Tip van Alma Mathijsen
Met wilde streken toont Bîstyek het leven van een gevlucht gezin
Bîstyek loopt met zijn moeder door de galerie waar al zijn kunstwerken hangen. Ze struinen tussen de gigantische doeken waarop hij zijn jeugd heeft nagebootst. Ze spreekt geen Engels. Naast een moederlijk figuur met een hoofddoek omgeknoopt staat in grote zwarte streken: When they come I will protect you. Zijn moeder grijpt hem vast als hij haar uitlegt wat er staat.
De Koerdische kunstenaar Bîstyek is opgegroeid in Syrië in een kamer van drie bij drie meter. Toen het daar te gevaarlijk werd, is hij met zijn moeder, broers en zussen naar Libanon gevlucht. En daarna weer door. Zo groeide hij steeds op in een nieuwe piepkleine kamer waar hij samen met zijn familie leefde. Wanneer iemand zich moest wassen, gingen de anderen kamer uit om te wachten tot die klaar was. Uiteindelijk kregen ze de kans om naar Winnipeg in Canada te emigreren. In een expositieruimte heeft Bîstyek de kamer uit zijn jeugd nagebouwd. De witte muren die nog beschilderd moeten worden, komen op hem af, hij kan er onmogelijk in blijven.
Bîstyek is een kunstenaar die niet anders kan. Hij heeft geen opleiding gevolgd en in zijn jonge jaren geen kennis meegekregen van de kunstschilders die hem voorgingen. Hij moest simpelweg altijd schetsen, graffiti spuiten en schilderen. Het is hem gelukt om alles wat hem is aangedaan te vertalen naar het doek. Soms moest hij kiezen om eten of een nieuwe kleur verf te kopen zodat hij door kon schilderen.
Zijn werk is niet precies, maar intens en groots. Op een van de muren uit de nagebootste kamer heeft hij het bed geschilderd waar ze vroeger met zijn allen op een matras sliepen. Hij lag op de hoek naast zijn moeder, zijn broers en zussen lagen aan de andere kant. Zijn moeder naaide stukjes stof van haar versleten jurken aan de deken die net niet groot genoeg was voor al die lijven. Als hij niet kon slapen tekende hij stilletjes, naast de matras hij altijd papier klaarliggen. Het is prachtig en hartverscheurend om te zien hoe Bîstyek zijn hele leven in het teken heeft gezet van schilderen. Met zijn wilde streken wordt een wereld die normaal onzichtbaar blijft plotseling kraakhelder.
