Tip van Rachel Pouwer
Wat neem je mee uit het verleden? Tara Hetharia over Kelapa Muda
Een muur vol kleurrijke post-its, losse scripts, een tijdelijk decor en posters uit Ambon. In de repetitieruimte van Kelapa Muda is nog lang niet alles bepaald. Scènes kunnen verdwijnen, volgordes veranderen en nieuwe ideeën ontstaan terwijl Joenoes Polnaija, Jefta Tanate en Tara Hetharia aan het werk zijn met regisseur Olivier Diepenhorst. Tara: “Dit is wel echt een voorstelling die we heel erg samen maken.” De voorstelling van Kobra Theaterproducties staat stil bij 75 jaar Molukkers in Nederland, maar kijkt daarvoor verder terug én vooruit.
De jonge kokosnoot als vertrekpunt
De basis van Kelapa Muda ligt in gesprekken. Schrijver Maarten van Hinte interviewde de Polnaija, Tanate en Hetharia afzonderlijk en gezamenlijk, en sprak ook met mensen uit de Molukse gemeenschap. Die gesprekken vormen de basis voor de voorstelling. Tara Hetharia: “Dus het is gebaseerd op persoonlijke verhalen... die dan nu in een veel meer fictief jasje zijn gezet.” Voor Tara maakt juist dat persoonlijke vertrekpunt het proces intensiever. Ze kijkt niet alleen naar wat er goed werkt op het toneel, maar ook naar de manier waarop verhalen worden verteld. “Is het goed dat het zo verteld wordt? Wat vertellen we? Dat is belangrijk omdat het zo dichtbij ligt allemaal.”
Kelapa Muda betekent jonge kokosnoot. De titel werd gekozen als beeld voor de Molukse gemeenschap: een buitenkant waar je niet zomaar doorheen komt, met daarbinnen iets zachts en voedzaams. Vanuit dat beeld onderzoekt de voorstelling hoe verschillende generaties zich verhouden tot de geschiedenis. “Dus vanuit alle verschillende perspectieven bekijken we eigenlijk hoe we daar vandaag mee om gaan en willen gaan. En hoe we met dat verleden de toekomst in willen.” De makers kijken daarbij niet alleen naar de afgelopen 75 jaar. De geschiedenis van de relatie tussen Nederland en de Molukken gaat veel verder terug, terwijl ook de periode vóór de komst van Europeanen wordt aangeraakt.
Drie makers, drie perspectieven
Op het toneel staan Tara Hetharia, danser Jeff Tatanate en acteur Yunus Polnaya. Hun verschillende achtergronden vormen een belangrijk onderdeel van de voorstelling. Tegelijkertijd wil Kelapa Muda niet één verhaal over de Molukse gemeenschap vertellen. Hetharia: “En dat is ook de kracht van deze voorstelling, van de Molukse gemeenschap, van iedereen die Moluks is: we hebben zoveel verschillende verhalen en perspectieven. En dat bestaat allemaal naast elkaar.” Ook in hun persoonlijke verhouding tot het Moluks zijn verschillen de drie van elkaar. Tara vertelt dat zij pas later ontdekte dat dit onderdeel van haar identiteit was, terwijl het voor Yunus vanaf jonge leeftijd vanzelfsprekend was. Juist die verschillen nemen de makers mee de vloer op.
De repetitiedag hoeft voor Tara Hetharia niet per se te eindigen met een perfecte scène. Het proces zelf is minstens zo belangrijk. Er wordt gewerkt aan beweging, nieuwe scènes en teksten, maar ook veel gepraat en gegeten. Die gezamenlijke manier van werken is precies wat deze repetitieperiode voor Hetharia bijzonder maakt. “Dat we het ook echt samen doen. En juist iedereens stem en perspectief en ideeën ook echt heel erg nodig hebben. Want we doen dit samen en we maken dit samen.”
Je ziet het hele interview met Tara Hetharia over Kelapa Muda in NPO Cultuur op vrijdag 9 oktober om 10:40 uur op NPO 2 en gelijk daarna op NPO Start.
