Tip van Alma Mathijsen
Monet: Niemand had oog voor Monet in zijn eigen tijd
De eerste keer dat ik in aanraking kwam met Monet, was tijdens het kijken naar Titanic. Ik moet twaalf jaar oud zijn geweest. Rose DeWitt Bukater stond erop haar schilderijen mee te vervoeren op de Titanic. Er zat werk van Picasso, Degas en Monet tussen. Hoewel haar verloofde haar kunstcollectie afdoet als ‘vingerverfschilderijen’, ziet medepassagier Jack Dawson de schoonheid ervan in. Hij beweegt traag met zijn vingers mee op de schilderbewegingen van Monet terwijl Rose verliefd op hem wordt. Alles wat Jack Dawson aka Leonardo DiCaprio mooi vond, vond ik ook mooi. Toch huilde ik aan het einde van de film vooral om zijn dood, en niet zozeer om het verlies van tientallen kunstwerken van onschatbare waarde.
Uiteraard waren die werken nooit aanwezig op de RMS Titanic, dat was een verzinsel van regisseur James Cameron. Het heeft wel bijgedragen aan de mythische status van de waterlelies van Monet. Over de hele wereld willen mensen ze zien. Het voormalige huis met de tuin in Normandië waar Monet ze schilderde trekt jaarlijks bijna een miljoen bezoekers. Er is een complete replica van de tuin gebouwd in Japan, zozeer is zijn werk in trek. Maar dat was lang niet altijd zo, blijkt uit de documentaire Close Up: Monet en de Waterlelies. Zijn schilderijen werden in zijn eigen tijd niet op waarde geschat. In de roaring twenties hebben mensen geen oog voor zijn obsessie met één vijver. Ook al had Monet de hele wereld gezien, aan het einde van zijn leven wijdde hij zich aan de waterlelie in zijn eigen tuin.
‘Zijn blik wordt steeds geconcentreerder,’ zegt Cyrille Sciama, directeur van het Musée des Impressionnismes Giverny, ‘hij heeft de eeuwigheid gevat in een waterdruppel.’
Iedere dag zag er voor hem hetzelfde uit:
‘’s Ochtends at hij een gebraden worst, dronk een glas witte wijn, stak een sigaret op en ging aan het werk. En zodra de zon onderging ging hij naar bed.’
Zonder daglicht kon hij toch niets doen. Die geconcentreerde fascinatie is een zegen. Hij had het vermogen om de hele wereld in een bloem te zien. Logischerwijze kwam hij zijn tuin amper nog uit.
