Tip van Alma Mathijsen
Sisters with Transistors: De pioniers van de elektronische muziek
Ik wist niets over de gigantische invloed die vrouwen hebben gehad op de opkomst van elektronische muziek. Tot ik de documentaire Sisters with Transistors (2020) zag. Wendy Carlos is me bekend. Zij speelde verschillende stukken van Bach op de Moog-synthesizer en bracht de cultplaat Switched-On Bach (1968) uit. Maar wat ik niet wist, is dat ze omringd werd door talloze andere vrouwen.
Zoals Clara Rockmore, die begon op de viool maar al snel geniaal werd op de theremin, een muziekinstrument dat bespeeld wordt zonder het aan te raken, maar door in de lucht te wuiven met de hand.
‘Het is een vergissing om te denken dat het makkelijk te spelen is. Het is veel moeilijker dan de viool.’
Maar ook iemand als Laurie Spiegel eigende zich de synthesizer op volstrekt unieke wijze toe. Ze ontwikkelde zelfs software zodat iedereen zelf muziek kon maken op een computer genaamd Music Mouse.
‘Vrouwen voelen zich van nature aangetrokken tot elektronische muziek. Je hoefde niet geaccepteerd te worden door de door mannen gedomineerde media: de radiostations, de platenmaatschappijen, de concertzalen, promotors. Je kon iets maken met elektronica en het rechtstreeks aan je publiek presenteren. Dat gaf grote vrijheid.’
De documentaire wordt verteld door kunstenaar en muzikant Laurie Anderson, die zelf prachtige elektronische muziek heeft uitgebracht. Haar bedwelmende stem en de geluiden die voortkomen uit de synthesizers brengen me meteen aan het begin al in een andere staat. Ik word langzaam achterovergedrukt en luister op een ander niveau naar de muziek. Het klinkt alsof ik tonen van heel lang geleden hoor en tegelijk luister ik naar iets dat ik nog nooit eerder heb gehoord.
