Tip van Alma Mathijsen
Lieke Marsman: Wereldliteratuur lezen helpt
Op mijn bed heb ik mezelf met de boeken van Lieke Marsman omringd. De meeste met een lieve opdracht van haar erin. Woensdag overleed de voormalig Dichter des Vaderlands in Parijs, waar ze nog naar tenniswedstrijden wilde kijken met haar vrouw. Een paar weken daarvoor was ze met haar getrouwd. Voor mij is Lieke een vriend en een collega die ik intens bewonder. Sinds 3 juni voelen al mijn afspraken belachelijk aan, ik ga nergens heen. In plaats daarvan herlees ik haar werk en maak ik een gigantische aardappelsalade voor vrienden die bij elkaar komen. Ik trek haar laatst gepubliceerde dichtbundel In mijn mand dichter naar me toe en lees uit Tijd en Expertise:
Mensen die geloven in de kracht van kunst
dat ze verboden affiches in verregende stegen hangen
Mensen die de poëzie zo’n warm hart toedragen
dat ze onze dichters kosteloos laten drinken
Want zolang er drinkende dichters en dansende dichters zijn
en dichters die zich zodra het applaus klinkt
terugtrekken op hun hotelkamer
is het de moeite waard om oud te worden
En misschien heb ik het verkeerd onthouden
zaten we allemaal aan de jus d’orange die dag
Waar het onder de streep om gaat:
Protestkunst op de pleinen van Europa
Een glaasje gin voor wie het kan gebruiken
Mijn exemplaar van haar prozadebuut Het tegenovergestelde van een mens zit vol met gele plakkertjes. Het is een wonderschoon boek dat zich diep in mijn hart en brein heeft ingegraven. Het gaat over alles, over klimaatverandering, over opgroeien, over je voorstellen hoe het is om een komkommer te zijn, maar voor mij gaat het nog wel het meest over willen vechten. Met de nadruk op willen. Ze schrijft zo precies over depressies. En de misvatting dat een mens dan lethargisch voor zich uitstaart en nergens zin in zou hebben: Alles doet er juist toe: een depressie kan net zo goed voortkomen uit een teveel aan levenslust als een gebrek aan levenslust. Ik wilde de wereld veranderen, maar mijn wereld bestond uit de 500 meter nieuwbouwwijk die ik iedere dag op en neer naar en van de school liep.
Beneden borrelt het water met de aardappelen in de schil. Ik mag ze pas schillen als ze gekookt zijn, dat is beter voor de smaak. Ik moet het water zo zout maken als de zee. Ik heb het allemaal precies zo gedaan. Omdat ik geen idee had waar ik me anders aan vast moest houden. Ik grijp naar haar tweede poëziebundel De eerste letter uit 2014. Ik haper bij de laatste zinnen van een lang prozagedicht:
het liefste loop op één nacht ijs. Als je nu gaat huilen dan zie ik me
genoodzaakt om een puppy na te doen, zelf weten, we kunnen
samen in de lach schieten, maar zorg dan ook eens dat jij zelf
het grapje maakt. En als je weer gaat denken dat je een nutteloos
persoon bent op een nutteloze dag, lees dan eens zo’n klassieker
uit de wereldliteratuur, dat helpt, liefje.
Dat is precies wat ik vandaag gedaan heb. Ik kan het iedereen aanraden. En laat me dan ook zeggen dat het geheime ingrediënt voor een geslaagde aardappelsalade een half pakje bruine boter is.
