Tip van Rachel Pouwer
Offenbach meets punk: Steef de Jong maakt Tulip Town
In de repetitieruimte van de Stadsschouwburg Haarlem ligt een wereld van karton klaar om opengevouwen te worden. Steef de Jong is met een groot team aan het repeteren voor Tulip Town, zijn nieuwe punkoperette. De basis is een operette van Jacques Offenbach uit 1868. “En daar hebben we een punkversie van gemaakt.” Het verhaal gaat over twee personen die verliefd op elkaar worden, terwijl hun omgeving zich druk maakt over wie nu precies een jongen of een meisje is. “Zij vinden het zelf helemaal niet verwarrend. Maar de omgeving wel.”
De punker in Offenbach
Dat Steef de Jong juist voor punk kiest, is geen willekeurige stijlgrap. Toen hij zich in Offenbach verdiepte, ontdekte hij dat de operette zelf behoorlijk punk was. Steef: "Offenbach schopte in het Parijs van de negentiende eeuw tegen de gevestigde orde, maakte gebruik van mensen die niet tot de traditionele operawereld behoorden en moest door allerlei regels noodgedwongen creatieve oplossingen bedenken. Het was echt een soort do-it-yourselfmentaliteit. Ik zag heel veel parallellen met de punkbeweging.” In Tulip Town krijgt die oude operettemuziek daarom gitaren, een rafelrandje en af en toe gewoon een flinke schreeuw. “De schoonheid blijft natuurlijk behouden, dat vind ik wel heel belangrijk. Maar toch, het wordt iets anders.”
Dan gaat de Jong verder met de rondleiding door het decor. Wat op het eerste gezicht een verzameling platte kartonnen platen lijkt, blijkt een complete theaterwereld in opgevouwen vorm. Er ontstaan slaapkamers, voordeuren, een bloementuin, een balzaal en zelfs een koets. Alles kan openvouwen, dichtklappen, ronddraaien of zich ontpoppen tot iets anders. “Een voorstelling ontvouwt zich, letterlijk. Het heeft dezelfde spanning als bij het omslaan van een bladzijde in een boek. Je weet dat er iets nieuws komt, maar nog niet precies wat. Een soort belofte.” Het decor hoeft daarvoor niet ingewikkeld te zijn. “Ik wilde het zo simpel mogelijk houden. Dus niet met hele constructies. Gewoon uitvouwen en neerzetten.”
Een beetje activistisch, maar vooral vrolijk
Onder al dat karton en die punk zit een verhaal dat volgens Steef uiteindelijk helemaal niet nieuw is. Hermosa en Alexis zijn verliefd op elkaar. Hun omgeving maakt van hun liefde een probleem omdat er verwarring ontstaat over hun gender. “Zij denken daar zelf eigenlijk helemaal niet over na. Zij zijn gewoon. Maar anderen maken er een probleem van.” Dat gegeven komt uit een operette uit 1868, maar Steef wil het nadrukkelijk gebruiken om naar het heden te kijken. Niet door de voorstelling zwaar of belerend te maken, maar juist door humor en lichtheid in te zetten. “Wij hebben eigenlijk dat verhaal genomen om iets over onze tijd te vertellen. En hoe wij daar als mensen nu mee omgaan.”
“We willen een hele leuke, vrolijke voorstelling maken die ook mensen inspireert en hoop geeft.” Tegelijkertijd wil de Jong het activistische randje niet verliezen. Dat is voor hem het punkgedeelte van de voorstelling. "Ik voelde toch iets van: dit moeten we blijven benoemen. Zichtbaar houden.” Voor Steef is dat uiteindelijk heel eenvoudig: “We zijn met z'n allen op de wereld. En we zijn uiteindelijk allemaal mensen.”
En dus krijgt Tulip Town niet alleen punkgitaren en Vivienne Westwood-achtige kostuums, maar ook iets wat Steef naar eigen zeggen nog niet eerder in zijn voorstellingen heeft gedaan: schreeuwen. “Af en toe schreeuwen we ook gewoon.” Misschien is dat wel de kern van Tulip Town: een voorstelling die met karton en fantasie een vrolijke wereld bouwt, maar ondertussen luid genoeg is om iets te zeggen. En als dat dan ook nog kan met een operette uit 1868, een paar gitaren en een heleboel goede zin, is dat behoorlijk punk.
Wil je een kijkje achter de schermen van de repetities van Tulip Town? Kijk NPO Cultuur op donderdag 10 september om 21:30 uur op NPO 2 Extra en vrijdag 11 september om 10:45 uur op NPO 2.
