Tip van Rachel Pouwer
Achter het nieuwe decor van Elmer: "Het moet een eigen universum worden"
Nog voordat we één noot van haar nieuwe album hebben gehoord, staat Merel Pauw (AKA Elmer) al te glunderen. Voor het eerst ziet ze haar nieuwe festivaldecor volledig opgebouwd. Er wordt nog wat geschoven met strikjes, de bloemen in een vaas ontbreken nog en ergens moet nog een stukje klittenband weggewerkt worden, maar dat maakt weinig uit. "Oh my god. Amazing. Het is zo vet geworden." Kunstenaar Anna Reerds bouwde ze de afgelopen maanden een decor dat deze festivalzomer met Elmer meereist. Een roze wereld waar je als publiek in stapt.
De geboorte van een nieuwe Elmer
Die samenwerking begon ooit veel kleiner. "Het begon ooit met dat ik een miniatuurdecor", vertelt Anna. "En toen werd het ineens steeds groter, steeds groter." Inmiddels is dit het vierde decor dat ze samen maken en meteen ook het grootste. Waar eerdere shows draaiden om houten, platte objecten (denk: een wasmachine, een radio of een draaiorgel) zie je nu een compleet textielen decor vol bogen, gordijnen en handgemaakte details. "We hebben nu echt universumpje gemaakt. In plaats van allemaal losse onderdelen."
Dat universum ontstond niet met een onbeperkt budget. Integendeel. "We hebben samen uitgedacht hoe we dat het beste konden doen met de weinige financiële middelen die we hebben." Er werd geleend, gerecycled en eindeloos gezocht. "De stellage mogen we lenen van Theater Oostpool." Spulletjes van Marktplaats kregen een nieuw leven en Anna bracht uren door achter de naaimachine. "Werken met textiel had ik nog niet veel gedaan. Vooral niet op deze schaal. Dus ik moest echt bij de basis beginnen." Zelfs de juiste zoekterm vinden voor YouTube-tutorials bleek soms een uitdaging. "Ik wilde die bogen maken. Maar hoe heet dat? Hoe zoek je dat? Uiteindelijk kwam ik erachter dat het een Swag Valance heet."
Juist dat handwerk maakt het decor zo persoonlijk. Elmer belt inmiddels automatisch Anna zodra ze een nieuw idee heeft. "Ik weet gewoon dat jij het snapt." Andersom waardeert Anna juist dat ze binnen Elmers wereld dingen kan maken die ze zelf nooit zou bedenken. "Onze werelden overlappen. Ik kan heel erg in mijn eigen wereld werken, maar ook dingen doen die ik zelf niet had bedacht. En vervolgens krijgt het een eigen leven tijdens de show, dat vind ik heel erg interessant."
Googelen tot het lukt
Het decor sluit niet één op één aan bij de muziek. Het nieuwe album is volgens Elmer "heel erg hard en ruig en rauw", terwijl het decor juist zacht oogt, met veel roze, bloemen en gordijnen. "Dit hele decor is de tegenkleur van hoe de plaat klinkt." Juist dat contrast vertelt het verhaal. "Voor mij gaat het over een bepaald ultiem ouderwets beeld van mannelijkheid. De smooth man. Dat beeld is aan het afbrokkelen." Tijdens de show verandert die keurige wereld langzaam. "Voor mij is deze show de geboorte van een slechte ik."
Dat zie je letterlijk terug zodra de gordijnen opengaan. Achter de stof verschijnt een enorm hoofd, terwijl de muziek volledig ontspoort. Wat het publiek dan moet voelen? Elmer hoeft er niet lang over na te denken. "Paniek." Daarna barst ze in lachen uit. "Ik ben ook blij met hoe groot dat hoofd ook is."
Toch is ook dit decor nooit echt af. Festivals vragen om improvisatie. Er moet snel opgebouwd worden, het waait, dingen scheuren, er komen vlekken op de stof en onderweg blijkt soms dat iets toch anders moet. Dat hoort erbij, vinden ze allebei. "Je kan het voorbereiden hoe je wil", zegt Elmer. "Maar toch merk je soms: nee, het moet toch anders." Dat is precies waarom deze samenwerking zo goed werkt. Niet omdat alles vooraf vaststaat, maar omdat Elmer en Anna Reerds samen blijven bouwen tot het klopt. En zelfs daarna waarschijnlijk nog een beetje.
NPO Cultuur zie je donderdag 9 juli om 21:20 uur op NPO 2 Extra en vrijdag 10 juli om 10:45 uur op NPO 2 en gelijk daarna op NPO Start.
