Tip van Alma Mathijsen
De pijn in kamer 113 laten
Na het kijken van Brieven aan Vincent blijft er een vreemd gevoel hangen. Ik kan er niet helemaal de vinger op leggen. Acht Franse vrouwen verblijven op dezelfde plaats waar Vincent van Gogh 136 jaar geleden ook werd opgenomen in een psychiatrische kliniek in St. Rémy-en-Provence. Ze schrijven hem brieven waarin ze hem direct aanspreken, sommigen schrijven in de tegenwoordige tijd, alsof hij nog in leven is.
‘Op deze plek moet ik mezelf genezen. Ik moet vertrouwen in mezelf hebben. Ik laat drie mensen achter van wie ik hou. Zonder spijt geef ik mijn werk op. Ik hoop u snel weer te lezen, beste meneer Van Gogh.’
De vrouwen schilderen als deel van de therapie, een van hen steekt kwasten in haar opgestoken haar om vlug een andere dikte te kunnen gebruiken. Hun brieven lezen ze voor, allemaal op hun eigen manier. Een vrouw kijkt rechtstreeks in de camera, haar blik zo intens, dat ik er soms van wegkijk. Misschien juist daarom raakt het me. De breekbaarheid is voelbaar door het scherm heen. Er is een vrouw die ik niet snel meer zal vergeten, haar naam wordt niet genoemd. Ze schrijft op de vloer van het trappenhuis. Haar lange benen uitgestrekt, ze draagt een bruine jurk, om haar hals hangt een zilveren ketting met een smaragdkleurige steen. Een vreemde plek om iets op papier te zetten, maar ik geloof compleet dat zij precies daar het beste kan werken.
‘Had men me maar eerder verteld dat deze plek slechts een tussenstop is. Mijn pijn zit diep in me verankerd. Mijn lijden zal niet tussen de muren van kamer 113 achterblijven. Het zal met me terugreizen naar Aix-en-Provence.’
Wanneer ik naar haar luister wil ik meer, zij overstijgt het concept. Er is iets dat wringt aan het idee om uitsluitend vrouwen in behandeling brieven te laten schrijven aan een overleden wereldberoemde kunstschilder wiens schilderijen zo bekend zijn dat we ze kunnen oproepen. Ik hou van gedachte-experimenten, ik schuw de vervreemding nooit, maar toch durf ik niet mee af te dalen. Misschien juist wel omdat het zo dicht in de buurt komt van wat ik zelf doe. Ik ken de binnenkant van klinieken iets te goed, ik weet hoe ik mezelf kan verliezen in een concept dat iedereen behalve mezelf vreemd in de oren klinkt. Daarom ga ik naast de naamloze vrouw in het trappenhuis zitten en verzin ik een manier hoe we haar pijn kunnen laten plakken aan de muren van kamer 113. Ook al is het helemaal niet mogelijk.
