Tip van Alma Mathijsen
David Byrne's American Utopia: Het David Byrne-effect
Je hebt nog precies drie dagen om David Byrne's American Utopia te kijken. De show op Broadway werd vastgelegd door Spike Lee. Daarna verdwijnt die alweer na slechts iets langer dan een week op NPO Start te hebben gestaan. En ik kan je vertellen: dit heb je nodig.
Als je honger hebt moet je eten. Als je vies bent moet je douchen. Als je hoofdpijn hebt neem je een paracetamol. Maar wat doet een mens als zijn ziel niet helemaal op de juiste plek zit? Dan kijk je naar een concertregistratie van David Byrne, geloof mij maar. Na 100 minuten kijken was ik door elkaar geschud, ondersteboven gehouden, zat mijn haar plotseling perfect, en wilde ik mijn buren in de armen vliegen. Er zit zo’n belachelijke hoeveelheid liefde in deze hele show dat het me aan het einde haast duizelde.
Afgelopen weekend hebben duizenden bofkonten de 74-jarige Byrne live kunnen zien op Down The Rabbit Hole. Voor de minder gelukkigen is er nu deze bloedmooie registratie die aanvoelt als een film, waarin iedere beweging, ieder woord een functie heeft. Aan het begin vraagt Byrne zich af waarom hij er zo van houdt om naar mensen te kijken:
‘Objectief gezien kon ik nooit achterhalen waarom kijken naar een mens interessanter is dan kijken naar iets anders. Zoals een fiets of een mooie zonsondergang of een lekkere zak chips. Maar ja, naar mensen kijken? Dat is het beste.’
Om daarna over te gaan in een van de grootste hits van Talking Heads: This Must Be the Place. Maar hij gaat vele malen dieper dan klassiekers oprakelen. Op een gegeven moment haalt hij zelfs de Ursonate van Kurt Schwitters aan om te laten zien hoe dada-kunstenaars onzin gebruikten om zin te geven aan een wereld die geen zin had. Om vervolgens te eindigen bij het nummer Hell You Talmbout van de hedendaagse artiest Janelle Monáe, waarin tientallen namen van zwarte Amerikanen worden opgenoemd die door racistisch geweld om het leven zijn gekomen.
‘Ik zie het ook als een nummer over de mogelijkheid tot verandering. Niet enkel voor de onvolmaakte buitenwereld maar ook voor mezelf. Ik moet ook veranderen.’
Terwijl ik kijk naar David Byrne die na afloop van het concert op zijn fiets naar huis gaat, kan ik alleen maar denken: dat is net gebeurd, ik ben, ook al is het maar een beetje, veranderd.
