Tip van Alma Mathijsen
Buladó: Papiamentu vs. Nederlands
Toevallig stuitte ik op Buladó. Een wonderschone film uit 2020 geregisseerd door Eché Janga, het scenario komt van Janga en Esther Duysker. Ze wonnen er een Gouden Kalf mee voor beste lange speelfilm.
De negenjarige Kenza woont met haar vader en haar opa op het platteland van Curaçao. Haar opa is wild en spiritueel, hij roept de goden aan, bouwt een spirit tree van uitlaatpijpen van auto’s en spreekt het liefst Papiaments. Haar vader is een rationele politieagent die genoeg heeft van de rommel die zijn vader om het huis creëert. Om Kenza’s kansen te vergroten wil hij dat iedereen consequent Nederlands spreekt. Haar moeder is allang overleden. Op school raakt Kenza steeds vaker verstrikt in vechtpartijen. Wanneer haar vader haar weer komt ophalen, luistert Kenza een gesprek af tussen hem en de schoolleiding over haar moeder.
‘Ze hebben nooit de kans gehad elkaar in de ogen te kijken,’ zegt haar vader.
‘Ik begrijp u niet.’
‘Wat je niet hebt gekend kun je ook niet missen.’
Maar Kenza mist wel degelijk iets en dat begrijpt haar opa. Hij vertelt haar over het verleden en hoe dapper haar moeder was. Hij neemt haar mee op tochten door de woeste natuur en vraagt haar om ervoor te zorgen dat hij niet wordt weggezet in een verzorgingstehuis.
‘Wat je vader een bejaardenhuis noemt is voor mij een doodskist van beton.’
Uiteindelijk is dat toch waar hij belandt. Wanneer Kenza hem bezoekt zit hij in elkaar gezakt achter in de zaal tijdens een reguliere kerkdienst. Hij legt zijn hoofd op haar schouder en zingt zachtjes in het Papiaments: ‘Vliegende vissen verdrinken niet.’
Buladó betekent ‘vliegende vis’ maar staat voor zoveel meer. Zoals het loslaten van het aardse en opstijgen naar het bovennatuurlijke. Deze film laat niet alleen zien wat het is om op zeer jonge leeftijd een ouder te verliezen, maar brengt ook de schrijnende geschiedenis van ons kolonialisme in beeld. Alleen al dat gegeven maakt deze film briljant.
