijn, klimopblaadjes tegen zweren en saliesigaretten tegen de zenuwen. Een paar adviezen van Klazien uit Zalk, die vanaf eind jaren tachtig op de Nederlandse televisie te zien was met weerberichten en kruidentips. Misschien nog wel bekender is ze geworden door de persiflages op haar: Berendien uut Wisp van Van Kooten en de Bie.  Ze noemde zichzelf een ‘gewone huisvrouw’ maar werd een cultfiguur. Hoe kreeg ze dat voor elkaar? Dat vertelt Joep Boerboom, die schreef haar nieuwe biografie: Beter bekend als Klazien uit Zalk.  (38:52) Deze week is recensent Sanne Frequin te gast. Ze bespreekt twee boeken en een tentoonstelling:   De reiziger, geschreven door Andrea Wulf  Clit, geschreven door Kate Lister  Tentoonstelling: De 15 mysteriën van de Rozenkrans, Noordbrabants Museum    (51:50) Deze zomer doken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet.  In deze afsluiter is het de beurt aan de luisteraar, die heeft namelijk afgelopen maanden vrachten aan suggesties gedaan: van opera tot punk, van Angola tot Amerika, van Bob Dylan tot Chico Buarque. De redactie koos de mooiste en meest opvallende inzendingen uit en laat ze horen.       (1:11:14) OVT Doc: De Dienstplicht (hh)   Deze maand precies dertig jaar geleden verlieten de laatste dienstplichtigen de Nederlandse kazernes. In augustus 1996 kwam een einde aan het tijdperk waarin de Nederlandse Staat permanent dienstplichtigen onder de wapenen had. Maar wat betekende die dienstplicht voor al die mensen die moesten ‘opkomen voor hun nummer’?  In deze herhaling van de vierdelige serie “De Dienstplicht” verdiept documentairemaker Michal Citroen zich in de geschiedenis van de Nederlandse dienstplicht aan de hand van bijzonder archiefmateriaal, oude dagboekfragmenten en nieuwe interviews.  Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-30-augustus-2026 

(00:58) Je zou denken dat de Fransoos wel iets beters te doen heeft in de zomer. En toch zit die in de bioscoop, te kijken naar twee delen ‘Résistance’ en ‘Liberté’ over de grondlegger van het moderne Frankrijk, Charles de Gaulle. Wat voor beeld komt er van de staatsman uit naar voren? We vragen het aan schrijver Abdelkader Benali, die de films voor ons bekeek.     (15:37) Oude woorden nieuwe wereld - de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met Literair historicus René van Stipriaan over Apologie (1580) gescherven door Willem van Oranje.  (51:52) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze aflevering een lied uit de tweede feministische golf: 'Er is een land waar vrouwen willen wonen' gezongen door Cobi Schreijer met een tekst van Joke Smit. We praten erover met historicus Lotte Houwink ten Cate.  (1:04:01)  Bij een piramide middenin Lima, is een skelet opgegraven van een man die ritueel geofferd is in de pre-Inca Limacultuur. Om meer te vertellen over het mensoffer als fenomeen in precolumbiaans Amerika en zijn vermoeidheid is hoogleraar archeologie Alexander Geurds te gast.  Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'Bevriende bommen’ willen terugluisteren kan dat hier.  (https://www.nporadio1.nl/podcasts/bevriende-bommen)   Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-23-augustus-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-23-augustus-2026)  

(01:00)  Boven een Gronings graanveld torent deze dagen een enorm beeld van Lenin. Dat is daarheen versleept voor De Graanrepubliek, een toneelvertaling van het beroemde boek van Frank Westerman over de arbeidersgeschiedenis van de regio. Na het toneelstuk zal het beeld elders in de gemeente Oldambt neergezet worden, maar juist daar is nu discussie over ontstaan. Want moet je dat wel willen, zo’n immens beeld in de gemeente van deze Sovjetleider? We praten over dit beeld en het toneelstuk met regisseur Tom de Ket. (13:17) Oude woorden nieuwe wereld - de serie van OVT over historische boeken die ons het heden beter doen begrijpen. Welke echo’s uit het verleden schudden ons wakker, geven houvast of bieden troost? Deze week praten we met onderzoeksjournalist Thomas Muntz over The public and it’s problems (1927) van John Dewey. (55:07) Deze zomer duiken we in een wereld van muziek die meer deed dan alleen vermaken. In onze rubriek Historische Protestsongs hoor je de verhalen achter de liedjes die wereldwijd aanzette tot denken, actie of verzet. In deze aflevering een lied uit Noord-Macedonië: Kales bre andjo - Esma Redžepova. Dat lied gaan we bespreken met journalist en schrijver en historicus Arja Mari. (01:07:46) We gaan met Frank Vermeulen, oud-correspondent in Indonesië en zoon van een Indonesië-veteraan, in gesprek over zijn nieuwe boek “Masdoelhak en Adriana. Of de toegedekte moorden van de Indonesië-oorlog.” Hij werkte jarenlang door de archieven om een van de duizenden moorden uit die oorlog tot op de bodem uit te zoeken: die op de hoge Indonesische ambtenaar Masdoelhak Nasoetion.  Normaal gesproken sluiten wij de podcast af met een van onze documentaires. Doordat wij deze zomer in ons radioprogramma bijzonder goeie historische documentaires van andere programma’s en omroepen uitzenden, voegen we deze niet aan onze podcast toe. Mocht je de documentaire van deze week 'De Guy van Oma' willen terugluisteren kan dat hier (https://www.nporadio1.nl/podcasts/docs/130764/250-de-guy-van-oma).    Meer info:  https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-16-augustus-2026  (https://www.vpro.nl/ovt/artikelen/ovt-16-augustus-2026)