Tip van Alma Mathijsen
De leerlingen van Vera Beths
Dagenlang zou ik kunnen kijken naar hoe violist Vera Beths tegen haar leerlingen praat. In de documentaire De muziekwereld van Vera Beths wordt ze door regisseur en dochter Carine Bijlsma gevolgd in haar leven. Ze blikt terug op de podia waar ze heeft gestaan, welke musici haar gevormd hebben en ze laat zien hoe ze lesgeeft. En vooral dat laatste raakte me enorm. Een jonge vrouw speelt een stuk voor, en terwijl ze nog speelt roept Beths:
‘Leef mee, leef mee, heb het in je hoofd, niet in je lijf, denk, zie het voor je, wat je gaat vertellen.’
De ogen van Beths zijn op haar leerlingen geplakt, ze zit diep in haar concentratie als ze luistert naar hoe ze de muziek overdragen. Wanneer het haar niet bevalt speelt ze voor hoe het niet moet:
‘Ik verveel me al dood. Je kunt je in drie minuten een uur vervelen.’
Om het daarna nog eens te spelen, maar dan op een manier die verrast. De verbeelding lijkt daarin een gigantische rol te spelen. Ineens klinkt de muziek totaal anders, ook al worden dezelfde noten gespeeld. Het is prachtig om dat inzicht te zien ontstaan bij de leerlingen.
Van de camera leken de leerlingen noch Beths zelf geen idee meer te hebben, alsof die er helemaal niet was. Aan een jongen met zwarte krullen toont ze hoe de strijkstok oneindig kan zijn:
‘En dan heb je de eindeloze strijkstok die tot het Rijksmuseum gaat en tot Station Lelylaan. De strijkstok is niet meer alleen dit, hij is eindeloos. En dan wordt het magisch. En dat is wat wij zijn: magiërs.’
Er is nog veel meer de moeite waard in deze documentaire, al raakte ik helemaal verslingerd aan haar manier van les geven. Aan het einde speelt de jongen met de krullen plotseling, en ook al krijg ik maar tientallen seconden zijn vioolspel te horen, het is zo prachtig dat ik ervan moet huilen.
‘Ik word hier vaker in mijn eigen muziekkamer ontroerd door de leerlingen dan in een concertzaal. Ze kunnen soms zo mooi spelen, echt zo mooi spelen.’
De muziekwereld van Vera Beths is op zijn allergrootst in een rommelige muziekkamer op de zoveelste verdieping van een Amsterdams huis waar ik stiekem met haar mee mag kijken naar leerlingen die het ineens begrijpen.
