Tip van Alma Mathijsen
Het Uur van de Wolf: Een diva stopt nooit
In de documentaire Tot de laatste noot volgen we vier operazangers die aan het einde van hun lange carrière staan. Alle vier de vrouwen gaan daar totaal anders mee om. Charlotte Margiono (1955) zong over de hele wereld, in Nederland brak ze door bij operaliefhebbers met haar rol als Fiordiligi in Mozarts Così fan tutte.
‘Je bent gewoon een marionet. Als je jong bent, vind je het allemaal nog leuk en spannend. Maar gaandeweg, voorbij de vijftig, merk je bij je collega’s die ook die leeftijd hebben, dat er toch veel gezuurpruimd wordt. En terecht.’
In de operawereld is perfectie noodzakelijk. Anders wordt je stante pede eruit gegooid. Alle vier verlangen ze het uiterste van zichzelf, al is dat niet altijd meer haalbaar. Alleen Doris Soffel (1948) wil daar geen moment over nadenken, ze staat het zichzelf gewoonweg niet toe.
‘Zangeressen van mijn leeftijd zingen niet meer.’
‘Bent u de oudste?’
‘Ja. En de beste, geloof ik. Ik ben nog altijd heel actief.’
Als zij het zegt, dan is het zo. Ze draagt een gewichtigheid met zich mee die meteen respect afdwingt. Het is haast aanstekelijk, zo’n portie zelfvertrouwen zou goed zijn voor menig mens dat in de kunsten werkt.
Sandrine Piau (1965) is de jongste van het stel. Regisseurs casten haar nog in alle mogelijke rollen, het maakt niet uit welke leeftijd ze moet belichamen, ze kan het. Met gemak springt ze op de motorkap van een auto als dat van haar verlangd wordt. Tocht lukt het haar niet om de noten te halen die ze vroeger met gemak kon zingen. Ze wilde een nieuw gecomponeerde opera bijna weigeren om die reden. Tot ze inzag dat ze de componist ook kon vragen om het anders te arrangeren:
‘Ik zei haar dat ik het vijfentwintig jaar geleden wel had kunnen zingen, maar nu niet meer. ‘Geen probleem,’ zei ze. Ze herschreef het in een lagere toonsoort.’
De zanger die me het meest van alle zal bijblijven is Roberta Alexander (1949-2025). Zij is geen greintje van het spelplezier dat ze als jonge kunstenaar had verloren. Speels beweegt ze over de repetitievloer, ook al wordt ze misschien iets sneller moe dan voorheen. Zonder schroom en met humor vertelt ze over de invloed die de overgang heeft gehad op haar stem:
‘De souplesse die je nodig had, was heel vaak weg. Droog, vooral dat. Zo droog als gort.’
Ze giert het uit op haar eigen bank. Tijdens de opnameperiode overlijdt Alexander plotseling. Om aan de rand van je eigen leven nog zo vrolijk en lustig te vertellen is op zich al iets om te bewonderen.
