Tip van Rachel Pouwer
De nieuwe vrouwelijke schurk van regisseur Ada Ozdogan
Het is winter in de loods van Theaterbroedplaats De Sloot in Amsterdam. Buiten sneeuwt het, binnen staan twee kleine kacheltjes op het toneel om de kou enigszins te verdrijven. Met winterjassen aan en sjaals om repeteert Orkater aan The Imposter. Regisseur Ada Ozdogan leidt de repetitie met een opvallende mix van doelgerichtheid en eigenzinnigheid (of treffender in het Engels: quirkiness). Ik spreek haar tijdens de lunch.
Regisseren is communiceren
Het is ruim twee weken voor de première en tijdens de repetitiedag zie je alle radertjes in het brein van Ada Ozdogan volop werken. "Regisseren vraagt veel overzicht, veel schakelen en vooral heel veel communicatie met de makers in alle verschillende disciplines (acteurs, decor- en kostuumontwerpers, de componist, de producent, etc)." Die voortdurende alertheid maakt het repetitieproces intens. “Je moet de grote boog de hele tijd in de gaten houden. En soms zie je dan even niet wat je allemaal hebt gemaakt. Dan verdwijnt het totaalbeeld en zie je gewoon even niet hoe het samenkomt.”
Tijdens de repetities laat Ozdogan bewust ruimte voor de rest van het team. “In het proces wil je dingen nog zo een beetje kunnen laten ontstaan, laten bestaan. Spelplezier is dan heel belangrijk.“ Pas later volgt de scherpte. “Later, in de montageperiode, ga ik echt knopen doorhakken en heel doelgericht te werk. En daar heb ik altijd zin in!”
De vrouwelijke schurk
The Imposter, geschreven door Iona Daniel en Rineke Roosenboom (iona&rineke), draait om Donna, een filmregisseur (gespeeld door Rosa van Leeuwen) die wordt aangeklaagd voor machtsmisbruik. De voorstelling ontvouwt zich als een gelaagde reconstructie van haar zaak, waarin werk en de werkelijkheid in elkaar grijpen. Ozdogan: “Uiteindelijk lopen fictie en realiteit de hele tijd door elkaar.”
Ada voelt een duidelijke urgentie om dit perspectief van machtsmisbruik te onderzoeken. “Ik heb zelf een soort missie om vrouwelijke schurkenverhalen te vertellen.” In het theater ziet ze nog te vaak vrouwen die eenduidig of exemplarisch worden neergezet. “Vrouwen moeten, net als mannen dat altijd hebben kunnen zijn, alles kunnen zijn,” zegt ze. “Grappig, lelijk, dom, stom.” Even later vat ze het samen: “Gewoon een mens." Die wens om Donna niet te versimpelen, maar haar gedrag te onderzoeken, raakt volgens Ozdogan aan een bredere interesse en geschiedenis. “Je kan eigenlijk niet ontkennen dat een vrouw een hele andere levensgeschiedenis heeft in de mensheid ten opzichte van de man.” Ze plaatst die ongelijkheid nadrukkelijk in een structurele context. “We leven al miljoenen jaren onder het patriarchaat. Dat perspectief wilde ik heel graag blootleggen.”
Tegelijkertijd kijkt Ada niet alleen naar haar personage, maar ook naar zichzelf. “Vanwege mijn eigen positie als regisseur ben ik heel nieuwsgierig naar hoe hiërarchieën werken.” Ze gelooft sterk in collectiviteit, maar weet ook dat die overtuiging niet altijd volstaat. “Ik pleit heel erg voor samen werken,” zegt ze, “maar soms heb je juist een leider nodig.” Dat spanningsveld laat haar niet los. “Daar heb ik zoveel vragen over. Je wordt namelijk opgeleid als maker, als creatieveling,” zegt Ada. “Maar ik weet eigenlijk heel weinig van je machtspositie als regisseur.” The Imposter is daarmee niet alleen een voorstelling over Donna, maar ook een onderzoek naar verantwoordelijkheid, leiderschap en de blinde vlekken die daarbij horen.
Een dag vol muziek (van Naaz)
“Vandaag hebben we een muziekdag.” Naaz componeerde de muziek en werkt vandaag intensief met de cast. Ada is zichtbaar enthousiast. “Zij heeft echt prachtige zangharmonieën gemaakt en die zijn niet eenvoudig, omdat de muziek in onze voorstelling geen tekst heeft.” De klanken zijn abstract. “Dus het is eigenlijk allemaal op een A, een OE of een I. En dat is super moeilijk voor de acteurs. Ik vraag ook veel van ze. Ze moeten spelen en zingen en muziek maken tegelijk.” Ada noemt het zonder drama. “Het is een hele klus, maar ik ben er erg blij mee. Er zijn een paar harmonieën in deze voorstelling die zo door merg en been gaan. Die emotionele kracht is nieuw. Ik heb denk ik nog nooit eerder zoveel emotionaliteit in een voorstelling gehad. Ik heb hier heel veel zin in!”
The Imposter (Orkater) gaat op 23 januari in premiere. Daarna tourt de voorstelling - met Imke Smit, Ziggy Knel, Jip Van Den Dool en Rosa van Leeuwen - nog tot en met 6 maart 2026 door het hele land.
