Tip van Rachel Pouwer
“K-pop is niet alleen muziek. Het is echt een totaalpakket”
We lopen door de zalen van het Wereldmuseum Leiden, langs lichtgevende schermen, lightsticks en vitrines vol foto's. Overal beelden, vrolijke kleuren, gezichten en muziek. De tentoonstelling K-pop: A Snapshot in het Wereldmuseum Leidenlaat zien hoe groot en divers de wereld achter K-pop eigenlijk is. Niet alleen als muziekgenre, maar als cultuur, als industrie en als gemeenschap. Marlon van Leeuwarden leidt ons rond. Fan én onderzoeker. Iemand die deze wereld niet helemaal thuis voelt in de K-pop, maar het ook probeert te begrijpen.
Het begint met muziek
“Voor veel mensen begint het gewoon met een liedje,” zegt Marlon van Leeuwarden terwijl we langs een vitrine vol pastelkleurige afbeeldingen lopen. Maar dat eerste moment is zelden het eindpunt. “Dat is eigenlijk alleen de ingang. Daarna ontdek je de artiesten, de groepen, de verhalen erachter. Je ontwikkelt je eiden smaak en voor je het weet, zit je helemaal in die wereld.” Wat deze tentoonstelling volgens haar goed laat zien, is dat K-pop nooit alleen over muziek gaat. “K-pop is niet alleen muziek. Het is echt een totaalpakket.” Ze wijst naar de schermen. “De visuals, de choreografie, de kleding, de hele esthetiek.” Alles grijpt in elkaar. “Alles is doordacht en alles heeft een betekenis.”
Vervolgens verschuift de focus van artiest naar publiek. Posters, fanprojecten, objecten die laten zien hoe groot het fandom voor K-pop artiesten is. Voor Van Leeuwarden is dat geen bijzaak, maar de kern. “Fans zijn niet alleen luisteraars,” zegt ze. “Ze maken er echt hun eigen wereld van. Ze organiseren evenementen, maken fanart, volgen alles, supporten hun artiesten op allerlei manieren.” Het is een actieve cultuur, geen passieve. “Het is een community. Je hoort ergens bij.”
“Je gaat ruilen, zoeken, sparen”
Rijen albums, fotokaarten, verschillende versies van dezelfde release, elk met net een andere cover, een andere set beelden, een ander stickervel, een ander bandlid dat centraal staat. Volgens Van Leeuwarden is een essentieel onderdeel van K-pop als cultuur. "Je hebt verschillende versies van één album, verschillende covers, verschillende fotokaarten,” legt ze uit, en juist dat maakt het verzamelen aantrekkelijk. “Je wil ze allemaal hebben, omdat ze allemaal net iets anders laten zien.” Het gaat daarbij niet alleen om bezit, maar om betrokkenheid. “Het is een manier om dichter bij een artiest te komen en persoonlijkheid te laten zien,” zegt ze, waarbij elk object een stukje van die wereld vertegenwoordigt. De fotokaarten spelen daarin een bijzondere rol. “Die kleine kaartjes zijn voor fans soms net zo belangrijk als het album zelf,” vertelt ze, omdat ze persoonlijk en zeldzaam kunnen zijn. “Je gaat ruilen, zoeken, sparen,” en daarmee wordt verzamelen een sociale activiteit, iets wat fans met elkaar verbindt. In de tentoonstelling krijgt dat een fysieke vorm, maar volgens haar laat het vooral zien hoe tastbaar een digitale muziekcultuur kan worden. “Het is niet alleen luisteren,” zegt ze. “Het is ook iets wat je kunt vasthouden.”
Daarmee speelt fotografie een belangrijke rol in K-pop. “Net zo belangrijk als de muziek,” zegt Marlon van Leeuwen, terwijl ze wijst naar haar favoriete album-uitgave van haar favoriete groep. Die beelden zijn zelden willekeurig. “Elke fotoshoot heeft een concept,” legt ze uit, waarbij styling, houding en setting samen een verhaal vertellen dat aansluit bij een album of periode. “Je herkent meteen een tijdsperiode aan de beelden,” vertelt ze, omdat elk visueel detail onderdeel is van een grotere strategie. In de tentoonstelling zie je hoe zorgvuldig dat wordt opgebouwd, maar ook hoe het door fans wordt opgepikt en verder leeft. “Het blijft niet alleen bij die foto,” zegt ze. “Fans geven er weer hun eigen betekenis aan.”
De tentoonstelling zie je helemaal in NPO Cultuur op donderdag 9 april om 21:30 uur op NPO 2 Extra en op vrijdag 10 april om 10:30 uur NPO 2 en NPO Start.
