Tip van Rachel Pouwer
Wende: “Het leven is één grote rafelrand”
In de nog lege zaal van Nobel in Leiden staat Wende aan de vooravond van haar show Het Experiment II. De setlist wordt bekeken, nummers worden opnieuw tegen het licht gehouden en ondertussen wordt er vooral veel uitgeprobeerd. “Het blijft een experiment”, zegt Wende. De show die uiteindelijk in februari en maart door op tour gaat, is nu nog “een kindje”. En juist dat wil Wende je laten zien.
“Het leven is de rafelranden”
De show Het ExperimentII is onderdeel van het maakproces rond Wende's nieuwe album Er is nog tijd. Maar bij Wende krijg je niet alleen het eindresultaat voorgeschoteld. “Wij je mee in het maakproces”, vertelt ze. Dat is voor haar niet zomaar een vormkeuze. Het creatieve proces zelf is juist waar haar hart ligt. “Als iets is wat echt belangrijk is voor mij, of wat ik gewoon het allerleukste vind, is het hele creatieve proces waarin je samen langzaam tot een hele show komt.” Daarbij hoort ook dat niet alles meteen werkt. “Als je alleen het eindresultaat ziet, ga je voorbij aan dat we falen. En dat we fouten maken en dat we aan het zoeken zijn.” Precies dat is voor Wende interessant.
Dat idee zit niet alleen in de manier waarop de show wordt gemaakt, maar ook in de inhoud van de nieuwe plaat. Wende werkte twee jaar aan de nummers en werd in die periode geconfronteerd met verandering in haar eigen leven. “Ik vroeg mij af: waar ben ik nu eigenlijk? En hoe komt het dat dingen zich herhalen? En dat ik met mijn hoofd tegen dezelfde steen blijf lopen." Die vragen werden uiteindelijk onderdeel van het album. “Toen dacht ik: aar misschien is het wel zo dat het leven de rafelranden zijn. En de scheuren en het proberen en het vallen en het opstaan.” In een wereld waarin we volgens Wende steeds beter zijn geworden in het wegpoetsen van alles wat niet perfect is, wil zij juist ruimte maken voor wat nog niet gladgestreken is.
Van juni naar februari
Als je al een eerdere show van Wende's Het Experiment zag, merk je gelijk dat de show inmiddels flink is veranderd. In augustus nam ze de plaat in Berlijn op en dat bracht weer nieuwe muzikale ideeën mee. “De nummers zijn anders geworden, hebben weer andere jassen gekregen.” Zo heeft de zang een grotere rol gekregen. Samen met Pitou werkte Wende aan de koorarrangementen, waarna de band zich daar opnieuw op moest aanpassen. En terwijl de muziek zich verder ontwikkelt, krijgt ook de verhaallijn van de voorstelling steeds meer vorm. Wende maakt haar shows als een boog: de afzonderlijke nummers staan op zichzelf, maar samen maken ze een reis van begin tot einde. In die reis verweeft ze ook persoonlijke ervaringen. Ze kijkt terug op de manier waarop ze zichzelf lange tijd overeind probeerde te houden. “Ik heb misschien eerst me heel erg geharnast”, vertelt ze. “Een heel erg soort, we doen alsof, alles is goed. Onder controle." Dat gevoel van alles zelf moeten kunnen, komt vaker terug. “Ik dacht echt dat ik het allemaal alleen moest kunnen.” Inmiddels kijkt ze daar anders naar.
Dat onderzoek krijgt op het podium een heel concrete vorm. Wende wil niet alleen zingen met muzikanten die ieder veilig in hun eigen technische omgeving zitten. Ze wil contact. Echt contact. Daarom speelt de band zonder clicktrack en zonder muziek die vooraf op band is opgenomen. Veel muzikanten werken tegenwoordig met in-ears en een vaste clicktrack, waardoor iedereen precies weet wanneer hij moet inzetten en een eigen mix in zijn oren kan maken. Dat heeft voordelen, maar Wende mist daardoor iets essentieels: het luisteren naar elkaar. “Mijn oren, deze gaten zijn zo belangrijk”, zegt ze. Ze wil kunnen horen wanneer iemand zucht, kucht of een grapje maakt. Ze wil reageren op de mensen op het podium en op het publiek. De keuze betekent dat de muzikanten veel meer van elkaar afhankelijk zijn. Ze moeten kijken, luisteren en reageren. Precies daar zit voor Wende de spanning. “Het is heel ingewikkeld om bij elkaar te komen. Om dat schip varende te houden.”
Daarmee maakt Wende ook een duidelijke keuze voor het menselijke in haar show. Ze wil laten zien hoeveel tijd en toewijding er achter goed musiceren zit. En dat fouten maken onderdeel is van het proces. “Ik vind fouten alleen erg als het vanuit onverschilligheid gebeurt. Een fout omdat iemand niet oplet of zich er makkelijk vanaf maakt. Maar als je een fout maakt met de volle honderd procent, dan vind ik dat heel mooi.”
Dat is precies waar Het ExperimentII over gaat. Niet over zomaar wat aanklooien, maar over serieus zoeken. Over tijd nemen om iets nieuws te ontdekken, samen een taal vinden en accepteren dat je onderweg soms niet weet waar je uitkomt. “Ik denk ook dat de problemen van deze tijd nieuwe oplossingen vragen of zo. Dat het tijd kost om erachter te komen, oké, wat betekent dat.” En dus hoeft de voorstelling in Leiden nog niet af te zijn. Sterker nog: dat zou het hele punt missen. Wende lacht als we afscheid nemen. De grote versie van de show komt in februari. Dan is het experiment volgens haar een “volwassen vrouw”. Maar ook die zal niet helemaal gladgestreken zijn. “Die ook gerafeld is trouwens. Er zitten allerlei rafels in de hazeltanden. Staat niet helemaal op vaste grond.”
Je ziet mijn hele interview met Wende in NPO Cultuur (NTR) op vrijdag 13 november om 14:40 uur op NPO 2 en gelijk daarna op NPO Start.
