Tip van Alma Mathijsen
Poort: Verdwalen doet een mens goed
Om een mens vanuit het niets in slechts dertien minuten tot tranen toe te roeren is vreselijk moeilijk. Toch is het Veere van Gent gelukt in de korte documentaire Poort. In de serie Ongeschreven Regels krijgen jonge regisseurs de kans om de maatschappij te bevragen.
Van Gent woont tussen de twee poorten van de Amsterdamse boekenmarkt op de Oudemanhuispoort. Recht tegenover haar zat iedere dag een man die boeken verkocht vanaf een stoel waar het woord ‘yes’ op het zitvlak was geschilderd. Van de ene op de andere dag lijkt hij verdwenen. Een deel van zijn boeken staat achtergelaten tegen de muur, net als zijn stoel. Die besluit Van Gent in huis te nemen. En dan ontketent zich een zoektocht. Ze spreekt met iedere verkoper op de markt, eerst lijkt niemand te weten waar de mysterieuze boekverkoper is gebleven, maar dan rakelt ze een heel leven op. Op foto’s is te zien hoe hij tijdens zijn begrafenis nog een laatste keer door de poorten wordt gedragen. Het hout van zijn kist komt van zijn eigen boekenkasten. Daar rolde de eerste traan.
Ik krijg de aandrang om meteen op mijn fiets te springen en erheen te sjezen. Want steeds meer kramen blijken niet meer over te worden genomen als de laatste uitbater sterft. En dat terwijl de boekenmarkt al 150 jaar bestaat, het zou eeuwig zonde zijn als ze verdwijnt. Dan stuit Van Gent op foto’s van de Insekten Sekte tussen de poorten. Een bonte verzameling van kunstenaars die zich op ludieke wijze verzetten tegen het gebruik van landbouwgif, al in de jaren zestig. Dan rolt de tweede traan, want mijn vader maakte daar onderdeel van uit. Hoewel ik hem, Hub Mathijsen (1942-1994), niet op deze foto zie, weet ik van verhalen dat hij erbij was. Ik had toen ik begon met kijken geen idee dat ik mijn vader in de poort zou treffen.
Een van de boekverkopers verwoordt het prachtig, hij praat in volzinnen, hakkelt geen moment en vertelt traag wanneer hem gevraagd wordt welk boek hij mist:
‘Wat ik mis is een boek dat ik zou willen noemen: De kunst van het verdwalen. En waarom? Verdwalen is iets wat langzamerhand uit onze maatschappij, en zelfs uit onze hele cultuur aan het verdwijnen is. Men verdwaalt niet meer.’
Ik ben verdwaald in de documentaire Poort en kan het iedereen aanraden.
