Tip van Rachel Pouwer
Maurits de Bruijn gaat naar het Boekenbal: “Hoe wil ik me voelen? Als een alien.”
We zijn in de werkruimte van ontwerper Ülkühan Akgül. Er staan volop snacks (waaronder kumquats), omringd door sculpturale silhouetten, metershoge schoenen en een prachtig (en inmiddels al iconisch) glas-in-loodwerk van Robin Kaptein. Hier pas je geen kleding, hier worden ideeën getest. Schrijver Maurits de Bruijn staat met een rietje een pakje Capri-Sun te drukken. Het doel is helder: een Boekenbal-look met zowel een praktische als een inhoudelijke richting.
Het Boekenbal als sociaal universum
Het Boekenbal is geen gewoon feest. “Ik denk altijd: het is maar goed dat mensen niet echt weten wat er gebeurt. Want dan kan het alleen maar tegenvallen,” zegt Maurits de Bruijn. De aantrekkingskracht zit niet in wat het is, maar in wat het belooft. Het mysterie, de onbereikbaarheid, het idee dat je er niet zomaar binnenkomt. “Maar uiteindelijk zijn het gewoon een paar ongemakkelijke schrijvers met elkaar.” Het is een plek van small talk, sociale choreografie, de eindeloze gangen van Internationaal Theater Amsterdam. Geen inhoudelijke panels, maar een draaideur van ontmoetingen, blikken, ongemak, dansen en rituelen. Juist die ambiguïteit maakt het tot een cultureel icoon.
Maurits’ verhouding tot zichtbaarheid is veranderd. “Toen ik begon met schrijven, moest je je als schrijver echt niet te veel uitdossen.” Extravagantie werd gelezen als oppervlakkigheid, uiterlijk als intellectueel risico. Vooral vrouwen werden daarop afgerekend. Die spanning verwerpt hij nu. Het Boekenbal is voor Maurits de Bruijn niet langer een plek om te verdwijnen in neutraliteit, maar een ruimte om zichtbaar te zijn zonder schaamte. “Ik wil daarmee ook wel laten zien dat ik niet meer bang ben voor die blik van buitenaf.”
“Ik verkoop een fantasie. Ik creëer een verhaal.”
We zijn bij ontwerper Ülkühan Akgül, die in 2023 nog met een 10 afstudeerde aan AMFI (Amsterdam Fashion Institute) en afgelopen Amsterdam Fashion Week zijn debuutcollectie Etnisch Profiteren presenteerde. En met succes, want NRC Handelsblad riep het uit tot "de indrukwekkendste nieuwkomer." Voor Akgül is mode geen product, maar een taal. “Ik verkoop een fantasie. Ik creëer een verhaal. En dat doe ik door middel van kleding.” Zijn werk beweegt tussen mode, beeldende kunst en maatschappelijk denken. Het ontwerpt begint bij een concept. Vorm ontstaat pas na betekenis. Stof volgt idee. Zijn collectie Etnisch Profileren is geen esthetisch thema, maar een inhoudelijk kader waarin identiteit, representatie en macht worden onderzocht.
Het ontwerpproces zelf is geen rechte lijn. “Dat is chaos. Eerlijk gezegd.” Akgül werkt vanuit tekst, lezen en onderzoek, en vertaalt dat naar sculptuur, moulage (ook wel mouleren of draperen) en bouw. “Ik vind het interessant om te zien hoe het onderzoek zich vertaalt naar vorm.”
Voor Akgül is de drager van zijn creaties essentieel. “In dit geval staat Maurits centraal.” De inhoudelijke wereld van Maurits wordt onderdeel van het werk. Zijn thema’s, zijn blik, zijn culturele veld versterken de betekenis van de look. Akgül: “Dat geeft ook diepte. Dat maakt mijn verhaal ook sterker.” Twee praktijken die elkaar niet illustreren, maar verdiepen.
Klaar voor het Boekenbal
De Boekenbal-look moet niet alleen betekenis dragen, maar ook leefbaar zijn. Maurits is daar helder over. “Ik moet erin kunnen zitten.” Het Boekenbal heeft een zaalprogramma van anderhalf uur zitten, en daarna een aaneenschakeling van bewegen door gangen, gesprekken voeren, ademen, bestaan. “Ik moet kunnen dansen, lachen, plassen en ademhalen.” Geen fragiele vorm, geen performatieve beperking. "En hoe wil ik me voelen?Als een alien."
Maurits de Bruijn is helemaal klaar voor het Boekenbal 2026. Benieuwd naar wat hij gekozen heeft uit de nieuwste collectie van Ülkühan Akgül? Het hele interview zie je in NPO Cultuur op donderdag 12 maart om 22:25 uur op NPO 2 Extra en op vrijdag 13 maart om 10:40 uur NPO 2 en NPO Start.
