Tip van Rachel Pouwer
‘Bepaalt waar je wieg staat waar je terechtkomt?’ Florian Myjer maakt The Drama
Florian Myjer heeft het druk met zijn nieuwe voorstelling The Drama bij Theater Oostpool, maar een klein dessert met NPO Cultuur kan er nog wel bij. Op het toneel gaat het er straks minder zoet aan toe. De voorstelling speelt zich af tijdens een symposiumavond waarop verschillende sprekers hun licht laten schijnen over de Nederlandse klassenmaatschappij. "Het begint als een beschaafd debat”, vertelt Myjer, "en hopelijk gaat dat ontsporen.” Aan tafel klinkt dat nog luchtig, maar het onderwerp waar hij zich op heeft gestort, raakt een hardnekkige vraag: hoeveel bepaalt de plek waar je geboren wordt over de plek waar je uiteindelijk terechtkomt?
Klasse laat zich niet in één hokje stoppen
Myjer liep al langer rond met het idee om een voorstelling over klassenverschillen te maken. De juiste ingang ontbrak alleen nog. "Wij hebben in Nederland heel lang gedacht da wij geen klassenmaatschappij hebben en dat het bij Engeland, bij Frankrijk hoort. Maar dat is helemaal niet zo.” Terwijl de discussie over ongelijkheid steeds nadrukkelijker wordt gevoerd, blijft klasse volgens Myjer een onderwerp waar we niet altijd goed raad mee weten. "Misschien is het wel de grootste ongelijkmaker. Maar we hebben het er niet over.” Dat is voor Myjer het vertrekpunt van The Drama. Hij wil onderzoeken hoe sociale afkomst doorwerkt in een mensenleven en hoeveel ruimte er werkelijk is om aan je achtergrond te ontsnappen.
Als je hoopt dat The Drama een overzichtelijk antwoord geeft op de vraag wat klasse precies is en wat we ertegen kunnen doen, kom je bedrogen uit. Tijdens zijn onderzoek ontdekt Myjer juist hoe veelzijdig het begrip is. "Het gaat over je economische positie, maar het gaat ook over je netwerk, je opleiding, je culturele bagage. Het is zoveel.” Daarom brengt hij verschillende personages samen, onder wie een antropoloog, een socioloog, een schrijver en een documentairemaker. Ieder kijkt vanuit een eigen perspectief naar dezelfde samenleving. Voor theater is die gelaagdheid een uitgelezen kans. Verschillende ideeën bestaan naast elkaar, zonder dat er één simpel en samenhorig antwoord uitrolt.
Humor als toegangspoort tot een ongemakkelijk onderwerp
Een voorstelling over klassenongelijkheid klinkt misschien als een avond vol zware kost, maar Myjer wil nadrukkelijk ruimte laten voor humor. Dat past bij de manier waarop hij met Oostpool maatschappelijk relevante onderwerpen benadert: scherp, theatraal en zonder dat het stoffig wordt. "Het is natuurlijk een serieus onderwerp, maar we kunnen ook wel met jeu en met humor het publiek het verhaal intrekken.” Zelf moet hij tijdens de doorloop regelmatig lachen om de scènes, ook wanneer hij zich voorneemt dat niet te doen. Dat plezier is voor Myjer een belangrijk onderdeel van het maakproces. Humor maakt het mogelijk om naar ongemakkelijke situaties te kijken zonder dat het gesprek meteen dichtklapt.
Wat hoopt Myjer dat het publiek meeneemt wanneer het de zaal verlaat? Niet per se een pasklaar oordeel over de Nederlandse klassenmaatschappij, maar wel nieuwe inzichten en misschien een ongemakkelijke herkenning. "Ik hoop ook dat het je herinnert aan een gedeelde menselijkheid.” Hij wil niet beweren dat een theatervoorstelling de polarisatie kan oplossen. Wel ziet hij ruimte om mensen met verschillende achtergronden opnieuw naar elkaar te laten kijken. "Jullie komen misschien allemaal van verschillende plekken, maar er is een gedeelde menselijkheid, hopelijk.” De vraag is dus niet alleen welke verschillen ons uit elkaar drijven, maar ook wat er gebeurt wanneer we die verschillen serieus durven te onderzoeken. Met The Drama wil Myjer dat gesprek openen.
Je ziet het interview met Forian Myjer in NPO Cultuur (NTR) op vrijdag 23 oktober om 10:40 uur op NPO 2 en gelijk daarna op NPO Start.
