Tip van Alma Mathijsen
Het Uur van de Wolf: Een geheim appartement in een winkelcentrum
Het is de laatste tijd nogal makkelijk om de hele mensheid te verdoemen. Maar dan zie ik iets dat me compleet vervult van uitsluitend liefde voor de mens. In dit geval de documentaire Het Uur van de Wolf: De verborgen installatie, waarin een groep kunstenaars in het geheim bouwt aan een appartement in een loze ruimte van een winkelcentrum.
Het speelt zich af in de beginjaren van het nieuwe millennium. In de stad Providence in het oosten van de VS worden steeds meer mensen weggedrukt uit hun huizen door projectontwikkelaars. Zo ook een broedplaats die aanvoelt als een constante explosie van concerten, exposities en feesten. Michael Townsend is een van de verdreven kunstenaars. In diezelfde tijd wordt een gigantisch winkelcentrum gebouwd in het midden van Providence. Het gebouw keert de arme wijk de rug toe, aan die kant ligt niet eens een ingang. Alles is gericht op de rijke klant die naar Providence zal reizen voor 325.000 vierkante meter aan luxeartikelen.
Townsend herinnert zich dat er tijdens de constructie een loze ruimte ontstond waar bouwmateriaal werd opgeslagen. Wanneer het winkelcentrum af is, besluit hij met een groep bevriende kunstenaars op zoek te gaan. Door een smalle opening kunnen ze zich naar binnenwerken. Na een ellenlange wirwar van muren vinden ze een tussenruimte van 70 vierkante meter. Ze filmen zichzelf indertijd met een digitale camera en hebben het hele proces verrassend goed gevolgd. Ik leef totaal met ze mee terwijl ze hun droomlocatie ontdekken. Ook al is het er aardedonker, is er in geen jaren iemand geweest, en ligt het constructiestof nog centimeters dik op de grond. Ze zijn door het dolle. Ze ontdekken andere manieren om er te komen, via nooduitgangen en steile trappen, ze laten zich niet afschrikken door alarmen.
Het eerste dat ze nodig hebben is een bank. Die moeten ze ongezien het winkelcentrum insmokkelen. Als die eenmaal staat, willen ze een porseleinkast met inhoud naar binnen krijgen. Ook dat lukt, het wordt steeds gezelliger. Nu kunnen ze er ook daadwerkelijk wonen. In de vier jaren die volgen maken ze er een daadwerkelijk functionerend appartement van. Uiteindelijk willen ze zelfs een muur van beton met een eigen voordeur bouwen om het nog huiselijker te maken. Ik kan het zelf haast niet geloven nu ik het opschrijf maar ook dat lukt ze.
Waarom deze documentaire me zo vreselijk hard raakt is omdat de groep kunstenaars het idee heeft omarmd dat het leven volstrekt zinloos is. Juist daarom nemen ze het appartement zo bloedserieus. Ze hebben jaren van hun levens gegeven aan een project dat sommigen als belachelijk zouden bestempelen. Het is hun kleine verzetsdaad tegen het grote kapitaal. Of nog beter: het is hun verzetsdaad tegen alles wat er misgaat met de mensheid. Als er mensen bestaan die vier jaar lang alles uit hun handen laten vallen om te zorgen dat er een krakkemikkig appartement komt in een gladgestreken winkelcentrum, dan krijg ik weer vertrouwen dat we toch nog iets goed in ons hebben.
Inmiddels is het meer dan twintig jaar geleden, maar de groep kunstenaars kijkt zelf ook met extreem veel liefde terug op de tijd dat ze eraan werkten. En dan laten ze allemaal de sleutel zien die toegang geeft tot het appartement. Alle zeven hebben ze hem nog, en de meesten dragen hem zelfs aan hun sleutelbos.
