Tip van Rachel Pouwer
Kunstenaar Oscar Peters Oscar Peters bouwde een spookhuis: ‘Felgekleurd is eng’
Wat als je een spookhuis binnenstapt dat niet alleen bedoeld is om je te laten schrikken, maar je ook laat nadenken over de dingen waar je écht bang voor bent? In museum Monopole in Schiedam bouwde kunstenaar OscarPetersBARBARIAN, een gigantisch bewegend doolhof vol sculpturen, mechanische figuren en felgekleurde gruwelijkheden. Een installatie die ergens tussen kunstwerk en spookhuis in zweeft. ‘Het bestaat al heel lang in onze collectieve verbeelding. Alleen in het echt bestond het nog niet.’
Een spookhuis zonder jumpscares
Wie bij een spookhuis vooral denkt aan donkere gangen, kettingzagen en mensen die onverwacht uit een hoek springen, komt bij Oscar Peters voor een ander soort angst. ‘Het zijn meer existentiële angsten dan jumpscares,’ vertelt hij. Peters is zelf een enorme horrorfan en vindt juist het randje tussen spanning en plezier interessant. ‘Het is die adrenalinekick en dan die endorfine van: oh, mij is niks overkomen.’ Voor Peters zit de kunst van horror dan ook niet in zo vaak mogelijk iemand laten schrikken. Een jumpscare zorgt voor een korte schrikreactie, maar echte angst werkt volgens Peters anders. ‘Ik ben veel meer geïnspireerd door een ander soort angst. Door bijvoorbeeld je verstand te verliezen. Of dat je opgegeten, opgeslokt wordt door een systeem dat je niet begrijpt.’
Het middelpunt van de tentoonstelling is een enorm groen bewegend doolhof. De muren draaien en veranderen de route terwijl je erdoor loopt. Daardoor ben je niet alleen toeschouwer, maar onderdeel van het kunstwerk. En precies dat idee fascineerde Peters. ‘In onze collectieve verbeelding bestaat een bewegend doolhof al heel lang,’ legt hij uit. In bordspellen, films en videogames zijn ze overal te vinden. Alleen een echte, fysieke versie waarin je zelf rondloopt, kon hij nergens vinden. ‘Ik wil dit kunnen ervaren. Ik wil zelf in zo’n doolhof kunnen zijn en zelf de weg kwijt kunnen raken.’
Eén jaar bouwen aan een wereld
Wie het doolhof uiteindelijk weet te verlaten, wordt niet bepaald feestelijk ontvangen. Aan het einde staat een gigantische personificatie van de dood. Peters vertelt dat je daar een kaartje kunt kopen ‘voor het grote niets’. De humor is zwart, maar het idee erachter is serieus. Ook andere figuren in de tentoonstelling dragen een betekenis in zich. Zo kun je tegenover de dood plaatsnemen in een narrenkap en zelf even de dwaas worden. De kunstenaar laat de interpretatie vervolgens bewust open. ‘Het is heel erg eigentijds. Het is alles en het is niets.’
Aan BARBARIAN werkte Peters ongeveer een jaar. Het doolhof is misschien Peters’ grootste werk tot nu toe, maar hij denkt alweer verder, groter. Hij heeft eerder achtbanen gebouwd en droomt inmiddels hardop over een eigen pretpark. Niet een pretpark vol gewone attracties, maar een kunstpretpark. ‘Hoe fantastisch zou dat zijn?’
Het idee past bij de fascinatie die door Peters werk heen loopt: gestimuleerd gevaar. ‘Het moment waarop je in een achtbaan denkt dat je doodgaat, om twee minuten later gewoon weer uit te stappen. Dat vind ik fascinerend.' Zijn toekomstige werk zal daarom waarschijnlijk opnieuw balanceren tussen nepgevaar, horror en kunst. Maar voorlopig staat er in Schiedam al een wereld waarin je zelf even het speelfiguurtje wordt. ‘Grote dingen dwingen je anders naar te kijken,’ zegt Peters. ‘In één keer ben jij het speelfiguurtje en moet je zelf meedoen aan dit spel.’ En misschien is dat wel de grootste truc van zijn spookhuis: je kijkt niet naar de angst. Je stapt er middenin.
Je ziet Oscar Peters in BARBARIAN in NPO Cultuur (NTR) op vrijdag 9 oktober om 10:40 uur op NPO 2 en gelijk daarna op NPO Start
