Tip van Rachel Pouwer
Monki Business op Oerol: "Wat nou als je het wél doet?"
Op het duin trekt de wind aan jassen, haren en decorstukken. En ergens daartussen speelt Monki Business de première van Uitkijkers, waarmee het gezelschap deze week op Oerol Festival staat. Kort na de première - op zeven meter hoog bij windkracht zes - spreek ik maker en speler Benjamin Kuitenbrouwer. Een beetje moe, een beetje opgelucht, maar vooral nog vol van wat er net is gebeurd. "Ik zit nu vol adrenaline."
"Misschien komt het goed, maar hoe ziet dat er dan uit?"
Dat het hard werken is, zie je meteen. De spelers trotseren niet alleen de zwaartekracht, maar ook de elementen. Toch gaat het Kuitenbrouwer niet in de eerste plaats over de fysieke uitdaging. De aanleiding voor Uitkijkers ligt ergens anders. In een tijd waarin het gesprek over de toekomst vaak wordt gedomineerd door alles wat misgaat, wil hij ruimte maken voor een andere vraag. "Ik heb de voorstelling gemaakt omdat ik het belangrijk vind dat we met elkaar blijven delen waar we naar uitkijken." Niet omdat de problemen niet bestaan. Integendeel. "Het gaat nu niet echt goed, heel erg fout zelfs."
Juist daarom wil Kuitenbrouwer verder kijken dan de diagnose. Hoe vaak praten we eigenlijk nog over de wereld die we wél zouden willen? Over wat er mogelijk is als dingen anders gaan? In Uitkijkers worden die toekomstbeelden niet uitgewerkt als een blauwdruk. Ze worden gedeeld. Uitgewisseld. Voorgespiegeld. Tegen elkaar aangehouden. "Misschien komt het goed, maar hoe ziet dat er dan uit?" vraagt Kuitenbrouwer zich af. "En krijg je daar geen kracht van, als we dat samen delen?"
De kunst van het vallen
Het is een gedachte die voor Kuitenbrouwer verrassend goed bij circus past. "In circus zit een bereidheid om iets te proberen dat onmogelijk lijkt. Circus is hoopvol. Circus is optimistisch." Hij moet lachen wanneer hij uitlegt waarom. "Circus vraagt: wat nou als je het wél doet?" Alsof je naar een paal kijkt en denkt: mensen kunnen en horen daar niet bovenin te hangen. En vervolgens begin je toch te klimmen.
Op Oerol krijgt dat idee nog een extra laag. Hier zit het publiek niet in een verduisterde zaal waar elke prikkel gecontroleerd is. Hier is er wind. Hier zijn mijn meeuwen. Hier zijn wolken die zich nergens iets van aantrekken. Toch ervaart Kuitenbrouwer juist daarin een bijzondere concentratie. "Op Oerol spelen we in een setting waarbij er weinig afleiding is, waardoor mensen ook echt de tekst van de voorstelling en daarmee de boodschap meekrijgen."
Aan het einde van ons gesprek leg ik nog één dilemma voor. Wat is erger: artistiek op je bek gaan of fysiek op je bek gaan? Benjamin Kuitenbrouwer moet er zichtbaar over nadenken. "Ik ben wel getraind in fysiek op mijn bek gaan. En ik ben een maker en een kunstenaar die artistiek op mijn bek gaan dan natuurlijk moeilijker vindt." Uiteindelijk kiest hij toch. "Misschien toch fysiek dan."
Dat is dan ook precies waar Uitkijkers over gaat. Niet over de zekerheid dat alles goedkomt, maar over de bereidheid om het toch te proberen. Om samen een beeld van de toekomst vast te houden, al is het maar voor even. Tussen de windvlagen door.
Je ziet NPO Cultuur op donderdag 18 juni om 21.30 uur op NPO 2 Extra en op vrijdag 19 juni om 10.50 uur op NPO 2. Daarna is de uitzending ook te zien op NPO Start.
