In de tempel van Isa van Lier: “Ik wil plekken bouwen waar je even mag zijn”

“Ik wil tempels bouwen”

Voor Isa van Lier is de installatie nog altijd geen afgerond werk, maar een ruimte waarin ze zelf ook blijft hangen. “Als ik hier ben, dan voelt het nog steeds alsof ik gewoon in mijn tekenboekje ben gesprongen. In mijn eigen dagboek-binnenwereld.” Die nabijheid maakt het werk persoonlijk, maar tegelijk zoekt ze juist naar iets dat groter is dan haarzelf. “Ik ben toch altijd nieuwsgierig hoe universeel ik een werk kan maken,” zegt ze, terwijl ze naar de honderden gezichtjes om haar heen kijkt. Het werk nodigt uit tot vertraging. “Dat alle mensen die hier even gaan zitten en plaatsnemen… dat die ook iets universeels aanraken in henzelf, waardoor het leven even wat lichter is,” zegt ze. Het is geen ervaring die je moet begrijpen, maar iets waar je even in mag zijn. “Je hoofd even leeg laten worden.”

Die ervaring is niet toevallig ontstaan. Van Lier bouwt bewust ruimtes waarin je kunt verdwijnen. “Ik heb een keer eerder een tempel gemaakt,” zegt ze, “en daarmee bedoel ik een ruimte of een installatie waar je helemaal in kan zakken.” Niet kijken naar kunst, maar het ervaren. De oorsprong daarvan ligt in Japan, waar ze een tijd verbleef. “Daar zag ik heel veel zen-tempels,” vertelt ze. “Waar op een bepaalde manier naar het leven wordt gekeken.” In die tempels vond ze iets wat ze in Nederland miste. “Hier is een bepaalde stilte of leegte.” Dat gevoel wilde ze vertalen naar haar eigen werk. “Plekken bouwen waar mensen welkom zijn,” zegt ze, “waarbij je niet meteen een god hoeft te vereren. Maar wel een plek voor bezinning.”

“Het werd een soort fabriekje”

Elk werk begint voor Isa van Lier klein. “In de kern ontstaat een werk voor mij altijd als een zaadje,” zegt ze. “Een zaadje in mijn hart of een zaadje in mijn hoofd.” Voor Lumina was dat beeld direct duidelijk. “Het eerste zaadje was het gevoel van licht aan het einde van de tunnel.” Dat idee raakt voor haar aan meerdere lagen. “De een verbindt dat aan leven en dood,” zegt ze, “maar voor mij heeft het ook te maken met donkerte en licht in je hoofd.” Momenten waarop alles vast lijkt te zitten. “Dat voelt als een tunnel waar je doorheen moet gaan.” Tot er weer ruimte ontstaat. “En die andere staat van zijn is dan het licht of bewustzijn.”

Dat abstracte idee vertaalt zich naar een intens fysiek proces. “Ik had een heleboel wezentjes nodig,” zegt ze, en dus kiest ze voor werken met mallen. “Dan wordt het een soort fabriekje.” De handelingen herhalen zich eindeloos. “Dan wordt een meditatieve routine.” Wat begint als een praktische keuze, groeit uit tot drie maanden werk met een grote groep vrijwilligers. 

Juist die schaal en intensiteit zijn voor haar essentieel. “Ik doe altijd iets wat ik nog niet eerder heb gedaan,” zegt ze. “Dan voel ik dat ik leef. Ik vind het heel leuk om het onmogelijke mogelijk te maken. Dan ontstaat er een verrassing van een resultaat die ik niet had kunnen bedenken.”

"Elk wezentje is door meerdere handen gegaan.”

Voor Lumina werkte Van Lier voor het eerst met veel mensen samen. “Uiteindelijk hebben er wel veertig mensen geholpen,” zegt ze. Het atelier werd een gedeelde werkplek. “Iedereen zat uren en uren en uren dat randje van zo'n wezentje eraf te halen met een aardappelschilmesje.” De handeling is klein, maar eindeloos. "Het proces kreeg iets collectiefs. Alsof het een soort tornado was. En op het laatste was het mijn beurt om de oogjes te maken. Zo kon ik ze bezielen. Maar elk wezentje is door meerdere handen gegaan.”

Lumina, de tempel van Isa van Lier, is nog tot en met 10 mei 2026 te zien in het Stedelijk Museum Schiedam. 

In de tempel van Isa van Lier: “Ik wil plekken bouwen waar je even mag zijn”