Tip van Naomi Ronner
NPO Best Bekeken: Swan Lake Remixed ADE
Het losbreken van tradities is zelden zonder slag of stoot gegaan. Bij de première van het ballet Le Sacre du printemps in 1913 werd geschreeuwd, gefloten en zelfs gevochten in de zaal. De revolutionaire muziek van Stravinsky en de choreografie van Vaslav Nijinsky waren voor sommige toeschouwers te avantgardistisch. Ruim een eeuw later wordt opnieuw aan de heilige huisjes van het klassieke ballet gerammeld. Dit keer met elektronische bassen, sneakers en breakdance. In Swan Lake Remixed ADE (NTR) trekken regisseurs Ernst Meisner en Marco Gerris, samen met componist Rik Ronner, de klassieke veren uit Tsjaikovski's bijna 150 jaar oude Het Zwanenmeer. Wat gebeurt er als zwanen de dansvloer op gaan?
Onder de imposante koepel van de Gashouder in Amsterdam ligt een groot podium, waar elektronische bassen en drumbeats door de ruimte dreunen. De dansers van ISH bewegen zich in losse kleding over het podium, terwijl de klassiek geschoolde balletdansers hun opwachting maken in witte tutu’s. Het lijkt eerst even alsof de twee stijlen om de beurt hun ding laten zien, met een overgang tussen klassiek ballet en moderne dans, die wat nadrukkelijk afgebakend aanvoelt. Maar dan komt de voorstelling op gang en wordt het daadwerkelijk een remix. De tutu’s bewegen lichtvoetig tussen de breakdancebewegingen en lossere passen van de modernere urbanhiphopdansers.
Ergens roepen het beeld en de muziek bij me een gevoel van ongemak op. Dansen op elektronische muziek gaat in een club namelijk om overgave. Je lichaam zoekt zelf zijn weg door de muziek; onbezonnen en gevoelsmatig. Bij ballet en professionele dans in het algemeen is dat in principe het tegenovergestelde. Iedere beweging is doordacht, iedere spier aangespannen, iedere houding tot in detail ingestudeerd. Discipline en vakmanschap zijn wat een podium onderscheidt van een dansvloer.
Toch heeft de voorstelling iets van een clubnacht zelf. Een clubnacht: eerst wordt er thuis wat gedronken en muziek gedraaid om alvast in de stemming te komen. Eenmaal in de club volgen tracks waarbij je misschien nog niet meteen de urgentie voelt om te dansen. Tot er plotseling een nummer voorbijkomt dat je lichaam wél in beweging zet. Voor je het weet sta je euforisch, midden in een zwetende massa, te dansen. Het is een kwestie van opbouw. Er zit ook een opbouw in deze voorstelling, een voortdurend zoeken naar een gezamenlijk ritme, momenten waarop de energie wat inzakt en vervolgens weer aanzwelt.
Als de zwanen de dansvloer opgaan
Het verhaal van Het Zwanenmeer dat in de meeste uitvoeringen wordt verteld, gaat over prinses Odette, die door de boze tovenaar Von Rothbart in een zwaan is veranderd. Alleen de liefde van prins Siegfried kan de betovering verbreken. In de oorspronkelijke versie van Het Zwanenmeer, voordat het libretto werd herschreven, was Odettes transformatie echter geen vervloeking, maar een vermomming. Als zwaan kon ze haar schuilplaats verlaten, weg van haar boze schoonmoeder. Het is een veel boeiendere lezing van het verhaal, waarin de zwaan niet symbool staat voor gevangenschap, maar juist voor vrijheid. Als zwaan de nacht in, de dansvloer op.
Anders dan Le Sacre du printemps, stond het ietwat modernere publiek van Swan Lake Remix ADE gelukkig wél open voor de door en door onorthodoxe benadering. Het werd zelfs met een daverend applaus ontvangen.
