Tip van Naomi Ronner
NPO Best Bekeken: Pro Deo
In serieland zijn er twee soorten verhalen die er echt toe doen: verhalen over mensen die door en door slecht zijn, en verhalen over mensen die de goede zaak dienen, anderen uit de misère proberen te trekken en ondertussen zelf kopje-onder gaan. Pro deo (BNNVARA) behoort tot die tweede categorie. In deze serie volgen we sociale advocate Alex Sterkenburg, gespeeld door Tjitske Reidinga, die zich samen met haar collega’s inzet voor mensen die niet gehoord worden.
‘Zij wordt advocaat’, voorspelden kennissen en familieleden vroeger, wanneer ik als jonge tiener aan de volwassenentafel weer eens fel deelnam aan discussies die ik een stuk boeiender vond dan het gesprek aan de kindertafel. Het ging over racisme, de loonkloof tussen mannen en vrouwen of de positie van vluchtelingen. Met die voorspelling deed ik verder weinig, maar ik beschouwde het als een mooi compliment. Naarmate ik ouder werd en zag hoe medestudenten hun weg vonden naar de juridische wereld, ontdekte ik dat een sterk rechtvaardigheidsgevoel niet per se een vereiste is om het recht uit te oefenen. Sterker nog, je zou kunnen zeggen dat recht en een sterk rechtvaardigheidsgevoel over het algemeen vrijwel niks met elkaar te maken hebben.
Voor wie bewust voor de sociale advocatuur kiest, ligt dat echter wat anders. Een sterk rechtvaardigheidsgevoel is er vaak juist de belangrijkste drijfveer. Maar idealisme alleen betaalt de rekeningen niet en maakt lange werkdagen of emotioneel zware dossiers niet minder belastend. In Pro Deo (BNNVARA) zien we hoe de medewerkers van het kantoor voortdurend laveren tussen de voldoening die het geeft om op te komen voor mensen die anders nauwelijks een stem hebben, en de financiële zekerheid, rust en stabiliteit die een andere baan hun zou kunnen bieden.
Bureaucratische rompslomp & boze burgers
In een van de afleveringen wordt Layla, gespeeld door Madina Rashidi, geconfronteerd met de frustratie die bureaucratische rompslomp kan oproepen. Bij het UWV verliest ze haar geduld en schreeuwt ze tegen een baliemedewerker die weigert haar te helpen zonder afspraak voor haar cliënt. Die afspraak blijkt maanden van tevoren te moeten worden gemaakt. Je hoeft niet lang te zoeken naar voorbeelden van overheidsinstanties op het gebied van geld, werk en zorg waar de werkdruk hoog is en de personeelstekorten nijpend. Wie regelmatig met zulke instanties te maken heeft, weet dat je er vaker een nummer bent dan een mens.
Terug op kantoor smijt Layla haar jas op haar bureau en lucht ze bij haar collega’s haar hart over haar ervaring bij het UWV. Die schieten in de lach, en ik begrijp wel waarom. Ook ik moest lachen. Het lijkt me namelijk nogal onwaarschijnlijk dat een sociaal advocaat nog nooit op dit soort bureaucratische muren is gebotst. Maar frustrerend blijft het natuurlijk wel. Ik vind het daarom goed dat zo’n herkenbare ergernis, die bij veel mensen leeft maar vaak blijft steken in een klachtenloket of een gesprek met de buurvrouw, ook een plek krijgt in iets vermakelijks als een televisieserie.
Maar Pro Dreo (BNNVARA) gaat net zoveel over de mensen die vastlopen in systemen als de mensen die dagelijks proberen de knopen eruit te halen. Mijn favoriete personage is Jac(queline), gespeeld door Annet Malherbe. Het is de meest bescheiden en misschien wel de interessantste rol van de serie.
De kantoormanager - of hoe je die functie tegenwoordig ook noemt - houdt de boel bij elkaar. Ze kent haar roedel door en door en fungeert als graadmeter voor alles wat er op de werkvloer speelt: de oplopende emoties, de onderhuidse spanningen en de sores die het liefst onder het tapijt worden geschoven. Ze probeert de eigenwijze Alex aan de praat te krijgen, haar slechte eetgewoonten bij te sturen en haar te wijzen op verantwoordelijkheden die onder het gewicht van de overuren aan haar voorbij dreigen te gaan. Er is niets wat niet met een kopje koffie of thee in de keuken van het advocatenkantoor op zijn minst een beetje te verzachten valt.
