Interview over religieus onderwijs was gamechanger in campagne

Alle kinderen kunnen zichzelf zijn op school. Via het vak ‘burgerschap’ leren ze over de waarden van de democratische rechtsstaat. Zo was het goed geregeld, dacht Den Haag, nadat in het verleden meermaals commotie was ontstaan over anti-homolessen op reformatorische scholen. Maar hoe verhouden de idealen van gelijke behandeling uit artikel 1 van de grondwet, zich eigenlijk tot de religieuze vrijheid voor scholen, vastgelegd in artikel 23 van diezelfde grondwet?

Nieuwsuur (NOS/NTR) onderzocht hoe het huidige beleid uitwerkt voor kinderen in de klas, en richtte zich daarbij voor het eerst op zowel de streng-christelijke schoolpraktijk als de groeiende groep islamitische reguliere scholen. Wat bleek: kinderen leren aan de ene kant over vrijheid en gelijkheid, maar aan de andere kant dat de vrouw onderdanig is aan de man. Ze leren over autonomie en non-discriminatie, maar ook dat homoseksuele relaties tot ernstige ziektes en ontwrichting van de samenleving kunnen leiden. Een dubbele boodschap voor kinderen.

Heftige reacties
Tijdens de maandenlange research die Nieuwsuur op dit onderwerp verrichte, bleek al hoeveel stof het deed opwaaien. De redacteuren kregen te maken met sommaties van advocaten, lasterpraktijken en doxing. Na publicatie volgden heftige reacties uit het streng-religieuze smaldeel van Nederland. Toen Nieuwsuur tijdens de verkiezingscampagne CDA-leider Bontenbal bevroeg op het onderzoek, en daarbij een fragment toonde van een homoseksuele oud-leerling, groeide de impact tot landelijke, ongekende hoogte. De uitspraken van Bontenbal raakten precies de kern van wat was blootgelegd: de spanning tussen botsende religieuze en democratische waarden in de klas, én in het land.

Gamechanger
Politiek-duiders noemden het ‘de gamechanger’ in de verkiezingscampagne. IPSOS becijferde dat het Nieuwsuur-interview de "voornaamste reden" was dat het CDA 5 zetels verloor in de peilingen. Een onderzoeksjournalistiek verhaal, dat losstond van de politieke campagne zelf, groeide uit tot een in ieder medium nagalmend campagnethema.

Kamer dwingt onderzoek af
Na de verkiezingen dwong een meerderheid van de Tweede Kamer een onderzoek af. Het nieuwe kabinet moet gaan onderzoeken hoe artikel 1 nooit kan worden geschonden door artikel 23. En in het coalitieakkoord staat zwart op wit: de vrijheid van onderwijs mag niet misbruikt worden om de kernwaarden van de democratische rechtsstaat te ondermijnen.