Tip van Pieteke Dik
Wat gebeurt er als ik mijn hele fantasie openzet?
In de wereld van Motherland heerst een vloek. Mannen hebben een levensloop van 80 jaar en vrouwen van drie dagen. Vrouwen zijn er enkel om te baren en sterven dan weer. Katinka is de uitverkorene vrouw, die de vloek moet zien te verbreken. Hoeveel is het individu bereid om op te geven voor het grotere belang?
In de komische fantasy triologie Motherland zien we theatermaker Jip Smit als het hoofdpersonage Katinka. De eerste twee delen werden heel goed ontvangen: ze won er The best of Fringe award mee en werd genomineerd voor een Theo d'Or – de prijs voor de meest indrukwekkende vrouwelijke dragende rol. Op dit moment legt ze de laatste hand aan het derde deel van de triologie: Motherland: The Return of Katinka. We spreken Jip tijdens de montage.
Jip, even een korte recap, graag! Waar gaat de Motherland-triologie over?
De Motherland-trilogie is een komische fantasy voorstelling, waarin we Katinka volgen. Katinka leeft in een wereld waarin vrouwen maar drie dagen leven. Ze worden geboren, puberen, zijn bejaard en sterven dan weer, in die drie dagen. Mannen hebben een levensloop van ongeveer tachtig jaar. Katinka is de uitverkorene: ze leeft langer dan drie dagen. Daarom aan Katinka de opdracht om de vloek op de vrouwen te verbreken.
Wat gaan we in dit derde deel zien?
In dit derde deel van de Motherland-trilogie volgen we Katinka verder tijdens haar queeste. Ze komt aan weer in haar thuisland: de eilanden van Treismeres. Daar moet ze infiltreren bij de mannen en dat doet ze door zich te verkleden als man. Dan moet ze bij de poel van Mitra terechtkomen. In die poel worden de vrouwelijke baby’s ondergedompeld, waardoor ze maar drie dagen leven. Katinka heeft een steen die ze terug moet plaatsen om de vloek te verbreken. In dit derde deel zien we dus haar tocht naar de poel van Mitra.
En je staat niet alleen op het podium tijdens dit derde deel…
Het heet Motherland maar de moeder hebben we nog niet eerder gezien, tot dit deel! In dit derde deel speelt Marisa van Eyle (bekend van o.a. Abeltje, Alles is Liefde, Minoes en verschillende toneelstukken) mijn moeder, die vanuit de hemel toekijkt hoe haar dochter deze onmogelijke queeste moet uitvoeren. De moeder van Katinka zit in de hemel met andere vrouwen te praten over haar dochter die er volgens hen veel te lang over doet de steen terug te brengen naar de poel van Mitra. Vanuit de hemel reflecteert zij op wat ze beneden ziet.
Hoe ben je op het idee van The Motherland gekomen?
Een jaar of vijf geleden ben ik hieraan begonnen. Ik wilde heel graag zelf iets maken, waarin ik mijn hele fantasie kon gebruiken. Soms miste ik dat een beetje in het theater: dat ik alles wat ik bedacht, helemaal vól kon spelen en uitproberen. Ik dacht: ‘als ik nou gewoon mijn hele fantasie openzet? Wat gebeurt er dan allemaal?’ Zo heb ik mijn fantasie in de vrije loop gelaten, zonder compromissen en regels.
Wist je toen al dat het fantasy ging worden? Waarin alles kan natuurlijk?
Ja, al vrij in het begin bedacht ik dat het leuk zou zijn en goed zou kunnen werken als het fantasy zou worden. Je geeft het publiek en jezelf dan gelijk een kader. Binnen dat fantasy-genre kan ik mezelf dan weer alle vrijheid geven. Dus dat zijn tegelijkertijd de beperkingen die ik mezelf opleg. Toen ik wist dat het fantasy werd, wist ik ook dat er dan een paar regels moesten zijn, zo werkt dat vaak binnen dat genre. Een van die regels was de natuurwet dat vrouwen drie dagen leven en mannen tachtig jaar. Daarmee heb je ook gelijk het conflict!
En wist je toen al dat je drie delen ging maken?
Toen ben ik gewoon gaan schrijven. Alle losse ideeën heb ik opgeschreven en daar heb ik het eerste deel van gemaakt. Ik had toen nog geen idee dat het een triologie zou worden, maar dat eerste deel had wel een open einde. Ik had mezelf de mogelijkheid gegeven een vervolg te maken. Het eerste deel eindigde met de zin ‘Op naar de overwinning!’ Daarop volgde het tweede deel. In deel twee was het verhaal nog niet afgelopen, dus moest er een derde deel komen en daar zijn we nu.
De eerste twee delen werden geweldig ontvangen. Speelt dat mee in de voorbereidingen van het derde en laatste deel?
Ja, ik vind het heel spannend om dit derde deel te maken. Ik heb het idee dat het net zo goed moet zijn als de vorige twee delen. Ik wil dat deze net zo vet wordt en dus ligt de lat heel erg hoog. Ik ben namelijk heel trots op de eerste twee delen. En dit deel is ook het einde. Ik vond het heel spannend om te beginnen aan het einde. Het is eigenlijk veel makkelijker om een open einde te schrijven, je eindigt dan sowieso met spanning. Nu moet je het rondmaken en dat is heel moeilijk. Het moet onverwachts zijn maar toch aan bepaalde verwachtingen voldoen. Mensen moeten wel met een vol hart naar buiten lopen straks. Ik vind het derde deel echt bloedspannend om te maken.
Als je zelf schrijft, kan ik me voorstellen dat je die hele wereld al voor je ziet. Hoe gaat zo’n samenwerking met decor en kostuums?
Het decor is gemaakt door Juliette Mout en de kostuums door Esmee Thomassen. Ik vind het heel gaaf dat zij in hun vormgeving nog een stapje verder kunnen denken. Zij bedenken zulke rare en fantastische dingen, waar ik nooit op gekomen zou zijn. Zo gebruikt Esmee bijvoorbeeld pruiken als mouwen van mijn kostuum. Que decor hebben we ook veel gesprekken gehad over hoeveel je wil invullen voor het publiek. Hoeveel heb je nodig om een wereld neer te zetten? Of hoe weinig eigenlijk? Sommige delen van het decor zijn heel gedetailleerd uitgewerkt terwijl er tegelijkertijd ook heel veel aan de verbeelding wordt overgelaten.
En hierna moet je afscheid nemen van de wereld van Katinka…
Ja… Hierna gaan we afscheid nemen van dit universum. Dat doet me wel een beetje pijn hoor. Ik heb nu gewoon vijf jaar lang in deze wereld geleefd en straks moet ik afscheid nemen van dit personage. Dat vind ik best wel verdrietig, maar ik wil het ook vieren. Ik wil vieren dat deze wereld bestaat en dat ik alle vrijheid heb genomen om mijn fantasie helemaal de ruimte te geven.
Motherland: The Return of Katinka is tot en met 19 december te zien in theaters door heel Nederland. Aan het begin van de voorstelling word je op komische wijze door Jip helemaal bijgepraat over wat er in de eerste twee delen gebeurde, dus je kan hier ook gerust heen als je die gemist hebt!
