Tip van Pieteke Dik
Close Up: Pipe Dream – de standbeesten van Theo Jansen
In de Close Up (AVROTROS) documentaire Pipe Dream – de strandbeesten van Theo Jansen (2004) zien we Haagse kunstenaar en uitvinder Theo Jansen aan het werk aan zijn strandbeesten. De pipe in de titel verwijst naar Jansens strandbeesten. Dat zijn namelijk metershoge kinetische constructies van PVC buizen die met behulp van de wind of een klein zetje zelfstandig ‘lopen’ over het strand van Scheveningen. De documentaire is gemaakt door de Bulgaarse Niklay Nikolov en Zachary Alfred.
De documentaire begint met de fascinerende beelden van de gigantische strandbeesten die langs de kustlijn voortbewegen. In een voice-over horen we de kunstenaar zeggen ‘’In het begin dacht ik dat ik een soort God was.’’ Al sinds 1990 is hij bezig met nieuwe vormen van leven te creëren. ‘’Over de jaren heen werd het echter duidelijk dat ik meer de slaaf ben dan een god.’’ vervolgt hij. In dit verstilde portret krijgen we een inkijkje in de gedachtes en de werkwijze van dit markante figuur. Als kijker ben je vaak bij hem thuis aan het strand van Scheveningen, waar hij zit te schetsen. Afgewisseld met beelden uit zijn werkruimte, waar hij laat zien hoe hij de basis onderdelen van de strandbeesten maakt.
Theo Jansen is over de hele wereld bekend met zijn strandbeesten, omdat video’s ervan over het hele internet gaan. In de documentaire is hij bezig beelden in een zeecontainer te laden voor een galerie in Osaka. Op het moment dat de documentaire gefilmd wordt, heeft Jansen een expositie met strandbeesten in de tuin van Kunstmuseum Den Haag. Dat is zijn allereerste museum expositie in Nederland en dan ook nog eens in de stad waar hij vandaan komt, bij het museum waar hij vroeger altijd langs fietste onderweg naar school. Deze expositie betekent veel voor hem.
De schoonheid van de natuur fascineert Jansen. Hij is bijna dagelijks op het strand te vinden. ‘’Ik hoor hier echt thuis. Dit hele strand is mijn studio. Ik heb de grootste studio ter wereld.’’ Hij gaat ook vaak even zwemmen in de zee. De inspiratie voor de bewegingen van de strandbeesten komt uit de natuur en de zee. Hij is vooral bezig met de strandbeesten volledig zelfstandig te laten rondlopen en leven op het strand. Op dit moment moet hij ze nog binnenhalen als er storm komt of als het winter wordt. En ook om ze in beweging te krijgen is er vaak nog even een zetje of aanzwengeling van de kunstenaar nodig.
Hij is bijna op het strand geboren vertelt hij en hij vervolgt dat zijn as ook uitgestrooid mag worden in de zee. ‘’Hopelijk lopen de strandbeelden dan zelfstandig rond hier.’’
