Terugblik: NPO innovatietalk op NFF

NPO Innovatie deelt kennis op Nederlands Film Festival: sessies direct uitverkocht

Tijdens het Nederlands Film Festival organiseerde NPO Innovatie twee kennisdelingssessies en een workshop voor makers, producenten en andere professionals uit de sector. De belangstelling was groot: beide kennissessies waren vrijwel direct uitverkocht. Ook jonge makers wisten de sessies goed te vinden.

AI en filmmaken: kansen, experimenten en dilemma’s

De sessie over AI en filmmaken liet zien hoe snel AI de creatieve praktijk verandert. Wytse Koetse demonstreerde hoe tools voor video-, beeld- en audiogeneratie steeds krachtiger worden en nieuwe workflows mogelijk maken. AI wordt daarbij vooral gezien als een creatieve partner: een manier om sneller concepten te ontwikkelen, meerdere invalshoeken te verkennen en nieuwe ideeën te ontdekken. Tegelijkertijd bleef één boodschap overeind: mensen blijven de motor achter creatie. AI kan ondersteunen, maar neemt de rol van de maker niet over.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden van onder meer KRO-NCRV en NTR werd duidelijk dat AI niet alleen technische kansen biedt, maar ook journalistieke en ethische vragen oproept. Vooral als je gebruik maakt van hybride vertelvormen. Hoe maak je aan de kijker duidelijk wat fictie, documentair of AI-gegenereerd is? Wanneer is de inzet van AI ethisch verantwoord en op welke wijze kan je transparantie geven? In productie Holland Gate over de evacuaties uit Kabul werd AI ingezet om bronnen te beschermen en verhalen toegankelijker te maken voor jongere doelgroepen, terwijl steeds zorgvuldig werd nagedacht over verantwoording en betrouwbaarheid. Ook kwamen er titels aan bod (o.a. City Bites) die met behulp van AI historische verhalen nieuwe leven inblazen voor jongeren. 

De paneldiscussie waarbij ook Wouter van Noort aanschoof (journalist met focus op maatschappelijke vragen rondom AI), maakte zichtbaar dat AI zowel enthousiasme als ongemak oproept. Makers zien nieuwe creatieve mogelijkheden, maar waarschuwen ook voor risico’s zoals vervagende grenzen tussen echt en nep, verlies van menselijke interactie in het maakproces en de impact op vertrouwen in media. Juist daarom werden experimenten als waardevol gezien: niet alleen om te ontdekken wat technisch kan, maar vooral om samen te leren waar AI wel en niet past binnen fictie en non-fictie. 

Microdrama en verticale storytelling: nieuwe vormen voor nieuwe doelgroepen

Rosanne van de Leemkolk van KRO-NCRV en Annelies Termeer van VPRO namen het publiek mee in de wereld van microdrama: korte, verticaal gefilmde fictieseries die vaak via TikTok, YouTube of andere sociale platforms worden ontdekt. Aan de hand van onderzoek, internationale voorbeelden en de KRO-NCRV-serie De Laatste Zomer werd duidelijk dat microdrama veel meer is dan een ingekorte dramaserie.

Het format vraagt om een andere manier van schrijven, filmen en monteren. Verhalen beginnen direct in de actie, werken veel met close-ups en spreken kijkers rechtstreeks aan. De drempel om af te haken is hoog, waardoor iedere seconde telt. Makers omschreven het verschil treffend: waar je bij traditionele televisie langzaam een verhaal afpelt, begin je bij verticale video juist direct met de kern.

Onderzoek laat zien dat veel kijkers kennismaken met een serie via sociale media, waarna ze doorstromen naar het eigen platform van de omroep. Tegelijkertijd ontstaan er wereldwijd steeds nieuwe verschijningsvormen, zoals interactieve microdrama's.

Verticale video als creatyieve speeltuin: in het tweede deel stond verticale storytelling centraal. Aan de hand van projecten binnen talentplatform VPRO Dorst werd getoond hoe makers experimenteren met uiteenlopende vormen: van explainers en korte documentaires tot absurdistische verhalen en portretten van subculturen.

Een belangrijke les: verticale video is niet simpelweg een horizontale productie die wordt bijgesneden. Het vraagt om eigen vertelwetten, een andere beeldtaal en een diep begrip van de context waarin mensen content consumeren. Tegelijkertijd biedt het kansen om nieuwe makers aan je te binden, te experimenteren met vormen en verhalen te vertellen die op traditionele televisie minder snel een plek krijgen.

Conclusie: externe kennisdeling goed ontvangen

Bij NPO Innovatie onderzoeken we voortdurend hoe technologie, veranderend mediagedrag en nieuwe vertelvormen impact hebben op de toekomst van media. De lessen die we daarbij leren, willen we niet alleen binnen de publieke omroep toepassen, maar juist ook delen met de bredere creatieve sector. Door kennis uit onderzoek, experimenten en innovatieprojecten beschikbaar te maken, hopen we makers te inspireren en nieuwe samenwerkingen mogelijk te maken.

De grote belangstelling tijdens het Nederlands Film Festival (en eerder ook tijdens het Festival voor de Journalistiek in Deventer) bevestigt dat die behoefte er is. We kijken daarom met veel energie terug op de gesprekken, ideeën en ontmoetingen tijdens de sessies en workshop 'digital storytelling'.

Alle foto's via Nederlands Film Festival / fotograaf: Almichael Fraay.