Het Mediaforum

De Nederlandse kranten NRC, de Volkskrant, AD en de Telegraaf hebben boetes gekregen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) nadat zij schreven over diabetesmedicatie zoals Ozempic. De inspectie beschuldigt de kranten van 'het maken van publieksreclame voor geneesmiddelen' nadat zij schreven over de gezondheidsvoordelen van de middelen. De Nederlandse Vereniging van Journalisten is bang voor zelfcensuur van journalisten rondom onderwerpen als medicatie. Voor Hansje van de Beek, onderzoeksjournalist bij Argos, is het niet duidelijk waar de kranten "de grens over zijn gegaan". Daarom had ze van tevoren graag verduidelijking vanuit de inspectie gezien in de vorm van een persbericht. "Ik weet nu niet wat hier zo vreselijk aan is." Journalist Haroon Ali denkt dat media hier juist over moeten blijven schrijven. "Ozempic is een maatschappelijk onderwerp. Het is de taak van kwaliteitskranten om daar evenwichtig over te berichten en feit van fictie te scheiden."

De natuurbrand in België blijft door woeden. Het is de zoveelste natuurbrand in Europa deze zomer, waarbij geëvacueerde dorpen en hardwerkende brandweerlieden dagelijkse mediakost zijn geworden. Laurens Vreekamp, journalist en AI-expert, merkt dat "gewenning" begint op te treden. "Dit is het nieuwe normaal." Paul Römer, oud-directeur radio en tv bij Talpa, meent dat de zomerdroogte "leidt tot enorme ellende" en dat deze problematiek "onomkeerbaar" is. "Media mogen alarmistischer zijn over de staat van ons klimaat. Geen enkel ander probleem is belangrijk als het milieu fundamenteel naar de klote gaat", zegt Römer. "Uiteindelijk moet het publiek gemotiveerd worden om de politiek onder druk te zetten om dingen te gaan doen." 

Protesterende boeren verzamelen zich vandaag massaal bij het provinciehuis in Den Bosch, om zich te verzetten tegen de plannen om de vergunningen van vijf pluimveehouders in te trekken. Hoe zorg je als media ervoor dat je nieuwe verhalen over de boerenprotesten blijft vertellen? Hoeveel aandacht geef je überhaupt aan de protesten? En: hoe breed worden de protesten eigenlijk gedragen? "Niet alleen de media, maar ook veel mensen in Nederland zullen dat 'daar gaan we weer'-gevoel wel herkennen", vertelt Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur bij NRC. Zij ziet dat media de afgelopen tijd meer aandacht zijn gaan besteden aan de vraag hoe boeren op een andere manier zijn gaan werken. "Journalisten willen natuurlijk altijd verhalen maken die nog niet gemaakt zijn", zegt Sara Berkeljon, onderzoeksjournalist bij de Volkskrant. Zij denkt daarbij bijvoorbeeld aan verhalen over de handhaving bij de protesten en de overwegingen van lokale bestuurders.  Aan tafel zitten Clara van de Wiel, Sara Berkeljon en Spraakmaker Anette Birschel.

Je kon niet om de zonsverduistering van gisteravond heen. In de media was er ongelooflijk veel aandacht voor het fenomeen, evenals voor de grote run op eclipsbrilletjes. En dat zorgt voor verbroedering, ook in andere delen van Europa. "In de verslaggeving vooraf heb ik moeten grinniken om de verbinding, maar toen ik zelf op het grasveld stond, dacht ik: het is toch wel zo", reageert journalist Margriet Brandsma. "Het is bijzonder en dat verbindt." Het onderwerp interesseerde Anna Dijkman, columnist bij het FD, vooraf "niet superveel", maar wilde het toch wel zien en voelde ook die verbroedering. "Je vraagt toch aan elkaar of je ook hebt gekeken. Je hebt samen iets meegemaakt."

Door desinformatie op social media gingen tienduizenden migranten naar de grens bij Ceuta, met vele tientallen doden tot gevolg. De EU heeft erop aangedrongen dat er een samenwerking moet zijn met TikTok en Meta, het moederbedrijf van Instagram en Facebook. Ze slaan de handen ineen met onafhankelijke factcheckers, in de hoop eenzelfde soort crisis als in Ceuta te voorkomen. Volgens Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland, bewijst dit de grote techbedrijven "gevoelig" zijn voor politieke druk. "Ze willen niet te vele gedoe en verboden opgelegd krijgen, maar je ziet dat het zin heeft als een sterke EU druk uitoefent, dan heeft de samenleving daar profijt van." Giselle van Cann, hoofdredacteur van NOS Nieuws, meent dat dit een "crisisprotocol" is van de EU, maar vraagt zich af of de techbedrijven bij volgende crises wel zo makkelijk om de tafel gaan. "We kunnen veel meer doen dan we tot nu toe durven te doen", reageert Heijne. "Daar heb je wel politici voor nodig die die ambitie hebben." Aan tafel zitten Sander Heijne, Giselle van Cann en Spraakmaker Arjen Gielen. 

Het is inmiddels bijna een jaar geleden sinds de moord op de 17-jarige Lisa in Duivendrecht. In de nasleep werd de campagne 'Wij eisen de nacht op' gelanceerd. Waar de media vorig jaar heel veel berichtten over vrouwenveiligheid, is die aandacht inmiddels verslapt en wordt de campagne opnieuw gestart, in de hoop dat die aandacht 'structureel' zal worden. Eelco Bosch van Rosenthal, adjunct-hoofdredacteur van Nieuwsuur, begrijpt die behoefte, maar stelt dat media "een eigen afweging" maken. "Het moet een functie hebben om het verhaal te vertellen. Sensatiezucht ligt al snel op de loer." Niki van der Naald, adjunct-hoofdredacteur van De Gelderlander, meent dat bepaalde termen rondom vrouwenveiligheid, zoals femicide en de zaak-Lisa, op "één hoop" worden gegooid. "Je moet ervoor waken dat je niet overal hetzelfde stempel op drukt." Aan tafel zitten Niki van der Naald, Eelco Bosch van Rosental en Spraakmaker Joël Broekaert.

Europa is kurkdroog aan het worden. In Nederland merken we daar ook de gevolgen van. Zo staat de Rijn op een historisch dieptepunt, zijn er tal van hittegolven geweest en zelfs bosbranden. Wat is de impact van deze onophoudelijke stroom aan klimaatnieuws? Columnist en schrijver Roos Schlikker vreest dat "droogte-moe" erin kruipt, maar stelt ook dat de aandacht hiervoor niet mag verslappen. "Er is iets heel heftigs aan de hand." Amber Wiznitzer, columnist en journalist bij NRC, herkent de "gewenning" die optreedt. "Het hoort niet normaal te zijn, maar dat is wel wat er gebeurt." Jelle Postma, directeur van Justice for Prosperity, meent dat het een "complex dossier" is met vele belangen, waardoor dit thema ook gepolitiseerd kan worden. "De berichtgeving is eendimensionaal, over hoe hoog de temperatuur is en hoe de verscheurde rivierbodems eruitzien", legt Postma uit. "Het is te oppervlakkig. Dit zou zomaar richting de Provinciale Statenverkiezingen een stevig polariserend thema kunnen worden." Aan tafel zitten Roos Schlikker, Amber Wiznitzer en Spraakmaker Jelle Postma. 

In de afgelopen 24 uur werden we drie keer opgeschrikt door een overlijdensbericht: dat van Earth & Fire-zangeres Jerney Kaagman, acteur Peter Faber en rapper Tony Scott. Tubantia-hoofdredacteur Daan Bonenkamp kende Kaagman eigenlijk vooral van haar werk als jurylid bij Idols en waardeerde de necrologieën die over haar waren geschreven. "Voor mensen die maar één blik op iemand hebben, vind ik het goed dat we kunnen zien wie zij in de volle breedte was. Dat vind ik ook de kracht van media op zo'n moment." Theatermaker Tom de Ket herinnert zich acteur Peter Faber als een "ongelooflijk innemende man". "Hij had een ontzettende levenslust en was een ongelooflijk goede improvisator." De drie 'iconen' zijn voor Marc Veeningen, hoofdredacteur bij Talpa, niet te vergelijken. "Hoe je op de overlijdens reageert, is voor iedereen anders. Dat is heel persoonlijk."  Aan tafel zitten Marc Veeningen, Daan Bonenkamp en Spraakmaker Tom de Ket.