Tip van Rachel Pouwer
Een Uur Cultuur: Op één vierkante speelt June Yanez de hele zaal plat
Een incident. En vervolgens een eindeloze vraag: wat gebeurde daar nou eigenlijk? Bij Internationaal Theater Amsterdam (ITA) maakt June Yanez haar eerste eigen productie: Het Incident. Een solo waarin ze niet alleen de bíjna zestienjarige Guadalupe speelt, maar óók iedereen om haar heen. Een docent. Een moeder. Leeftijdsgenoten. Stemmen. Oordelen. Verwachtingen. Yanez schakelt van personage naar personage. “Ik ben een soort computergame die de hele tijd switcht tussen personages,” zegt ze daar zelf over in Een Uur Cultuur (VPRO).
Kansenongelijkheid als motor
De voorstelling, geschreven door Leila Sahir en geregisseerd door Zephyr Brüggen, begint met iets wat op school gebeurt. Wij - en Guadalupe zelf - weten niet precies wat. Was het iets buiten haar? Iets systematisch? Had ze controle? Of was de uitkomst eigenlijk al lang bepaald voordat het incident überhaupt plaatsvond?
Dat onderzoek vormt de motor van de voorstelling. Samen met het publiek reconstrueert Guadalupe stukje voor stukje haar verhaal. Geen detective met een whiteboard vol rode draadjes, maar een coming-of-age waarin kansenongelijkheid overal tussendoor sijpelt. In cijfers. In blikken. In schooladviezen. In wie wel mag dromen van later en wie vooral bezig is met overleven in het nu.
Voor June Yanez is dat onderwerp herkenbaar. Ze vertelt bij Een Uur Cultuur dat ze zelf op een middelbare school zat voor kinderen “met een rugzakje”. Ze zag er een groot verschil tussen kinderen die gestimuleerd worden door hun omgeving en kinderen die dat niet worden. Deuren die voor de een makkelijker openen dan voor de ander. Dat gegeven sluimert door heel Het Incident. Niet als opgeheven vingertje, maar als iets veel ongemakkelijkers: herkenning.
Het Incident is het visitekaartje van een nieuwe generatie makers binnen ITA. June Yanez - vast ensemblelid van ITA - ontwikkelde het concept zelf, Leila Sahir schreef speciaal voor deze productie een nieuwe theatertekst en Zephyr Brüggen geeft het geheel een vorm die constant tussen realiteit, herinnering en verbeelding schuift.
Een voorstelling over één incident, maar met een veel grotere vraag: hoeveel ruimte krijg je om jezelf te worden? Je ziet Het Incident t/m 11 juni in Internationaal Theater Amsterdam en in Bijlmer Parktheater Amsterdam.
