Tip van Alma Mathijsen
Zomergasten – Elmer: Een doorn in de rug
In de rug van de heks uit de animatiefilm Kirikou et la Sorcière (1998) zit een doorn precies op de plek waar ze hem er zelf niet uit kan halen. De doorn doet haar pijn en maakt dat ze anderen ook pijn wil doen. Hem verwijderen maakt haar bang voor de pijn die ze dan zal voelen, dus laat ze hem zitten.
Het was een van de fragmenten die rapper, kunstenaar en theatermaker Merel Pauw alias Elmer wilde laten zien tijdens haar aflevering van Zomergasten. Ik kende de kinderfilm die gebaseerd is op West-Afrikaanse folklore nog niet. En dat is precies waarom ik zo hou van Zomergasten. Ineens stuit ik op een wonderschone metafoor.
In de wereld van Merel Pauw valt helemaal niets te voorspellen, ook niet dat ik mezelf langzaam voel breken als ik kijk naar een fragment uit de film Brozer (2014). Daarin wordt de moeder van Pauw gevolgd terwijl ze sterft aan de gevolgen van kanker. Haar moeder danst in een witte ruimte, het is zo prachtig, zo ongemakkelijk, zo vreselijk hoe ze door blijft bewegen en uiteindelijk toch instort. Alles zit daarin. Na afloop vertelt Pauw hoe ze naast haar moeder is gaan liggen toen ze ziek was, haar hand heeft vastgepakt en haar heeft aangekeken. Hoe moeilijk het was om in dat ravijn te springen. Ze was een ongemakkelijke puber toen haar moeder kanker kreeg. Ongemakkelijke pubers pakken de hand van hun moeder niet vast, die bieden geen troost, die verlenen geen gratie. Dat is wel wat Pauw deed. Hoe trots ze ook op zichzelf is dat ze dat deed, het roept ook vragen of iemand van zeventien zoveel zou moeten dragen.
‘Ik kan alleen maar zeggen waar ik nu sta, en dat is misschien geen mooie of schone plek, dat is misschien de plek die voelt als “mijn doorn moet in mijn rug blijven”, maar ik ben wel heel bereid om dat te laten zien, ook in zijn onvolmaaktheid.’
Na de dood van haar moeder wilde ze haar achternaam veranderen van Van Houts, de achternaam van haar vader George van Houts, naar Pauw, de achternaam van haar moeder Leonoor Pauw. Waar sommige mensen een tatoeage nemen, neemt Pauw een andere achternaam aan. Haar vader hielp haar in het proces, ook al moest hij samen met haar liegen om de gemeente zo ver te krijgen.
Pauw huilde gul terwijl ze vertelde. Hoe langer ik bleef kijken, hoe meer ik het idee kreeg dat zij haar tanden in mijn rug zette, en de doorn uit mijn huid trok.
