Tip van Alma Mathijsen
Meisje met de parel: Een leven wijden aan één schilderij
Ooit kreeg ik in een vreselijk duur restaurant een tussengerecht geserveerd op een bord met een afbeelding van het Meisje met de parel van Johannes Vermeer. Zoiets is al erg genoeg. Op borden hoeven geen reproducties van wereldberoemde schilderijen te staan. Op borden wil ik alleen maar overheerlijk eten zien. Om het nog wanstaltiger te maken waren haar lippen ook nog eens opgeblazen. Ik kreeg haast medelijden met de moderne variant van het meisje dat onder een laag glazuur werd gevangen. Haar beeltenis uit de zeventiende eeuw is door de eeuwen heen nogal wat geweld aangedaan. De laatste variant daarvan lag onder mijn neus.
In de gloednieuwe tweedelige documentaire Meisje met de parel – portret van een icoon wordt uitgezocht waarom dit schilderij zo beroemd is geworden. Sommigen noemen haar de Mona Lisa van het Noorden, anderen geloven dat ze daar allang bovenuit is gegroeid. In Japan staan ze in de rij om kaartjes te bemachtigen voor een tentoonstelling waarin het schilderij in zijn volle glorie wordt getoond. Het Mauritshuis in Den Haag leent het niet graag uit, maar toen ze moesten verbouwen sloeg het Nakanoshima Museum of Art in Osaka zijn slag. Het hoofd van de collectie van het Mauritshuis staat met tranen in haar ogen toe te kijken hoe het Meisje met de parel van de muur wordt gehaald.
Restaurator Abbie Vandivere brengt minutieus verslag uit van de staat van het schilderij voor het vervoerd mag worden. En dan wordt het tot mijn verbazing met een aantal lagen plastic en wat simpele bruine tape ingepakt. Al moet ik ook zeggen dat de gigantische koffer waarin het vervoerd wordt er dan weer uit ziet alsof die een ijstijd zou kunnen overleven.
Er bestaan talloze wilde theorieën over wie het mysterieuze meisje zou kunnen zijn. Schrijver Tracy Chevalier en kunsthistoricus Andrew Graham-Dixon zijn het in elk geval roerend met elkaar oneens. Over één ding zijn ze het wel eens: in de ogen van het meisje zit liefde. Schrijvers, historici, restaurateurs en nog vele anderen hebben hun leven gewijd aan dit ene schilderij. Het minste dat het verdient is een documentaire waarin deze maniakken in al hun curiositeiten gevolgd worden.
